Sau thời điểm Tết Nguyên đán Tân Mão 2011 đến nay, hầu hết các nguyên liệu đầu vào và các chất phụ gia cho sản xuất công nghiệp nói chung tăng giá mạnh tạo sức ép đè nặng lên vai các doanh nghiệp (DN).
Vấn đề đặt ra cho các DN hoạt động sản xuất lúc này là cần tìm một giải pháp để tháo gỡ khó khăn nếu không nguy cơ thua lỗ, thậm chí là... phá sản sẽ luôn thường trực.
Sản xuất gạch ốp lát mỏng tại Công ty CP Viglacera Hạ Long.
Ảnh: Đỗ Giang
101 thứ tăng giá
Theo thống kê của Sở Công Thương, hiện có khoảng 4.000 doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh tham gia các hoạt động sản xuất công nghiệp và chế tạo các sản phẩm công nghiệp. Năm 2008 là tâm điểm của cơn khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế thế giới tác động trực tiếp đến nền kinh tế Việt Nam. Tác động này khiến các DN nói trên một phen lao đao vì sản xuất kinh doanh ngưng trệ. Nhưng khi sản xuất kinh doanh vừa được vực dậy, DN lại phải đối mặt với biến động lãi suất, tỷ giá và giá cả xăng, dầu, điện… thay nhau tăng.
Trước hết là việc Ngân hàng Nhà nước đã thực hiện điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng trên cơ sở tăng tính thanh khoản của thị trường ngoại hối theo tinh thần Nghị quyết số 02/NQ-CP của Chính phủ. Chưa kịp “trấn tĩnh” sau quyết định này thì các DN lại quay ra đối phó với cơn sốt giá đang lan rộng. Trong đó có việc từ ngày 1-3 giá bán điện tăng lên 15,28% so với năm 2010. Rồi việc Chính phủ có Quyết định số 24/2011/QĐ-TTg về điều chỉnh giá điện theo cơ chế thị trường, từ ngày 1-6, giá điện được thực hiện theo cơ chế thị trường với tần suất tăng tối đa 4 lần/năm.
Thêm nữa, cũng trong thời gian này, các Ngân hàng thương mại áp dụng mức cho vay kỳ hạn tuần đã lên tới 20-22%/năm, trong khi đó vay tiêu dùng, sản xuất kinh doanh đã lên đến 23-24%/ năm. Nếu cộng các chi phí hồ sơ bảo đảm tiền vay, công chứng, thủ tục giấy tờ có khi cả phí kiểm định, thẩm định khác thì lãi suất cho vay thực tế còn cao hơn nữa.
Theo các DN trong ngành Công nghiệp tỉnh, những tác động nêu trên là nguyên nhân chủ yếu khiến nguyên liệu đầu vào các ngành sản xuất tăng cao, tạo sức ép đè nặng lên vai DN. Phần lớn các DN đều cho rằng, chỉ nói riêng lãi suất cho vay đầu tư sản xuất cao ngất ngưởng như hiện nay thì họ đã khó trụ nổi, vì ít có DN nào có lãi trên 20% khi chưa tính lãi ngân hàng.
Ông Phạm Quốc Hùng, Phó Giám đốc Nhà máy Xi măng Lam Thạch II cho rằng, trước tình hình giá vật liệu đầu vào như điện, than tăng mạnh thời gian qua thì khả năng dây chuyền sản xuất xi măng lò đứng của Công ty sẽ thêm nhiều khó khăn, đặc biệt trong cuộc cạnh tranh gay gắt về thị phần xi măng trong nước như hiện nay. Do đó, tiên lượng trước những khó khăn nên năm nay, Nhà máy chỉ đặt kế hoạch tăng trưởng lợi nhuận khoảng 10% so với năm 2010, trong khi các năm trước đó, đặt mục tiêu thấp nhất tăng trưởng 20%.
Một vị đại diện Công ty TNHH một thành viên Thép Cái Lân - Vinashin trăn trở, diễn biến hiện tại hết sức khó khăn đối với các DN công nghiệp nặng nói chung, trong đó, DN ngành thép phải đối mặt với nhiều thách thức như tỷ giá biến động mạnh, lãi suất cao so với các DN cùng ngành ở nhiều nước trong khu vực… Đáng lưu ý, nguyên liệu sản xuất thép trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu, phần còn lại phải nhập khẩu. Do đó, với mức biến động tỷ giá hiện nay sẽ rất khó khăn đối với các DN phải nhập khẩu nguyên vật liệu.
Tự ứng phó để cứu mình
Trước những khó khăn ảnh hưởng đến sản xuất, nhiều doanh nghiệp trong tỉnh đã thực hiện triệt để tiết kiệm trong sản xuất bằng việc xây dựng kế hoạch cắt giảm tối đa chi phí thường xuyên. Song song đó, tìm cách mở rộng sản xuất kinh doanh để lấy thu bù chi. Giảm bớt chi phí sản xuất thông qua cải tiến, đổi mới về công nghệ, nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý.
Ông Lê Độ, Tổng Giám đốc Công ty CP Xi măng Thăng Long cho biết, đơn vị đang đẩy mạnh tiếp thị, tìm thêm hợp đồng với khách hàng nước ngoài, tăng nguồn thu ngoại tệ để lấy chênh lệch tỷ giá USD bù lại. Nhiều DN khác cho rằng, đổi mới công nghệ, tiết giảm chi phí là con đường sống còn của DN. Họ cũng khẳng định thêm, chia sẻ với DN lúc này, Ngân hàng Nhà nước cần xem xét, điều chỉnh lãi suất cho vay dưới 14%/năm. Bởi lãi suất cao đang gây khó khăn cho DN trong quá trình mở rộng quy mô sản xuất, đổi mới trang thiết bị, mua sắm nguyên vật liệu. Ưu tiên bán ngoại tệ cho các DN có nhu cầu nhập khẩu hàng hóa thuộc danh mục hàng hóa thiết yếu và nguyên vật liệu sản xuất hàng hóa phục vụ cho xuất khẩu theo giá niêm yết. Mở rộng đối tượng, tăng hạn mức bảo lãnh tín dụng cho DN vay vốn sản xuất kinh doanh. Hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận các nguồn vốn vay với lãi suất hợp lý...
Cùng chung quan điểm với các DN, ông Phạm Quang Thái, Phó Giám đốc Sở Công Thương cũng cho rằng, trong giai đoạn hiện nay và dự báo trong thời gian tới những diễn biến phức tạp gây khó khăn cho sản xuất có thể sẽ còn diễn ra. Do vậy, biện pháp đầu tiên mà các DN phải áp dụng để tự cứu mình đó là đổi mới công nghệ để giảm tiêu hao năng lượng. Chỉ như vậy, giá thành và chất lượng sản phẩm mới được cải thiện và khả năng cạnh tranh trong thế hội nhập mới được phát huy mạnh mẽ.
