55 năm qua, kể từ khi thành lập đến nay, trong bất cứ hoàn cảnh nào, các thế hệ thợ mỏ Hà Tu cũng phát huy tinh thần “kỷ luật và đồng tâm”, truyền thống anh hùng, để vượt qua mọi khó khăn, thực hiện tốt lời dạy của Bác Hồ là sản xuất thật nhiều than cho Tổ quốc.
Ngày 1-8-1960, Mỏ than Hà Tu được thành lập theo Quyết định số 707 của Thủ tướng Chính phủ. Những ngày đầu thành lập, Mỏ có 1.378 công nhân, cán bộ, chủ yếu là lao động thủ công với 8 phòng ban và 6 công trường, phân xưởng. Mỏ đã mở thêm vỉa, tăng cường thiết bị nhà xưởng, bố trí thêm phòng ban quản lý, tiếp nhận cán bộ, công nhân kỹ thuật, đào tạo công nhân đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ đặt ra để khôi phục và phát triển sản xuất. Các phong trào thi đua được phát động rộng khắp như: “Vì sự nghiệp cách mạng XHCN ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc”, “Phất cao cờ hồng lập công dâng Bác”... Công tác quản lý được nâng cao, phong trào phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật được đẩy mạnh, thúc đẩy sản xuất.
Những năm chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Mỏ than Hà Tu nằm trong vùng trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Chúng đã dội xuống khu mỏ hơn 100 tấn bom các loại, phá huỷ hầu hết các công trình văn hoá, y tế, trường học, các khu tập thể và gia đình công nhân mỏ. Trước tình hình đó, Mỏ đã thực hiện các phương án vừa sản xuất vừa chăm lo xây dựng lực lượng vũ trang cơ sở để đảm bảo sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu, coi đây là hai nhiệm vụ trọng tâm để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vâng theo lời Bác Hồ dạy, những người thợ mỏ Hà Tu luôn đồng cam, cộng khổ vừa sản xuất vừa chiến đấu. Sản lượng khai thác than trong những năm phá hoại của đế quốc Mỹ vẫn đạt từ 100-133% kế hoạch được giao. 118 thợ mỏ Hà Tu đã xung phong tham gia Binh đoàn Than lên đường vào Nam đánh Mỹ.
Bước vào thời kỳ đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, thợ mỏ Hà Tu vẫn tiếp tục phát huy truyền thống “kỷ luật và đồng tâm”, đẩy mạnh các phong trào thi đua lao động để phát triển sản xuất, kinh doanh, nâng cao đời sống người lao động, góp phần xây dựng Vùng mỏ và ngành Than giàu mạnh. Giai đoạn này, Mỏ than Hà Tu gặp không ít khó khăn do điều kiện khai thác xuống sâu, tài nguyên cạn dần, than tiêu thụ khó khăn, buộc phải thu hẹp sản xuất, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người lao động. Trước những khó khăn đó, tập thể CBCN mỏ Hà Tu luôn phát huy truyền thống giai cấp công nhân mỏ, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng uỷ, không quản ngại khó khăn, cải tiến và đổi mới công nghệ, tận thu các nguồn than để chế biến nhiều chủng loại than có phẩm chất tốt, đáp ứng được yêu cầu của thị trường.
Tháng 10-2001, Tổng Công ty Than Việt Nam quyết định đổi tên Mỏ than Hà Tu thành Công ty Than Hà Tu, là doanh nghiệp thành viên hạch toán độc lập. Trong điều kiện thị trường hội nhập có nhiều bước phát triển về công nghệ, Công ty mạnh dạn áp dụng tiến bộ KHCN vào sản xuất. Nhiều thiết bị xe, máy hiện đại đã được đưa vào vận hành; nhiều biện pháp quản lý tiên tiến, ứng dụng công nghệ thông tin đã được áp dụng, đem lại hiệu quả kinh tế cao.
Từ 1-1-2007, Công ty chính thức hoạt động theo mô hình công ty cổ phần và được đổi tên thành Công ty CP Than Hà Tu. Đây là bước chuyển biến lớn, vừa là cơ hội, vừa là thách thức bởi nó thay đổi về chất trong hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt trong ý thức của người lao động. Sau 8 năm cổ phần hoá, Công ty đã thu được những kết quả quan trọng: Nhận thức và ý thức của người lao động được nâng lên; năng suất lao động tăng, lao động giảm từ gần 4.400 người xuống còn 2.300 người, số đầu mối đơn vị từ 55 xuống còn 33; công tác quản trị dần đi vào nền nếp, việc làm ổn định, thu nhập của người lao động được nâng cao, an toàn được giữ vững. Theo giấy phép trước đây, Công ty sẽ kết thúc khai thác than tại khu vực khoáng sàng Hà Tu vào năm 2014, đó là một khó khăn rất lớn. Do vậy giai đoạn 2009-2011, cùng với việc duy trì sản xuất, Công ty đã phải xây dựng phương án phát triển sau năm 2015 với không gian rộng hơn (vào đến tận Lâm Đồng), ngành nghề đa dạng hơn trên cơ sở nền tảng vẫn là sản xuất than, đảm bảo cố gắng giữ được việc làm và thu nhập cho người lao động.
Hiện nay, Công ty đã được gia hạn giấy phép khai thác Dự án mỏ than Hà Tu đến hết năm 2018 với sản lượng bình quân mỗi năm là 1,85 triệu tấn/năm. Đồng thời Thủ tướng Chính phủ cũng đã đồng ý điều chỉnh công nghệ Dự án khai thác than khu Bắc Bàng Danh trong Quy hoạch phát triển ngành Than đến năm 2020, có xét triển vọng đến năm 2030 từ khai thác than hầm lò với công suất 700 ngàn tấn/năm sang khai thác lộ thiên với quy mô công suất 3,3 triệu tấn/năm, kết thúc ở mức -250. Dự án Bắc Bàng Danh với trữ lượng trên 30 triệu tấn sau khi được phê duyệt sẽ triển khai từ cuối năm 2016. Đây là niềm vui của toàn thể công nhân, cán bộ Công ty, đồng thời tạo sự yên tâm công tác, xây dựng Công ty CP Than Hà Tu phát triển ổn định, bền vững.
55 năm qua, Than Hà Tu đã bốc xúc 431 triệu m3 đất đá, sản xuất được 64 triệu tấn than cho Tổ quốc; Công ty đã được nhận nhiều huân, huy chương, cờ thi đua, bằng khen do Nhà nước trao tặng; đặc biệt, Công ty đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân năm 2000 và Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới năm 2003.
Thanh Huyền (Công ty CP Than Hà Tu)
