Đối với Quảng Ninh việc điều chỉnh giá bán than cho điện theo cơ chế thị trường chậm, thuế xuất khẩu than vẫn còn cao đã và đang tác động trực tiếp đến hiệu quả ngành công nghiệp chủ lực của tỉnh. Các ngành sản xuất, kinh doanh khác thì vẫn tiếp tục gặp nhiều khó khăn do lượng hàng tồn kho vẫn cao; giá trị hàng hoá xuất khẩu giảm...
Thực trạng không tươi sáng
Nhìn lại kết quả của hoạt động sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh từ đầu năm đến nay cho thấy dù đã cơ bản ổn định trở lại, các sản phẩm công nghiệp chủ yếu có tăng trưởng so với cùng kỳ năm 2012 nhưng đều ở mức tăng thấp. Nguyên nhân chủ yếu là do sản lượng tồn kho năm trước lớn, nên các doanh nghiệp phải tập trung giải quyết, than xuất khẩu không tăng được nhiều về lượng do nhu cầu nhập khẩu than của nước ngoài giảm, nhất là Trung Quốc. Bên cạnh đó, các hộ tiêu dùng than trong nước như: Điện, xi măng, giấy, phân bón và hoá chất cũng giảm. Chính vì vậy, tính chung 7 tháng đầu năm 2013, giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh ước đạt 17.101 tỷ đồng, đạt 53% kế hoạch năm và tăng 7,6% so với cùng kỳ 2012. Trong giá trị sản xuất đạt được của ngành công nghiệp này đáng lưu ý nhất là giá trị sản xuất của khu vực công nghiệp địa phương bị giảm nhiều so với cùng kỳ.
Theo đánh giá của Sở Công thương, nguyên nhân chính là do ngành thuỷ sản chế biến giảm 45,1% cùng kỳ, chỉ tính riêng Công ty CP Phú Minh Hưng - doanh nghiệp có sản lượng thuỷ sản chế biến chiếm tỷ trọng lớn nhất đã bị giảm sản lượng tới 86,7%. Thứ hai là do ngành sản xuất vật liệu xây dựng vẫn tiếp tục gặp khó như Công ty CP Xi măng và Xây dựng Quảng Ninh theo kế hoạch sản lượng của Công ty năm 2013 là 1,1 triệu tấn, nhưng qua gần 7 tháng đầu năm mới chỉ sản xuất được khoảng 450.000 tấn, đạt 41% kế hoạch. Còn Công ty Xi măng Hà Tu hiện nay đã ngừng hoạt động. Đối với các doanh nghiệp sản xuất gạch, ngói, gạch ốp lát cũng chưa thoát khỏi những khó khăn của năm trước, từ đầu năm đến nay sản lượng gạch nung toàn tỉnh sản xuất mới được 489,6 triệu viên, giảm 8,2% so với cùng kỳ. Mặc dù Chính phủ và các bộ, ngành đã có ban hành nhiều nội dung để tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp, UBND tỉnh đã thường xuyên gặp gỡ các doanh nghiệp trong tỉnh trong đó có nhiều doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng để tháo gỡ khó khăn, nhưng về khách quan cùng với khó khăn chung nền kinh tế, đầu tư giảm, thị trường bất động sản vẫn tiếp tục đóng băng, đây là yếu tố chính làm giảm sản lượng tiêu thụ vật liệu xây dựng.
Khả năng khó đạt kế hoạch
Ông Lê Minh Chuẩn, Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam cho biết: Với tình hình khó khăn như hiện nay dự kiến sản lượng than sạch của năm 2013 sẽ đạt khoảng 90,7% so với kế hoạch (giảm 9,3%). Bởi hiện giá thành than tiêu thụ đã tiệm cận với giá xuất khẩu nên sức cạnh tranh kém so với các nước có điều kiện khai thác thuận lợi và trình độ công nghệ khai thác tiên tiến hơn. Với mức thuế suất 10% như hiện tại, nếu thực hiện giá thành theo đủ các chỉ tiêu công nghệ, đảm bảo tiền lương cho thợ mỏ thì sau khi nộp thuế xuất khẩu, ngành Than rất khó cân bằng được tài chính. Tuy vậy, ngày 23-5-2013 Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư điều chỉnh thuế xuất khẩu than từ 10% lên 13%, áp dụng từ ngày 7-7-2013. Điều này sẽ dẫn tới nhiều chủng loại than phải dừng xuất khẩu do sau khi trừ thuế 13% sẽ không bù đắp được chi phí, sản lượng than xuất khẩu sẽ giảm từ mức 3-4 triệu tấn/quý như hiện nay xuống chỉ còn 1-1,5 triệu tấn/quý. Do đó, dự kiến than tiêu thụ năm 2013 chỉ đạt khoảng 39 triệu tấn, trong đó: Xuất khẩu 10-10,5 triệu tấn; tiêu thụ trong nước 28-28,5 triệu tấn, để hạn chế tăng tồn kho tất cả các đơn vị của Vinacomin sẽ phải giảm sản lượng với mức giảm từ 10-22% so với kế hoạch đầu năm.
Sự điều chỉnh giảm của ngành Than đương nhiên tác động lớn tới kết quả đạt được giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh năm nay. Với dự báo này, Sở Công thương đã tính toán dự kiến giá trị sản xuất công nghiệp năm 2013 ước đạt 30.796 tỷ đồng, bằng 95,5% kế hoạch và chỉ đạt được mức tăng 3,19% so với cùng kỳ.
Tập trung cho giải pháp số 1
Đồng chí Nguyễn Mạnh Hà, Giám đốc Sở Công thương cho biết: Tiếp tục tập trung mọi nỗ lực để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh và đẩy mạnh xuất khẩu vẫn là giải pháp số 1 phải triển khai thực hiện. Cụ thể các ngành chức năng của tỉnh sẽ thường xuyên chủ động làm việc với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và các đơn vị thành viên để bàn biện pháp tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh của Tập đoàn. Tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong việc cùng báo cáo đề xuất với Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương cho phép Vinacomin điều chỉnh giá bán than cho điện theo lộ trình đảm bảo từ quý III-2013 bằng giá thành 2013, sau đó tiến tới theo giá thị trường như chỉ đạo của Chính phủ. Đồng thời tạo mọi điều kiện thuận lợi đối với các đơn vị của Vinacomin về các thủ tục giao đất, thuê đất, giải phóng mặt bằng... triển khai các dự án đầu tư.
Ngoài than, theo đề xuất của các doanh nghiệp, tỉnh cần tiếp tục có sự rà soát, hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp chủ lực khác như điện, đóng tàu, vật liệu xây dựng (xi măng) và các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khuyến khích sử dụng các nguyên, nhiên vật liệu sản xuất tại tỉnh, nhất là trong lĩnh vực đầu tư xây dựng. Chính vì vậy, cần tiếp tục có các đoàn công tác của tỉnh làm việc trực tiếp với doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn theo từng lĩnh vực và doanh nghiệp cụ thể, tập trung vào công tác hỗ trợ vay vốn, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ thị trường tiêu thụ sản phẩm; mở đường dây nóng để tiếp nhận thông tin, từng bước tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nhất là trong hoạt động tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, kho ngoại quan.
Các chuyên gia kinh tế đều đã đưa ra nhận định, trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới và trong nước tiếp tục còn gặp nhiều khó khăn, thách thức; mặt bằng lãi suất cho vay tuy đã giảm nhưng vẫn còn cao, sức mua thị trường yếu do đó hầu hết các doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn, sản xuất bị thu hẹp và thu nhập của người lao động giảm. Thế nên các giải pháp đưa ra để đảm bảo được kế hoạch đã đặt ra càng cần phải được thực hiện đồng bộ và quyết liệt hơn.
Ngọc Lan
