Mỏ than Cọc Sáu, nay là Công ty cổ phần Than Cọc Sáu - TKV, được thành lập ngày 1-8-1960 trên cơ sở một công trường của Mỏ than Cẩm Phả, với số lượng CBCN ban đầu gồm 1.800 người, 13 phòng ban, 7 công trường và một ngành đời sống.
Công nghệ khai thác lúc đầu nghèo nàn, lạc hậu như các loại máy xúc: A3/1 dung tích 2,7m3/ gầu, Skoda 1,3m3/ gầu, E250 và máy khoan dộng kéo bằng thừng cùng một số ô tô như bò tót, gấu của Liên Xô và Tiệp Khắc (cũ). Cả mỏ không có lấy một kỹ sư khai thác, công nhân kỹ thuật lành nghề cũng hiếm, thậm chí nhiều người còn chưa biết chữ.
Đáy mỏ Cọc Sáu ở độ sâu -150m so với mực nước biển.
Ngay sau khi thành lập CBCN Mỏ than Cọc Sáu đã nhanh chóng ổn định sản xuất, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ khai thác, xây dựng hệ thống máng rót, ga giao than… đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước trong lao động. Chính vì vậy, tại đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III, sau khi nghe đồng chí Bí thư đảng uỷ của mỏ là thành viên đoàn đại biểu khu mỏ Hồng Quảng tham luận về kết quả lao động sáng tạo, đạt được trong phong trào thi đua phá kỷ lục giành năng suất cao ở Vùng mỏ, Bác Hồ kính yêu đã biểu dương: “Cọc Sáu đạt được thành tích là vì: Giai cấp công nhân ta có chí anh hùng, có lòng yêu nước, luôn luôn mong đạt kỷ lục ngày càng cao. Cán bộ đã cùng ăn, cùng ở, cùng bàn bạc, thương lượng, cùng học tập với công nhân. Nếu các xí nghiệp, công trường khác đều học tập cách làm việc của Cọc Sáu thì chắc chắn kế hoạch 5 năm sắp tới của ta sẽ được hoàn thành và hoàn thành xong trước thời hạn.” Đây là một vinh dự lớn đối với một đơn vị non trẻ nhưng cũng chính là thách thức, đòi hỏi ở họ mọi nỗ lực trên đường xây dựng và phát triển thế nào? Và cũng chính năm đầu thành lập này, sản lượng của mỏ đã đạt được xấp xỉ 60.000 tấn than, gấp 1,5 lần so với những năm trước.
Trong quá trình hình thành và phát triển, Cọc Sáu cũng như tất cả các xí nghiệp của Vùng mỏ đều trải qua một giai đoạn vừa cam go vừa quyết liệt. Vừa sản xuất, vừa chống chiến tranh leo thang của đế quốc Mỹ ở miền Bắc và chi viện cho miền Nam ruột thịt. Cọc Sáu nhanh chóng chuyển hướng sản xuất từ thời bình sang thời chiến, vừa sản xuất than, vừa đánh giặc với tinh thần: “Tất cả vì tiền tuyến, tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”; “Mỗi người làm việc bằng hai vì miền Nam ruột thịt”… Nhiều phong trào thi đua sôi nổi như chiến dịch sản xuất than Ấp Bắc, Đắc Tô; thanh niên ba sẵn sàng; phụ nữ ba đảm đang; ba lời thề chống Mỹ cứu nước… Mỏ đã thành lập một tiểu đoàn tự vệ, tổ chức đánh trả 310 trận không kích của không quân Mỹ, bắn hạ một máy bay AD4 (7-11-1966); phối hợp chiến đấu với đơn vị bạn bắn hạ 2 chiếc khác (1972); có 736 CNCB tình nguyện ra mặt trận tham gia chiến đấu (riêng năm 1967 có 105 người lên đường tham gia Binh đoàn Than). Đây là thời kỳ Cọc Sáu phát huy cao trào về truyền thống anh hùng cách mạng “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, tất cả vì miền Nam ruột thịt, vì Vùng mỏ thân yêu. Những thành tích xuất sắc này của CBCN mỏ đã được Bác Hồ điện khen (1965); viết thư khen và tặng Cờ thưởng luân lưu (1968); 19 CNCB của mỏ được Bác tặng huy hiệu của Người.
Bóc xúc, vận chuyển đất đá bằng máy xúc có dung tích 10m3/gầu và ô tô có trọng tải 58 tấn tại khai trường Công ty CP Than Cọc Sáu - TKV.
Bước vào thời kỳ đổi mới đất nước, bằng những chuyển biến tích cực, nắm bắt chủ trương đổi mới của Đảng, Cọc Sáu nhanh chóng tiếp cận với cơ chế mới, chủ động sáng tạo tìm tòi các giải pháp hữu hiệu nhất nhằm thực hiện tốt chiến lược phát triển kinh tế của Đảng, của ngành và làm theo lời dạy của Bác “Muốn làm được nhiều than, phải có tinh thần trách nhiệm và phải làm nhanh, nhiều, tốt, rẻ… CNVC phải học tập cho tốt vấn đề quản lý xí nghiệp”. Với tinh thần này, hàng loạt những công nghệ tiên tiến đã được đầu tư, áp dụng trong lòng mỏ để nâng cao sản lượng và giảm sức lao động như: Hệ thống băng tải, đưa tàu hút bùn giải quyết sự cố bùn nhấn chìm đáy mỏ ở những mùa mưa năm 1978, 1983 hoặc đưa thiết bị cơ giới hoá thay cho công tác làm đường thủ công trước đây… Đời sống vật chất và điều kiện làm việc của CNV ngày càng ổn định, được cải thiện rõ rệt. Năm 2005, Cọc Sáu đã thiết kế, vạch kế hoạch khai thác và đã trở thành những người Việt Nam đầu tiên đặt chân xuống độ sâu -159m so với mực nước biển (trong khi các chuyên gia Liên Xô trước đây chỉ thiết kế đến -120m) an toàn tuyệt đối cho người và thiết bị. Và cũng là một năm, Công ty đẩy tất cả các chỉ tiêu kinh tế, kỹ thuật lên đến đỉnh cao như than khai thác đạt 3 triệu tấn; đất bóc trên 20,5 triệu m3; doanh thu đạt 904 tỷ đồng. Năm 2007, công ty đã chuyển khai thác xuống sâu sang vị trí mới và tiếp tục phối hợp với các đơn vị chức năng của TKV thăm dò và thiết kế một tầm sâu mới -375m so với mực nước biển và cũng là năm, Công ty chuyển đổi quản lý kinh tế sang loại hình công ty cổ phần. Kể từ khi cổ phần hoá đến nay các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của Công ty luôn có mức tăng trưởng ổn định với bình quân hàng năm như sau: Đất bóc tăng từ 1,05 đến gần 1,2 lần; doanh thu tăng từ gần 1,2-1,44 lần. Năm 2010 để kỷ niệm 50 năm ngày thành lập, Công ty phấn đấu sản xuất 3,85 triệu tấn than; bóc 36,9 triệu m3 đất đá; doanh thu trên 2.356 tỷ đồng.
Trong suốt chặng đường phát triển, tập thể người lao động Công ty cổ phần Than Cọc Sáu luôn giữ vững niềm tin và bồi đắp cho ngọn lửa truyền thống thi đua yêu nước. Từ những ngày thiết bị khai thác thô sơ, công nhân kỹ thuật còn hiếm. Ngày nay Công ty cổ phần Than Cọc Sáu với những thiết bị công nghệ khai thác hiện đại như máy khoan, máy xúc thuỷ lực, máy xúc điện có dung tích 10m3/gầu, xe ô tô trọng tải 91 tấn, công nghệ tuyển than bằng phương pháp huyền phù tự sinh, công nghệ thông tin được áp dụng vào công tác điều hành sản xuất… Với những thành tích xuất sắc của mình trong 50 năm qua, nhiều tập thể, cá nhân trong công ty đã được Đảng và Nhà nước khen thưởng và phong tặng những danh hiệu cao quý, trong đó có hai cá nhân đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Đặc biệt, năm 1996, Cọc Sáu là đơn vị đầu tiên trong khối khai thác lộ thiên của ngành Than được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động trong thời kỳ đổi mới; năm 2002 được phong tặng đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; năm 2006 Công ty vinh dự được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất.
