Chứng tích Khe Tù

Khe Tù thuộc phố Long Tiên, thị trấn Tiên Yên, là địa điểm mà thực dân Pháp chọn để xây dựng nhà tù, máy chém, hầm nhốt tù nhân... Đây là những chứng tích chiến tranh, ghi dấu tội ác của thực dân Pháp. Tuy nhiên, một thời gian khá dài do không được sự quan tâm, đầu tư tôn tạo cho nên di tích đã bị phá hủy, hư hỏng đi nhiều.

Chứng tích Khe Tù ảnh 1

Bệnh viện Pháp - một công trình còn sót lại ở Khe Tù, hiện tạm thời là kho chứa vật liệu xây dựng của các đơn vị thi công QL18A.

Hiện nay, tại phía tây nam của Khe Tù vẫn còn dấu tích nền móng của một nhà tù, nơi giam giữ các chiến sỹ cộng sản. Đi qua khu vực này về phía tay trái có một tháp nước được xây dựng trên một gò đồi cao, xung quanh được bao bọc bởi cây rừng. Đi sâu vào bên trong là một bệ máy chém, gần đó có hầm chứa xác, bên trên có nắp đậy bằng đá hộc. Năm 2000, người dân địa phương đã xây dựng một miếu nhỏ để tưởng nhớ các chiến sĩ cộng sản hy sinh ở Khe Tù.

Phía bắc hầm nhốt tù nhân - ở vị trí đất cao và thoáng nhất có nhiều dãy nhà giam được bố trí thành hình vuông. Do sự tàn phá của chiến tranh nên các dãy nhà chỉ còn nền móng. Qua dấu vết còn lại cho thấy khu nhà giam này có một hành lang chạy dọc ở giữa, hai bên là hai dãy nhà được ngăn nhỏ để nhốt tù nhân. Ngoài những buồng giam, thực dân Pháp còn cho xây dựng 4 máy chém, hầm ngầm để nhốt tù nhân. Máy chém được đặt trên cao, theo các tư liệu lịch sử, khi chém các tù chính trị xong, bọn cai ngục bắt những người tù cộng sản đem xác họ cho vào bao quẳng xuống sông. Các dấu tích công trình khác gồm có tháp nước được xây dựng bằng bê tông, có hình lục giác, có 6 chân đỡ ở dưới hình trụ. Bệnh viện của Pháp nằm cạnh quốc lộ 18A, quy mô khá rộng gồm 3 dãy nhà mang đậm kiến trúc Pháp.

Sau khi xây dựng Khe Tù, rất nhiều các chiến sĩ cộng sản của ta bị giặc Pháp đưa từ nhiều nơi về đây giam giữ, sử dụng làm lao động khổ sai. Nhiều người đã bị giặc tra tấn, thủ tiêu nhất là sau sự kiện quân ta đánh phá kho xăng của Pháp tại Khe Tù (năm 1949). Để bảo tồn, gìn giữ di tích làm nơi giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần đấu tranh bất khuất của các chiến sĩ cộng sản thời kỳ chống thực dân Pháp xâm lược, vừa qua, Sở VH-TT&DL phối hợp với UBND huyện Tiên Yên đã tổ chức hội thảo nhằm đánh giá những giá trị lịch sử của di tích, làm căn cứ lập hồ sơ khoa học đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh ra quyết định xếp hạng di tích Khe Tù là di tích lịch sử cấp tỉnh. Tại hội thảo, nhiều ý kiến đưa ra là cần thiết phải quy hoạch tổng thể khu di tích; phục hồi lại nhà tù và máy chém tại vị trí cũ; xây dựng đài tưởng niệm các chiến sĩ đã hy sinh tại Khe Tù ở khu vực hầm chứa xác (vì có rất nhiều chiến sỹ đã hy sinh mà xác vẫn còn nằm tại đây). Tại đường vào Khe Tù, bên phải cổng doanh trại Trung đoàn 42 nên dựng một bia ghi tóm tắt sự kiện lịch sử liên quan tới Khe Tù; đầu tư, tôn tạo, xây dựng khuôn viên để di tích Khe Tù trở thành khu tham quan bổ ích; giao cho UBND huyện Tiên Yên và Trung đoàn 42 - Đoàn kinh tế quốc phòng 327 là đơn vị trực tiếp bảo vệ, giữ gìn di tích. Hiện nay bệnh viện của Pháp đã cũ và đang được sử dụng làm kho chứa vật liệu của công nhân đang thi công tuyến đường 18A, do vậy địa phương cần có biện pháp quản lý, tránh làm hư hỏng công trình.

Cùng chuyên mục