“Anh thấy vườn đào đằng kia chứ? Trông khẳng khiu, gầy gò thế thôi, nhưng đến Tết thì sẽ “thay áo mới” hết cả đấy!” - Lê Thành Trung, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thống Nhất (huyện Hoành Bồ), chỉ tay về phía một vườn đào được trồng ngay hàng, thẳng lối, cạnh con đường tiểu mạch trải thảm bê tông láng bóng, nói với chúng tôi! Trông anh thật vui vẻ, háo hức...
Chúng tôi về xã Thống Nhất từ trước Tết gần 2 tháng. Mục đích là để xem cái “Dự án hoa đào” mà mấy anh lãnh đạo huyện Hoành Bồ nói là đã triển khai ở xã Thống Nhất vài, ba năm nay nay ra sao, liệu bà con nông dân có “bắt” không, và “bắt” thì có cơ “thắng” không v.v.. Từ đầu buổi sáng, ở trụ sở UBND xã, gặp Bí thư Đảng uỷ Vũ Trường Lưu, nghe anh Lưu nói qua về một số nội dung cơ bản của Nghị quyết số 36 chuyên đề về phát triển kinh tế theo hướng sản xuất hàng hoá trong những năm tới của Đảng uỷ xã, mới biết “mô hình đào đá” (tên một loại đào thường mọc ở đồi núi và có lớp vỏ ngoài màu mốc như đá) chỉ là một trong nhiều mô hình phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá ở xã Thống Nhất những năm gần đây. Ngoài trồng đào, còn có mô hình trồng mía, trồng thanh long ruột đỏ, nuôi ong lấy mật v.v.. “Mỗi mô hình có một thế mạnh khác nhau, nhưng nổi trội nhất phải kể đến cây đào và con ong...” - Bí thư Đảng uỷ Vũ Trường Lưu nói - “Đây là hai “cây - con” mà chúng tôi đang ấp ủ xây dựng, phát triển để trở thành Thương hiệu nông sản của xã Thống Nhất trong tương lai gần!”. Hỏi anh Lưu sao lại chọn cây đào đá mà không phải là một loại cây khác, anh Lưu bảo, thực ra đào đá là loại cây bản địa, người dân trước đây đã trồng, chỉ có điều nó không được quan tâm đầu tư nên chưa phát huy được hiệu quả kinh tế… “Cây đào đá rất hợp với thổ nhưỡng ở đây” - Anh Lưu nói - “Nó phát triển nhanh, lại có màu hoa không thắm như đào Nhật Tân, nhưng cũng không quá nhạt như hoa đào phai; hoa có 5 cánh kép, không mọc thành tán nên rất dễ uốn cành theo kiểu cây thế... Vì vậy, từ khi “trào lưu” chơi đào Tết rộ lên, khách chơi đào rất chuộng đào đá!”. “Vậy từ bao giờ thì ở Thống Nhất, xã bắt đầu có chủ trương khuyến đào...?” - Tôi hỏi. Anh Lưu đáp: “-Dự án phát triển cây đào đá như một mô hình kinh tế của xã thì chỉ mới ba năm trở lại đây thôi, nhưng từ những năm 2005-2006, xã đã có chủ trương khuyến khích người dân trồng đào ở những vùng trồng lúa kém hiệu quả rồi. Hồi ấy, mỗi cây đào giống giá 10.000 đồng thì ngân sách xã hỗ trợ một nửa, tức 5.000 đồng...”. Lại hỏi anh Lưu, hiện nay đào đá trồng nhiều nhất ở đâu, anh Lưu bảo: “-Nhiều nhất là ở thôn Khe Khoai, sau đến thôn Xích Thổ, Làng Bang...”. Và chúng tôi quyết định về Khe Khoai xem cây đào đá...
*
* *
Chủ tịch Hội Nông dân xã Lê Thành Trung là một thanh niên mảnh mai, trắng trẻo, trông giống một trí thức hơn là một nông dân. Thế nhưng, trên đường tới Khe Khoai, hỏi chuyện trồng đào, cái gì Trung cũng có vẻ am tường; từ cách đào hố, chọn cây giống đến việc chọn thời điểm tuốt lá sao cho hoa nở đúng kỳ v.v.. và v.v.. “-Nhưng em chỉ “giỏi lý thuyết” thôi, mà từ lý thuyết đến thực hành thì xa nhau lắm! Em sẽ giới thiệu với bác một người gắn bó với cây đào đá lâu năm để bác tìm hiểu...”.
Người mà Trung đưa chúng tôi đến gặp đầu tiên là Nguyễn Văn Đệ, năm nay 46 tuổi. Gia đình anh Đệ có khoảng 600 cây đào, cả loại lâu năm và loại mới trồng vài, ba năm. Đệ bảo thế chưa phải là nhiều, chú em anh còn trồng tới gần 1.000 cây cơ... Ngay trước nhà anh, tôi để ý thấy có 3 gốc đào to, dễ đường kính tới hơn 30cm, nhưng cành lá trơ trụi. Theo anh kể thì đây là những gốc đào gia đình anh trồng từ cách đây hơn 10 năm rồi. “-Nếu chưa cưa cành, tán nó phải rộng tới 25-30m2, trùm kín cả khu vườn đấy bác ạ!” - Đệ nói. Tôi hỏi Đệ mỗi năm thu hoạch từ trồng đào của gia đình anh là bao nhiêu, anh bảo cũng còn tuỳ! Thường thì anh chỉ cho “thuê gốc” để người ta chơi Tết; mỗi năm khoảng 10 gốc và mỗi gốc giá “mềm” là 5 triệu đồng, đắt thì có khi tới mươi, mười lăm triệu... Và anh khoe với tôi: “-Cái gốc đào này từng được “chu du” ra Hạ Long vài lần rồi, có lần còn được đặt ở Trụ sở một cơ quan cấp tỉnh cơ đấy!”.
Ngồi nghe anh Đệ kể chuyện ghép đào, uốn đào, rồi thúc đào phát triển v.v. thấy thật thú vị. Chợt nhớ trong Nghị quyết 36 của Đảng uỷ xã có đề cập việc vào đầu năm 2014 sẽ thành lập HTX trồng đào, bèn hỏi Đệ có biết điều đó không, không ngờ “trúng phóc”, anh là “ứng viên” cho chức Chủ nhiệm HTX! “-Em cũng đang lo đây! Nếu bà con xã viên tín nhiệm thì không biết làm như thế nào? Khó nhất vẫn là khâu giải quyết “đầu ra” cho sản phẩm” - Đệ nói.
Hỏi thêm Chủ tịch Hội Nông dân xã Lê Thành Trung thì được biết: Chủ trương thành lập HTX trồng đào đã được xã và huyện thống nhất. Đây là HTX dịch vụ giúp bà con nông dân về cây giống, phân bón và nhất là khâu bao tiêu sản phẩm. Với nghề trồng đào, khâu tiêu thụ sản phẩm rất quan trọng; đào chỉ bán chạy nhất trong dịp Tết. Trong khi đó khâu vận chuyển đi bán hay cho “thuê gốc” đều rất phức tạp... Như gia đình anh Đệ thì việc vận chuyển thuận lợi hơn do anh làm nghề lái xe tải, nhưng đa số các hộ trồng đào khác chỉ có xe đạp, xe máy nên việc đưa những gốc đào nặng có khi tới vài ba tạ, đi xa mấy chục cây số là điều không dễ dàng, rất tốn kém... Và vì thế, nếu HTX dịch vụ được thành lập thì chắc chắn sẽ giúp bà con chuyên tâm với cây đào hơn. “-Tất nhiên là còn phải tính toán kỹ lưỡng nhiều yếu tố khác nữa, nhưng để cây đào đá Thống Nhất trở thành “thương hiệu” trên thị trường, không thể không thành lập HTX dịch vụ. Vì có HTX thì mới giải quyết được khâu bao tiêu sản phẩm...” - Lê Thành Trung nói với chúng tôi. Và không chỉ anh Đệ - “ứng viên” chức Chủ nhiệm HTX, cả nhiều bà con nông dân hiện đang tham gia “mô hình đào đá” ở xã Thống Nhất mà chúng tôi đã trao đổi trong chuyến đi, cũng đều cho rằng cần như vậy...
Trên đường từ thôn Khe Khoai trở về xã, nhìn những vạt đồi, với những cây đào đá, không phải là những cây đào mọc tự nhiên, mà được trồng thành hàng, thành luống theo đúng quy chuẩn kỹ thuật, thấy lòng mình vui vui. Tính ra, những cây đào này cũng đã 3, 4 năm tuổi cả rồi và Tết này chúng bắt đầu “bói hoa”. Mong sao từ những “hoa bói” năm nay, cây đào đá Thống Nhất sẽ “tự tin bước vào thị trường”, góp thêm một thương hiệu hoa mới cho Vùng chuyên canh hoa Hoành Bồ trong tương lai không xa...
Trung Luận - Việt Phương
