Kỷ niệm 90 năm Ngày truyền thống công nhân Vùng Mỏ - Truyền thống ngành Than (12/11/1936 - 12/11/2026)

Nhạc và lời: Xuân Nhật; Thể hiện: Huy Anh

Để những khối than nguyên khai nằm sâu dưới lòng đất trở thành nguồn năng lượng chất lượng cao phục vụ các ngành công nghiệp mũi nhọn của đất nước và xuất khẩu, đó là cả một hành trình công phu đòi hỏi công nghệ, tri thức và sự chính xác. Trong khâu cuối của dây chuyền sản xuất than, các đơn vị khối sàng tuyển, chế biến và tiêu thụ chính là nơi biến những hòn than thô thành dòng sản phẩm đạt giá trị kinh tế cao nhất.

Hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, ngành Than không chỉ trở thành một ngành kinh tế đặc thù của Quảng Ninh mà còn góp phần bồi đắp những giá trị văn hóa đặc sắc của Vùng mỏ. Từ lao động và cuộc sống của những người thợ mỏ, một hệ giá trị văn hóa dần được hình thành, kết tinh ở tinh thần kỷ luật và đồng tâm, sự đoàn kết, ý thức trách nhiệm, tình yêu nghề và niềm tự hào về Vùng mỏ.

Sản xuất vật liệu nổ công nghiệp là một trong 4 lĩnh vực sản xuất chính của Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam, đồng thời là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đòi hỏi các yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn. Là đơn vị duy nhất thuộc Tập đoàn được giao nhiệm vụ sản xuất, cung ứng vật liệu nổ công nghiệp phục vụ khai thác than trên địa bàn Quảng Ninh và nhu cầu của nền kinh tế, Công ty Công nghiệp Hóa chất mỏ Việt Bắc hiện vận hành 9 dây chuyền sản xuất tại Quảng Ninh, Ninh Bình và Bà Rịa - Vũng Tàu, với sản lượng trung bình 77.500 tấn/năm.

Trung bình mỗi năm, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) XNK 50-60 triệu tấn than qua khu vực cảng Cẩm Phả. Bám sát lịch tàu và kế hoạch giao nhận, Công ty Hoa tiêu Hàng hải - TKV chủ động điều hành, bố trí hoa tiêu, phương tiện, bảo đảm từng chuyến tàu an toàn, góp phần giữ nhịp cho hoạt động xuất, nhập và tiêu thụ than của TKV.

Bước vào quý III với không ít khó khăn do điều kiện khai thác ngày càng xuống sâu, thời tiết mưa nhiều, song các đơn vị Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đang đẩy mạnh các phong trào thi đua lao động sản xuất gắn với bảo đảm an toàn. 

Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và vùng đất mỏ Quảng Ninh từ lâu đã gắn bó khăng khít, bền chặt. Bản sắc "Kỷ luật và Đồng tâm" không dừng lại ở những khẩu hiệu thi đua trên tầng mỏ hay dưới hầm sâu, mà thẩm thấu vào từng hành động nghĩa tình, đưa trách nhiệm xã hội trở thành nhịp đập tự nhiên trong mỗi bước phát triển của ngành Than.

Được ví như "cánh tay thép" vươn dài trong lòng đất, các đơn vị cơ khí ngành than chính là điểm tựa kỹ thuật vững chắc cho mọi tầng moong, đường lò. Không chỉ dừng lại ở việc sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị, lực lượng cơ khí mỏ ngày nay đã tự chủ chế tạo nhiều máy móc, giàn chống hiện đại, đáp ứng yêu cầu tinh nhuệ và an toàn của ngành khai thác. Sự sáng tạo bền bỉ cùng tay nghề cao của những người thợ cơ khí đã giúp tối ưu hóa sản xuất, làm chủ công nghệ, giữ cho dòng chảy "vàng đen" của Tổ quốc luôn vận hành thông suốt và an toàn.

Với địa bàn khai thác rộng, nhiều khu vực giáp ranh, đan xen khu dân cư, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) xác định quản lý, bảo vệ tài nguyên, ranh giới mỏ là nhiệm vụ trọng tâm. Cùng với duy trì lực lượng tuần tra, kiểm soát, các đơn vị của TKV đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, phối hợp với chính quyền và lực lượng chức năng chủ động phòng ngừa vi phạm, giữ vững ANTT phục vụ sản xuất.

Những năm gần đây, từ nhiều nguyên nhân, nhiều đơn vị doanh nghiệp chế biến nông sản của Quảng Ninh không thu mua được nguồn nguyên liệu tại chỗ để sản xuất. Tình trạng này buộc các đơn vị phải linh động, sáng tạo, triển khai những giải pháp chuyển hướng phù hợp để tồn tại và phát triển.

Nằm sâu dưới mực nước biển, những đường lò ở độ sâu -100m là "đại công trường" đầy thách thức của ngành khai thác than hầm lò. Ở độ sâu đặc thù này, người thợ mỏ phải đối mặt với áp lực đất đá cực lớn, nguy cơ bùng phát khí mỏ và nền nhiệt độ luôn ở ngưỡng gay gắt. Tuy nhiên, bằng sự kiên cường cùng việc ứng dụng công nghệ cơ giới hóa hiện đại, những người thợ vẫn miệt mài chinh phục lòng đất. Mỗi tấn than được khai thác từ độ sâu hàng trăm m không chỉ là thành quả lao động gian khổ, mà còn khẳng định bản lĩnh vượt khó và khát vọng làm chủ lòng đất của ngành Than.

Giữa lòng đất sâu thăm thẳm, nơi ánh sáng mặt trời không thể chạm tới, sự sống và an toàn của thợ mỏ phụ thuộc hoàn toàn vào những chiếc đèn lò. Giờ đây người thợ đã chủ động hơn trong việc bảo quản thiết bị, từ sạc đèn cho tới lấy trả vào vị trí. Song thầm lặng sau mỗi ca sản xuất, những người thợ cấp phát và bảo dưỡng, hay còn được gọi thân thương là "người giữ ánh đèn lò" – vẫn miệt mài lau chùi, nạp điện và kiểm tra kỹ lưỡng từng chiếc đèn.

Nằm sâu dưới lòng đất hay trên những khai trường lộng gió, lịch sử ngành than được tạo dựng qua mồ hôi, sức trẻ và những đóng góp của bao thế hệ thợ mỏ. Với tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” được hun đúc qua nhiều thế hệ, cùng những sáng kiến từ thực tiễn lao động giúp công việc ngày càng an toàn, hiệu quả, họ đã lặng lẽ cống hiến tuổi xuân cho ngành than và sự nghiệp xây dựng đất nước. Những câu chuyện đời, chuyện nghề của họ góp phần làm nên niềm tự hào của vùng đất mỏ hôm nay.

Bánh mì mỏ Quảng Ninh không chỉ đơn thuần là món ăn ấm bụng sau những giờ lao động vất vả của người thợ ngành than mà còn chứa đựng nét văn hóa ẩm thực độc đáo, mang đậm hơi thở vùng đất mỏ. Khác với những chiếc bánh mì có phần ruột xốp, vỏ giòn thường thấy, bánh mì mỏ gây ấn tượng bởi phần ruột đặc mịn, dẻo mềm, mang vị béo ngậy, ngọt nhẹ của bơ, sữa và trứng hòa quyện theo công thức riêng.

Những năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế, Quảng Ninh luôn quan tâm đến công tác bảo vệ môi trường. Nhiều giải pháp, từ kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải, đầu tư hạ tầng đến cải thiện cảnh quan, được triển khai đồng bộ, hướng tới phát triển xanh, bền vững, từng bước nâng cao chất lượng môi trường sống của người dân.

Từ một địa phương còn nhiều khó khăn, phụ thuộc lớn vào khai thác tài nguyên, Quảng Ninh từng bước chuyển dịch sang mô hình phát triển dựa trên dịch vụ, công nghiệp chế biến, chế tạo, du lịch và đổi mới sáng tạo, vươn lên trở thành một trong những cực tăng trưởng năng động của phía Bắc. Những thành quả được tích lũy qua nhiều thế hệ đã tạo nên nền tảng quan trọng để Quảng Ninh bước vào một chặng đường phát triển mới, với dấu mốc lịch sử: chính thức trở thành thành phố Quảng Ninh.

Quảng Ninh cái nôi của giai cấp công nhân Việt Nam, là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, được hun đúc qua những dấu mốc lịch sử hào hùng.

Nhắc đến Quảng Ninh, người ta nghĩ đến vùng than, Vịnh Hạ Long, Yên Tử và một địa phương luôn tiên phong trong đổi mới. Song điều làm nên cốt cách của Vùng mỏ không chỉ nằm ở tài nguyên hay những thành tựu phát triển, mà ở truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” - giá trị văn hóa tinh thần được hun đúc qua gần một thế kỷ.

Đưa thợ mỏ về với các “địa chỉ đỏ” không đơn thuần là hành trình tham quan du lịch, mà là nhịp cầu kết nối các thế hệ thợ mỏ với lịch sử hào hùng, qua đó khơi dậy niềm tự hào và tinh thần “Kỷ luật - Đồng tâm”, hun đúc lý tưởng cách mạng, bồi dưỡng ý chí phấn đấu cho công nhân mỏ.

9 lần Bác Hồ về thăm Quảng Ninh không chỉ để lại những dấu ấn sâu đậm trong ký ức của bao thế hệ cán bộ, đảng viên, công nhân Vùng mỏ và nhân dân các dân tộc trong tỉnh, mà còn gửi gắm những lời căn dặn ân cần, những kỳ vọng lớn lao về một vùng đất giàu đẹp.