Với hàng chục mỏ đá các loại là nguồn tài nguyên thiên nhiên rất có giá trị góp phần không nhỏ trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Tuy nhiên, trước hàng loạt các vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra ở các tỉnh lân cận trong đó có vụ làm chết 18 người tại mỏ đá Lèn Cờ (xã Nam Thành, Yên Thành, Nghệ An) đã gióng lên hồi chuông cảnh báo công tác an toàn đối với hoạt động khai thác đá.
Dây chuyền chế biến đá hiện đại được Công ty CP Đá Phương Nam đầu tư đưa vào vận hành nhằm giảm thiểu TNLĐ.
Hầu hết các mỏ đá đều đảm bảo an toàn
Đó là ý kiến đưa ra khi hỏi hầu hết các chủ doanh nghiệp khai thác đá tại TP Uông Bí. Theo thống kê trên địa bàn TP Uông Bí có khoảng 6 mỏ khai thác đá các loại với trữ lượng hàng triệu m3. Trong những năm qua, hoạt động khai thác đá trên địa bàn thành phố đã trở thành một ngành kinh tế chủ lực đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội và giải quyết việc làm cho người lao động.
Một trong những doanh nghiệp được kể đến là Công ty CP Đá Phương Nam, doanh nghiệp được đánh giá là đứng đầu về sản lượng khai thác trên địa bàn tỉnh và của cả miền Bắc với 150 công nhân lao động và giàn thiết bị máy móc lên tới trên 100 tỷ đồng. Hiện tại Công ty đang sở hữu 5,5 ha diện tích mỏ với trữ lượng khai thác khoảng 2 triệu m3. Ông Lê Đình Tân, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Đá Phương Nam khẳng định: “Mặc dù vẫn áp dụng việc khai thác đá thủ công theo phương pháp khoan nhồi, nổ mìn thế nhưng Công ty luôn chú trọng công tác an toàn cho người lao động. Tại Công ty có các bộ phận giám sát công tác an toàn; 100% lao động được tham gia các lớp tập huấn về an toàn và được trang bị đầy đủ kỹ năng chuyên môn cũng như các quy trình trong khai thác đá như: Các quy trình nổ mìn, cắt tầng xuyên nhỏ, phân tầng bè khai thác. Công ty đang dự kiến áp dụng phương pháp khai thác đá bằng bột nở. Đây là hình thức khai thác tuy hiệu quả kinh tế không cao nhưng làm giảm chấn động, an toàn và giảm thiểu sự ô nhiễm môi trường. Phương pháp khai thác này đã được Công ty thử nghiệm thành công trước sự giám sát của Sở Công Thương. Hiện, Công ty cùng với Sở Công Thương lập phương án trình UBND tỉnh cấp phép trong thời gian tới”.
Tại Xí nghiệp sản xuất đá Phương Đông, ghi nhận đầu tiên là sự chấp hành đầy đủ về công tác bảo hộ lao động của gần 40 công nhân lao động đang tham gia hoạt động khai thác, bốc xúc và chế biến đá. Với hơn 20 năm hoạt động trong nghề khai thác đá, ông Nguyễn Xuân Đấu, Giám đốc Xí nghiệp sản xuất đá Phương Đông thừa nhận rằng, hầu hết các vụ tai nạn xảy ra tại các mỏ đá phần lớn do người lao động không tuân thủ các quy trình khai thác nhưng trách nhiệm lớn lại thuộc về người sử dụng lao động. Ông khẳng định, có thời điểm mỏ đá của ông lên tới hàng trăm công nhân tham gia khai thác nhưng tuyệt đối chưa có vụ tai nạn nghiêm trọng nào xảy ra. Điều đó được ông giải thích bằng kinh nghiệm của nhiều chục năm trong nghề. Trước sự việc xảy ra tại mỏ đá Lèn Cờ, ông cho rằng doanh nghiệp đã chủ quan không xử lý triệt để các thanh trượt, đây là nguyên nhân dẫn đến tai nạn.
Ở nhiều địa phương khác như: Cẩm Phả, Hoành Bồ, Yên Hưng, Móng Cái… hầu hết các chủ doanh nghiệp cũng đều tỏ ra tự tin khi nói đến công tác an toàn lao động. Tuy nhiên, trên thực tế điều kiện làm việc tại các mỏ đá này nguy cơ về mất an toàn và môi trường lao động bị ô nhiễm đang báo động.
Quyết tâm xoá bỏ “bóng mây đen”
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có cả trăm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản trong đó có hoạt động khai thác đá. Theo số liệu thống kê của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, chỉ tính trong năm 2010, toàn tỉnh để xảy ra 390 vụ làm 403 người bị nạn. So với năm 2009, số vụ tai nạn lao động tăng 20 vụ, tổng số người bị nạn tăng 21 người và số người chết tăng 10 người. Trong số những vụ tai nạn kể trên có cả ở hoạt động khai thác đá.
Đối với hoạt động khai thác đá, dù các doanh nghiệp có nhiều cố gắng nâng cao năng lực sản xuất, quy mô và đầu tư đáng kể cho hệ thống dây chuyền, công nghệ sản xuất khai thác, chế biến nhưng cũng chưa thể thay thế được yếu tố thủ công của con người. Do đó, bức tranh toàn cảnh về AT-VSLÐ trong lĩnh vực khai thác đá hiện nay đang ẩn hiện trên những gam màu xám.
Để xoá bỏ bóng mây đen đang bao phủ toàn bộ hoạt động khai thác đá thời gian gần đây, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo UBND các tỉnh, thành phải kiên quyết đình chỉ hoạt động đối với các doanh nghiệp có biểu hiện vi phạm về an toàn trong khai thác khoáng sản. Theo đó, ngày 5-4-2011, UBND tỉnh cũng đã có Công văn số 1092/UBND-MT chỉ đạo các ngành liên quan và các huyện thị, thành phố rà soát toàn bộ các mỏ đá đang hoạt động trên địa bàn. Hiện, đoàn kiểm tra liên ngành do Sở Lao động - Thương binh và Xã hội làm trưởng đoàn đang tiến hành kiểm tra rà soát toàn bộ thủ tục cấp phép và các biện pháp an toàn lao động đối với các mỏ khai thác đá. Trung tuần tháng 4, Sở Công Thương tiếp tục có chương trình kiểm tra về mức độ an toàn và quy trình quản lý sử dụng vật liệu nổ công nghiệp cũng với các mỏ đá nêu trên.
Với những cố gắng của các doanh nghiệp, sự tăng cường quản lý chặt chẽ của các cơ quan quản lý nhà nước, tin tưởng các hoạt động khai thác đá trên địa bàn tỉnh từng bước đi vào nề nếp, giảm thiểu tình trạng tai nạn lao động trước nguy cơ ẩn hoạ trong hoạt động khai thác hiện nay.
