Công đoàn TKV: Đồng hành cùng người lao động

Trên hành trình 90 năm xây dựng, phát triển của ngành Than, tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” luôn tiếp sức cho các thế hệ thợ mỏ vượt qua khó khăn. Kế thừa truyền thống ấy, Công đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (Công đoàn TKV) không ngừng đổi mới hoạt động, bảo vệ quyền lợi, chăm lo đời sống, khơi dậy sức sáng tạo của người lao động, cùng doanh nghiệp phát triển.

Bảo vệ quyền lợi từ cơ sở

Ngày 1/7/1996, Công đoàn Tổng Công ty Than Việt Nam ra đời; đến ngày 18/7/2006 mang tên Công đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam. Trải qua những giai đoạn thị trường biến động, thiên tai, dịch bệnh, Công đoàn cùng chuyên môn tìm giải pháp duy trì sản xuất, ổn định việc làm, thu nhập. Khi khai thác ngày càng xuống sâu, yêu cầu về an toàn, năng suất và trình độ lao động cao hơn, Công đoàn tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng chất lượng đại diện, thương lượng và giải quyết kiến nghị từ cơ sở.

Tại Công ty Tuyển than Cửa Ông, từ đầu năm 2026 đến nay, Công đoàn phối hợp với chuyên môn tổ chức 5 cuộc đối thoại với 786 người lao động, tiếp thu, giải quyết ngay 26 kiến nghị về an toàn, chế độ chính sách, bảo hiểm xã hội, sắp xếp lao động... Ông Đỗ Văn Tăng, Chủ tịch Công đoàn Công ty, cho biết: “Công đoàn đã cùng lãnh đạo chuyên môn và các phòng chức năng trực tiếp lắng nghe, giải đáp các kiến nghị. Bên cạnh đối thoại, Công đoàn duy trì khảo sát, hòm thư góp ý, tiếp đoàn viên và nắm bắt tâm tư người lao động để kịp thời phối hợp giải quyết vướng mắc”.

Khi doanh nghiệp ngày càng thực hiện tốt các chế độ, chính sách, nhiều kiến nghị chuyển sang nhu cầu học tập, nâng cao kỹ năng. Đáp ứng nhu cầu này, Công ty Tuyển than Cửa Ông đã tổ chức một lớp đào tạo kỹ năng số, cử hơn 50 cán bộ, công nhân viên bồi dưỡng về AI, quản trị dữ liệu, chuyển đổi số; khoảng 70% người lao động hoàn thành chương trình “Bình dân học vụ số”.

Ở Công ty CP Than Hà Lầm, tháng 9/2026, Công đoàn cùng chuyên môn tổ chức 3 cuộc đối thoại riêng với công nhân, đoàn viên thanh niên có ngày công thấp và tổ trưởng sản xuất. Cách làm này giúp đơn vị tìm hiểu cụ thể những khó khăn ảnh hưởng đến ngày công, thu nhập, điều kiện làm việc của từng nhóm lao động.

Những kết quả ấy cho thấy vai trò đại diện của Công đoàn không chỉ ở việc bảo vệ quyền lợi hiện có mà còn ở khả năng nắm bắt nhu cầu mới, cùng doanh nghiệp tạo điều kiện để người lao động phát triển.

Chăm lo để thợ mỏ gắn bó

10 năm làm việc tại Công ty Kho vận Đá Bạc, anh Nguyễn Hữu Văn, công nhân bộ phận vận chuyển đường sắt, luôn mong có căn nhà riêng cho vợ con. Thu nhập của anh phải dành cho trang trải sinh hoạt, nuôi hai con nhỏ, trong khi vợ mới tìm được việc làm, bố mẹ hai bên không có lương hưu, nên gia đình anh nhiều năm phải thuê trọ. Nắm được hoàn cảnh, Công đoàn Công ty đã khảo sát, đề nghị Công đoàn TKV hỗ trợ xây dựng “Mái ấm Công đoàn”.

Nhờ đó, gia đình anh nhận 125 triệu đồng, gồm 90 triệu đồng từ Công đoàn TKV, 30 triệu đồng từ Công ty và 5 triệu đồng từ Công đoàn Công ty. Đồng nghiệp còn góp công xây dựng, lãnh đạo đơn vị tạo điều kiện để anh lo việc gia đình. Anh Văn chia sẻ: “Ngôi nhà hoàn thành, chấm dứt những năm tháng thuê trọ của gia đình. Sự hỗ trợ ấy không chỉ giúp chúng tôi ổn định chỗ ở mà còn tiếp thêm động lực để tôi yên tâm làm việc, chăm lo cho các con”.

Cùng với nhà ở, Công đoàn TKV phối hợp với chuyên môn chăm sóc, phục hồi sức khỏe cho lực lượng lao động trong môi trường nặng nhọc. Chương trình “Phúc lợi thợ mỏ - Nghỉ dưỡng cuối tuần” ưu tiên công nhân bị tai nạn lao động, mắc bệnh nghề nghiệp, sức khỏe yếu. Trong 9 tháng năm 2026, chương trình hỗ trợ 2.767 người với kinh phí hơn 5,5 tỷ đồng. Toàn ngành cũng tổ chức cho hơn 88.000 lượt người tham quan, nghỉ mát, với kinh phí trên 424 tỷ đồng. Những “Bữa cơm công đoàn” cũng tăng dinh dưỡng, sức khoẻ và làm ấm lòng thợ mỏ.

Dấu ấn chăm lo của Công đoàn TKV còn thể hiện qua chương trình “Tết thợ mỏ”, duy trì từ năm 2020. Hàng năm, Công đoàn phối hợp với Tập đoàn tổ chức trao hàng chục nghìn suất quà cho công nhân tiêu biểu, người lao động khó khăn và các gia đình chính sách; bố trí hàng trăm chuyến xe đưa đón hàng chục nghìn lượt công nhân, thân nhân về quê đón Tết và trở lại làm việc. Những phần quà, chuyến xe nghĩa tình không chỉ giúp thợ mỏ giảm bớt chi phí mà còn thể hiện sự quan tâm của tổ chức Công đoàn đến đời sống, tình cảm và nhu cầu sum họp của người lao động.

Trong hoạn nạn, Công đoàn tiếp tục là đầu mối nắm bắt thiệt hại, phối hợp huy động nguồn lực hỗ trợ công nhân. Từ trận mưa lũ lịch sử năm 2015, đại dịch Covid-19 đến bão Yagi năm 2024, các cấp Công đoàn cùng doanh nghiệp giúp người lao động vượt qua khó khăn. Riêng sau bão Yagi, Công đoàn phối hợp rà soát 2.443 nhà ở công nhân bị thiệt hại; Tập đoàn và Công đoàn TKV thống nhất hỗ trợ hơn 27 tỷ đồng để các gia đình khắc phục hậu quả. Sự quan tâm, chăm lo, sẻ chia của Công đoàn TKV ngày càng gắn với nhu cầu thực tế, góp phần ổn định đời sống và giữ chân lực lượng lao động ngành Than.

Khơi dậy sức sáng tạo

Công đoàn còn tích cực thúc đẩy các phong trào thi đua lao động sản xuất. Từ thi đua giành năng suất kỷ lục, đào lò nhanh đến “Lao động giỏi - Lao động sáng tạo”, Công đoàn các cấp phối hợp với chuyên môn phát động, tổ chức phong trào, khuyến khích công nhân cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất, tiết kiệm chi phí và nhân rộng những điển hình.

Tại Công ty CP Than Núi Béo - Vinacomin, anh Nguyễn Trọng Quân, Tổ trưởng Tổ Đo khí, Phân xưởng Thông gió - Thoát nước, là một trong những điển hình ấy. 23 năm gắn bó với nghề, trong đó 15 năm làm công việc khai thác, 8 năm phụ trách thông gió, đo khí, anh hiểu rõ những hiểm nguy dưới lòng đất. Qua thực tiễn công việc, anh Quân đề xuất nhiều sáng kiến, trong đó có sáng kiến khắc phục bộ nguồn lưu điện cho bộ truyền tín hiệu quang KJJ368 thuộc hệ thống giám sát khí mỏ tập trung; cùng đồng nghiệp nghiên cứu gia công khay bảo quản chai ôxy dự phòng cho máy thở kín PSS BG4-Plus. Những cải tiến hướng đến nâng cao độ tin cậy của thiết bị, bảo đảm an toàn trong hầm lò. Anh còn tham gia đội cấp cứu mỏ bán chuyên của Công ty, nhiều lần hỗ trợ cứu đồng đội trong tình huống nguy hiểm. Năm 2025, thu nhập của anh đạt hơn 380 triệu đồng, bình quân gần 31,7 triệu đồng/tháng. 9 tháng đầu năm 2026 anh thu nhập khoảng 250 triệu.

Dịp kỷ niệm 90 năm Ngày truyền thống công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than, anh Quân vinh dự được lựa chọn tham gia đoàn báo công dâng Bác tại Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và chương trình gặp mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Sự ghi nhận ấy càng có ý nghĩa với người thợ luôn tự hào về nghề mỏ, coi an toàn của đồng đội là trách nhiệm của mình.

Công đoàn TKV phối hợp với chuyên môn phát triển phong trào thi đua gắn với đổi mới công nghệ, nâng năng suất, hiệu quả sản xuất. 9 tháng năm 2026, toàn ngành hoàn thành 487 công trình, phần việc thi đua, mang lại giá trị làm lợi 27,2 tỷ đồng; 311 cá nhân nhận danh hiệu “Thợ mỏ sáng tạo”. Bước vào giai đoạn mới, khai thác ngày càng xuống sâu, chi phí tăng, yêu cầu an toàn cao hơn, trong khi việc tuyển dụng, giữ chân lao động hầm lò còn khó khăn. Theo ông Lê Thanh Xuân, Chủ tịch Công đoàn TKV, tổ chức Công đoàn đã và đang tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng đại diện, chăm lo thiết thực cho người lao động và phối hợp với doanh nghiệp phát động các phong trào thi đua phù hợp điều kiện sản xuất. Công đoàn phải thực sự là chỗ dựa của người lao động, đồng thời khơi dậy tinh thần trách nhiệm, ý thức học nghề, làm chủ công nghệ và sức sáng tạo của mỗi thợ mỏ. Chăm lo tốt đời sống, bảo đảm an toàn và nâng cao thu nhập chính là nền tảng để người lao động gắn bó với doanh nghiệp, cùng ngành Than phát triển.

Trong hành trình 90 năm truyền thống công nhân mỏ - ngành Than, có 30 năm xây dựng, phát triển của Công đoàn TKV, là hành trình tiếp nối tinh thần đoàn kết, vượt khó và sáng tạo. Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đời sống và tổ chức phong trào thi đua, Công đoàn góp phần vun đắp mối quan hệ gắn bó, hài hoà giữa người lao động và doanh nghiệp, để tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” tiếp tục hiện diện trong mỗi đường lò, công trường, nhà máy hôm nay.