Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 90 điểm kinh doanh xăng dầu trên biển và đất liền với 550 cột đo nhiên liệu; phân bổ chủ yếu dọc QL18A từ Đông Triều đến Móng Cái và vùng biển từ TP Uông Bí đến huyện Cô Tô. Trước thực trạng, hiện tượng gian lận trong kinh doanh xăng dầu xuất hiện ở nhiều địa phương trong cả nước với mức độ vi phạm ngày càng nhiều và tinh vi; gây bức xúc trong dư luận, Chi cục TC-ĐL-CL và Thanh tra Sở KH&CN đã phối hợp với các cơ quan chức năng thường xuyên tiến hành các đợt thanh, kiểm tra đột xuất các cơ sở kinh doanh xăng dầu trên địa bàn.
Năm 2010, Thanh tra Sở KH&CN đã tiến hành thanh kiểm tra đột xuất 11 đơn vị kinh doanh xăng dầu và 64 cột đo nhiên liệu các đơn vị sở hữu trên địa bàn tỉnh về đo lường, chất lượng hàng hoá. Năm 2011, kiểm tra 12 đơn vị và 145 cột đo nhiên liệu các đơn vị đang sử dụng. Kết quả cho thấy đa số các đơn vị sử dụng các cột đo còn nguyên vẹn dấu, tem kiểm định, tem kiểm tra của các cơ quan kiểm định. Các cột đo nhiên liệu được kiểm tra về đo lường đảm bảo sai số nhỏ hơn sai số quy định. Chất lượng xăng dầu được đảm bảo, không phát hiện nguồn xăng dầu không rõ xuất xứ. Tuy nhiên, Đoàn thanh tra cũng phát hiện một số sai phạm ở các đơn vị như: Cửa hàng xăng dầu Vân Đồn (Công ty TNHH Hoàng Vinh) bán dầu Diezen không phù hợp QCVN 01:2007/BKHCN; Kho xăng dầu số 5 Hà Khánh (Công ty Vật tư vận tải và xếp dỡ Vinacomin) có cột đo xăng dầu bị bịt ống tách khí; chưa ghi đầy đủ nhãn hàng hoá theo quy định v.v.. Những sai phạm này chưa quá nghiêm trọng và đã được Thanh tra Sở KH&CN lập biên bản và đề nghị cấp có thẩm quyền xử lý theo quy định.
Gần đây nhất, vào tháng 9-2011, Chi cục TC-ĐL-CL đã phối hợp với một số cơ quan chức năng như Đội Quản lý thị trường 14 - Chi cục Quản lý thị trường; Sở Xây dựng tổ chức kiểm tra 22 đơn vị kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh. Đoàn đã tập trung kiểm tra việc thực hiện các điều kiện kinh doanh, chất lượng, việc thực hiện ghi nhãn mặt hàng, ghi thông tin bắt buộc theo yêu cầu của QCVN 01:2009/BKHCN; quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về xăng, nhiên liệu Diezen và nhiên liệu sinh học… Phần lớn các cửa hàng, đại lý kinh doanh xăng dầu đều chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của nhà nước trong kinh doanh. Tuy nhiên, vào thời điểm kiểm tra, còn có 6 cửa hàng, đại lý kinh doanh xăng dầu không thực hiện ghi các thông tin bắt buộc trên cột đo nhiên liệu theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xăng, nhiên liệu diezen và nhiên liệu sinh học (QCVN 01:2009/BKHCN). Cụ thể: Không ghi hàm lượng lưu huỳnh (%S) đối với dầu DO, không ghi trị số ốc tan hoặc ghi không đầy đủ thông tin đối với xăng RON và bán xăng dầu thu tiền cao hơn giá niêm yết. 6 cửa hàng, đại lý vi phạm là: Cửa hàng kinh doanh xăng dầu (Công ty CP TM Tân Hoà), Cửa hàng xăng dầu 53 Hải Yên (Xí nghiệp Xăng dầu Quảng Ninh), Đại lý bán lẻ xăng dầu Cẩm Trung (Công ty CP TM&DVDL Cẩm Phả), Đại lý xăng dầu Ánh Dương (Công ty TNHH Ánh Dương), Cửa hàng xăng dầu 96 Ninh Dương (Xí nghiệp xăng dầu Quảng Ninh), Cửa hàng xăng dầu của Công ty TNHH Thành Đạt. Riêng Đại lý bán lẻ xăng dầu Quang Hanh (Công ty CP TM Minh Toàn) đã bán xăng dầu theo giá cao hơn giá niêm yết. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính của 6 đơn vị trên là 29 triệu đồng. Đoàn kiểm tra cũng tiến hành lấy mẫu đối với nhiên liệu Diezen DO, xăng RON gửi tới các phòng thử nghiệm được chỉ định để kiểm tra chất lượng. Đối với các cơ sở kinh doanh khác còn những thiếu sót về hồ sơ, bình đong, ca đong đối chứng theo quy định, đoàn kiểm tra đã nhắc nhở các cơ sở và đại lý khắc phục và hoàn thiện các giấy tờ cần thiết trong kinh doanh.
Những đợt kiểm tra hàng hoá xăng dầu lưu thông trên thị trường như trên đã giúp doanh nghiệp chấp hành tốt hơn các quy định của pháp luật về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và các điều kiện trong kinh doanh; góp phần ngăn chặn các vi phạm, gian lận thương mại trên thị trường, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp cho người tiêu dùng và doanh nghiệp. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng cũng cảnh báo: Người tiêu dùng cũng cần giám sát và góp tiếng nói vào việc chống gian lận trong kinh doanh xăng, dầu bằng cách thể hiện thái độ rõ ràng, kiên quyết không chấp nhận trước những hành vi “ăn bớt” xăng tại một số cây xăng. Đặc biệt, người tiêu cùng cần cảnh giác với những “chiêu” gian lận trong kinh doanh xăng, dầu; chỉ mua xăng, dầu ở những cột nhiên liệu ghi rõ ràng chủng loại, có niêm yết giá; trước khi bơm xăng phải để bảng điện tử trở về mốc “O”; không mua xăng khi có hiện tượng bơm nối (bơm tiếp vào số tiền, lượng xăng người trước đã mua); cảnh giác với những trường hợp bơm xăng có hai nhân viên (một người bơm xăng, một người đứng cạnh bảng điện tử). Trường hợp nghi ngờ bị bơm thiếu, người tiêu dùng có quyền yêu cầu nhân viên bơm xăng bơm vào các bình đựng chuẩn (từ 1 lít đến 10 lít) ở cửa hàng để kiểm tra. Đặc biệt, khách hàng phát hiện những sai phạm của đơn vị kinh doanh xăng dầu có thể báo cho Thanh tra Sở KH&CN hoặc Chi cục TC-ĐL-CL hoặc số máy đường dây nóng (0333.835959). Ngoài sự thanh kiểm tra liên tục, đột xuất của cơ quan chức năng, người dân cũng phải là một “kênh” quan trọng đấu tranh với những hành vi gian lận trong kinh doanh xăng dầu. Có như thế, hiện tượng vi phạm, gian lận trong kinh doanh xăng dầu nhằm “móc túi” khách hàng mới được làm kiên quyết, triệt để.
Hoàng Nhi
