Ông Nguyễn Văn Khắc, xã Hạ Long (Vân Đồn), một ngư dân đã gắn bó gần cả cuộc đời với nghề đánh bắt thuỷ sản tâm sự: Với chúng tôi điểm tránh trú bão chính là những “phao cứu sinh” để ứng phó với những cơn “thịnh nộ” của thiên nhiên. Quảng Ninh có đường bờ biển dài, ngư trường rộng, số lượng tàu thuyền hoạt động nghề cá trên biển nhiều nhưng mỗi khi có bão về tất cả cùng nháo nhác, chen chúc nhau vào điểm tránh trú bão cho tàu thuyền của mình.
Đã rất nhiều năm theo dõi công tác phòng chống mưa bão, trước mỗi cơn bão về tôi đều được cùng đoàn công tác của tỉnh đi kiểm tra việc phòng chống mưa bão tại các địa phương. Đến hầu hết các điểm ven biển mà ngư dân có thể đưa tàu, thuyền vào tránh trú bão mọi người đều cảm nhận rất rõ sự thiếu và yếu trong khâu “hậu cần” quan trọng này. Toàn tỉnh có tới trên 10.500 tàu thuyền đăng ký hoạt động (đứng thứ 2 cả nước, sau Kiên Giang), chiều dài đường bờ biển tới 250km, do ở gần các ngư trường lớn nên ngư dân các tỉnh khác cũng đưa tàu thuyền chạy thẳng về đây để tránh trú bão, thế nhưng trên toàn tỉnh chỉ có 53 điểm tránh trú bão. Còn theo quy hoạch chung của cả nước thì Quảng Ninh chỉ có 6 điểm tránh trú bão tập trung gồm Cô Tô, Móng Cái, Hải Hà, Tiên Yên, Vân Đồn, Hạ Long và một điểm do tỉnh bổ sung là bến Giang (TX Quảng Yên). Ông Vũ Đình Hoà, Thường trực Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh cho biết: 7 khu neo đậu tránh trú bão tập trung này cần đầu tư khoảng 500 tỷ đồng, tuy nhiên, đến nay ngân sách trung ương mới bố trí cho đầu tư của khu neo đậu tại Cô Tô, Tiên Yên, Hải Hà, Móng Cái còn Vân Đồn và Hạ Long thì chưa có kinh phí để triển khai thi công. Đến nay khu neo đậu tại Cô Tô đã cơ bản được đầu tư hoàn thiện, đảm bảo các điều kiện neo đậu cho khoảng 3.000 tàu có công suất 600CV. Vừa qua Bộ Tài chính đã có thông báo từ nguồn tăng thu của năm 2011 bổ sung cho tỉnh 130 tỷ đồng, trong đó có 2 dự án sẽ được quan tâm bố trí vốn từ nguồn này là Dự án đưa điện lưới ra huyện đảo Cô Tô và khu neo đậu tránh trú bão cho tàu thuyền tại huyện Tiên Yên. Đây là tin rất vui đối với ngư dân Quảng Ninh để sớm có được các khu neo đậu tập trung được đầu tư hoàn thiện đáp ứng kịp thời việc phòng tránh thiên tai.
Ngoài các khu neo đậu tránh, trú bão tập trung được đầu tư theo nguồn ngân sách Trung ương, khu neo đậu tại bến Giang (TX Quảng Yên) do tỉnh bổ sung quy hoạch cũng đã được triển khai từ năm 2009 với tổng mức đầu tư trên 34 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh. Đến nay giai đoạn 1 của dự án bao gồm các hạng mục bến cá và 4 phao neo đã hoàn thành; giai đoạn 2 của dự án gồm các hạng mục chính như lắp đặt phao neo tàu, nạo vét luồng tàu, khu đậu tàu và cầu tàu đã hoàn thành trên 80%. Khu neo đậu này có khả năng tiếp nhận 500 tàu, thuyền, có công suất 90CV trở xuống vào tránh trú bão và thực hiện các khâu dịch vụ hậu cần cho nghề cá.
Dù đã có những cố gắng, nỗ lực trong đầu tư xây dựng các nơi tránh, trú ẩn cho tàu thuyền hoạt động nghề cá trước mỗi cơn bão đổ bộ nhưng xét trên tổng thể chung, với đặc thù địa bàn hoạt động của tỉnh ven biển, có số lượng tàu thuyền lớn, nơi không chỉ tập trung ngư dân trên địa bàn mà cũng là điểm đến nhanh nhất của ngư dân các địa phương khác khi đang hoạt động khai thác thuỷ sản trên Vịnh Bắc Bộ chạy về tránh, trú bão thì sự đầu tư này còn quá khiêm tốn. Với nguồn vốn phân bổ cho 6 khu neo đậu tập trung nằm trong quy hoạch của Trung ương đến nay là trên 108 tỷ đồng/tổng nhu cầu khoảng 500 tỷ đồng, trong đó riêng năm 2012 là 15 tỷ đồng cho thực hiện 2 dự án tại khu neo đậu Cô Tô và Hải Hà thì chưa biết đến khi nào các điểm “hậu cần” trước mùa mưa bão của ngư dân trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh mới được đầu tư hoàn thiện. Trong khi nguồn lực đầu tư xây dựng các điểm tránh, trú bão tập trung từ ngân sách còn rất hạn chế thì các điểm tránh trú bão tự phát trước đây đều đang dần biến mất do quá trình đô thị hoá.
Hiện nay Chính phủ đang thực hiện cơ cấu lại đầu tư công, tuy nhiên, đầu tư cho xây dựng các điểm tránh, trú bão tập trung vẫn cần được tiếp tục quan tâm dành nguồn lực. Bởi để có thể mạnh lên từ biển, giàu lên từ biển thì đầu tư các hậu cứ vững chắc cho ngư dân yên tâm ra khơi, bám biển, vượt qua những cơn thịnh nộ của thiên nhiên là rất cần thiết. Vì vậy một trong những kiến nghị chính thức của tỉnh trong buổi làm việc với Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát vừa qua, đó là đề nghị Bộ (cơ quan thường trực tham mưu Chính phủ về công tác phòng chống thiên tai) tiếp tục quan tâm đầu tư hạ tầng khu neo đậu tránh, trú bão cho tàu thuyền trên địa bàn tỉnh, không chỉ là để ứng phó với các hình thái thiên tai bất thường, giảm thiểu thiệt hại cho ngư dân mà đây cũng là một trong những biện pháp để giữ vững và đảm bảo an ninh quốc phòng khu vực biển đảo.
Ngọc Lan
