"Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam" là câu nói vui đùa của học sinh, sinh viên, người nước ngoài khi học tiếng Việt. Và việc dạy tiếng Việt cho lưu học sinh Lào luôn là những trải nghiệm đặc biệt cho mỗi giáo viên, giảng viên ở trường Đại học Hạ Long khi đứng lớp.
Giọt mồ hôi của những người thầy
Một khoá đào tạo diễn ra trong 10 tháng. Trường Đại học Hạ Long triển khai đào tạo theo chương trình tiếng Việt từ bậc 1 đến bậc 4, với tổng cộng 960 tiết/lớp; bố trí 100% giảng viên bộ môn ngữ văn và tiếng Việt cho người nước ngoài thuộc khoa Sư phạm tham gia giảng dạy.
Với các giảng viên trực tiếp đồng hành cùng lưu học sinh Lào, việc học tiếng Việt còn là hành trình tìm hiểu văn hóa Việt Nam và những hoạt động thực hành trên lớp giúp lưu học sinh sử dụng ngôn ngữ trong những tình huống gần gũi với đời sống, thay vì chỉ học qua sách vở.
Tiến sĩ Vũ Thị Minh Tâm, Trưởng Bộ môn ngữ văn, Khoa Sư phạm, Trường Đại học Hạ Long, cho biết: “Thầy cô giảng dạy tiếng Việt, cũng như giáo viên chủ nhiệm lớp luôn đồng hành và quan tâm cùng các sinh viên Lào. Chúng tôi có đội ngũ giảng dạy tiếng Việt giàu kinh nghiệm, cùng đội ngũ lưu học sinh từ khóa trước đến khóa sau giúp đỡ các em trong việc học tiếng Việt, biên phiên dịch trên lớp và tìm hiểu văn hóa Việt Nam”.
Học tiếng Việt từ tháng 10/2025 đến tháng 8/2026, lưu học sinh Lào Phoummalay Muenlath đã có một hành trình trải nghiệm học tập không dễ dàng với một thứ ngôn ngữ mới. Đến nay, sau quá trình học tiếng Việt, Phoummalay đã trở thành sinh viên K4C, Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Hạ Long. Sinh viên Phoummalay Muenlath, cho biết: Lúc đầu học tiếng Việt, em thấy khá khó, đặc biệt là phát âm và nghe người Việt Nam nói chuyện với nhau. Có những lúc em nghe nhưng không hiểu hết nội dung và cũng ngại giao tiếp vì chỉ sợ mình nói sai. Nhưng đến bây giờ, nhờ các thầy cô tận tình dạy dỗ và giúp đỡ, em đã tiến bộ hơn và tự tin khi giao tiếp bằng tiếng Việt.
Còn với Khampasert Khoaunvithong, sinh viên lớp Quản trị kinh doanh K5A, quá trình 10 tháng học tiếng Việt không chỉ là khoảng thời gian để chuẩn bị cho chương trình đại học. Đó còn là quãng thời gian khám phá một đất nước mới, tìm hiểu văn hóa và con người Việt Nam. Sinh viên Khampasert Khoaunvithong, cho biết: Sau khi tốt nghiệp cấp ba thì em sang đây để học tiếng Việt, được trải nghiệm, khám phá và tìm hiểu về văn hóa, con người Việt Nam. Sau 10 tháng học tiếng Việt, em đã nhận được chứng chỉ và học tập tại Trường Đại học Hạ Long. Ngoài học tiếng Việt, em đã được trải nghiệm, khám phá rất nhiều thứ. Giờ đây, em đã xem Việt Nam như quê hương thứ hai của mình.
Quan trọng hơn, những trải nghiệm ngoài lớp học giúp tiếng Việt trở thành ngôn ngữ giao tiếp hằng ngày của các lưu học sinh Lào. PGS.TS Hoàng Thị Thu Giang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hạ Long, cho biết: “Chúng tôi xây dựng những không gian lớp học tiếng Việt đối với du học sinh Lào rất đa dạng, hình thức dạy học ngày càng phong phú hơn. Ngoài những giờ dạy chính khóa, nhà trường tổ chức các chuyên đề, chương trình tìm hiểu văn hóa. Qua những chuyến đi đó, các em cũng có sự phát triển về vốn từ, tìm hiểu văn hóa, lịch sử và cả ẩm thực truyền thống của Việt Nam”.
Để một sinh viên Lào có thể sử dụng tiếng Việt tự tin trong học tập và cuộc sống, phía sau mỗi lớp học là sự đồng hành của đội ngũ giảng viên và cả những sinh viên khóa trước. Qua 14 khóa đào tạo, tiếng Việt dần trở thành bước đệm để nhiều lưu học sinh Lào tiếp tục hành trình học tập tại Trường Đại học Hạ Long. Riêng năm học 2025-2026, có 108 lưu học sinh sang học tiếng Việt, trong đó hơn 80 em đăng ký tiếp tục học đại học.
Với các em lưu học sinh Lào, Trường Đại học Hạ Long không chỉ là nơi học tiếng Việt, chuẩn bị hành trang cho chặng học chuyên ngành phía trước, mà còn là nơi các em hiểu hơn về đất nước, con người, văn hóa Việt Nam và cùng vun đắp tình hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào. Đến nay, nhà trường đã tổ chức thành công 14 khóa tiếng Việt cho 845 lưu học sinh Lào. Nhiều em tiếp tục học đại học và tốt nghiệp tại trường. Từ nền tảng ấy, Trường Đại học Hạ Long được kỳ vọng sẽ là “ngôi nhà thứ hai” của các em, nơi có tri thức, tình thầy trò, tình bạn và những kỷ niệm đẹp.
Theo sinh viên Thongmai Thipboutdy (lớp K13A), các thầy cô đã tận tình chỉ bảo, giảng dạy, không chỉ truyền đạt kiến thức ngôn ngữ, mà còn dạy học sinh cách sống, cách hòa nhập để mỗi ngày sống và học tập tại Việt Nam đều là một kỷ niệm đáng quý. Từ những ngày còn bập bẹ với các chữ cái, đến nay, các em đã có thể tự tin bước vào giảng đường đại học. Sự nỗ lực của chúng em là một phần, còn những gánh gồng trên vai các thầy cô có lẽ gấp nhiều lần hơn thế. Công lao của các thầy cô đã bồi đắp và chắp cánh thêm ước mơ của chúng em trên mảnh đất này! Chúng em sẽ ghi nhớ và không bao giờ quên các bài học, không chỉ là tiếng Việt mà còn là bài học đạo lý làm người để chúng em tiến bộ và trưởng thành như ngày hôm nay.
Học để yêu hơn văn hóa Việt
Bên cạnh nội dung lý thuyết trên lớp, giảng viên tích cực tổ chức các tiết luyện nói kết hợp giữa lưu học sinh Lào và sinh viên Việt Nam. Đồng thời, triển khai một số hình thức học tập theo nhiệm vụ như: Xây dựng video theo chủ đề, thực hành vai trò phát thanh viên, người dẫn chương trình thời tiết, các cuộc thi “Vua tiếng Việt”, “Hành trình khám phá tiếng Việt”, tham gia nhiều hoạt động giao lưu, trải nghiệm văn hóa, văn nghệ, thể thao và các chương trình dành cho sinh viên quốc tế. Qua đó, các em có thêm điều kiện rèn luyện kỹ năng giao tiếp, tăng cường sự hiểu biết về đất nước, con người Việt Nam cũng như vun đắp tình đoàn kết, hữu nghị giữa sinh viên hai nước Việt Nam - Lào.
Trong thời gian học tập tại Trường Đại học Hạ Long, các lưu học sinh được trang bị kiến thức, kỹ năng sử dụng tiếng Việt, đồng thời từng bước làm quen với môi trường học tập, văn hóa và đời sống tại Việt Nam, tham gia nhiều câu lạc bộ của trường, từ câu lạc bộ sinh viên sư phạm, sinh viên tình nguyện, đến các câu lạc bộ chuyên môn. Trường Đại học Hạ Long hiện có 20 câu lạc bộ với nhiều lĩnh vực như văn hóa, chuyên môn, tình nguyện, thể thao. Đây cũng là môi trường để lưu học sinh Lào và sinh viên Việt Nam cùng học tập, làm việc, trò chuyện và kết bạn.
Trong những chương trình như “Mùa hè xanh”, họ cùng sinh viên Việt Nam đến nhiều địa phương để hỗ trợ cộng đồng, tặng quà và thực hiện các hoạt động thiện nguyện. Tháng 7 vừa qua, trong chuyến tình nguyện đến xã Hoành Mô, các lưu học sinh Lào có thêm cơ hội gặp gỡ người dân vùng cao, tìm hiểu đời sống và văn hóa nơi đây. Tình bạn Việt - Lào vì thế được nuôi dưỡng từ những điều rất giản dị, rồi lớn dần qua mỗi cuộc gặp, mỗi hành trình.
Từ những câu tiếng Việt đầu tiên, các lưu học sinh Lào tại Trường Đại học Hạ Long dần tự tin giao tiếp, học tập và hòa nhập với sinh viên Việt Nam. Những giờ học, chuyến đi và hoạt động chung cũng tạo nên một cây cầu hữu nghị kết nối tình bạn Việt - Lào. Nilavanh Xayvangmeuang là sinh viên lớp Ngôn ngữ Anh K9C, đang ở năm cuối đại học. Sang Việt Nam học tập, cô có thêm nhiều cơ hội cùng sinh viên Việt Nam tham gia lễ hội, nghiên cứu khoa học và các cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp.
Qua những hoạt động ấy, tiếng Việt không còn đơn thuần là một môn học. Khi thực hiện nghiên cứu khoa học, Nilavanh phải trò chuyện, khảo sát và thu thập thông tin bằng tiếng Việt. Mỗi cuộc trò chuyện cũng giúp cô hiểu thêm về đời sống, con người và văn hóa nơi mình đang học tập. Theo Xayvangmeuang, nhà trường tạo rất nhiều cơ hội để lưu học sinh và sinh viên Việt Nam giao lưu, học hỏi, tìm hiểu sâu hơn về văn hóa của nhau. Những kết nối ấy được hình thành tự nhiên trong đời sống học đường.
Nếu giảng đường là nơi những tình bạn bắt đầu, các chuyến đi tình nguyện lại giúp sự gắn kết ấy bước ra ngoài khuôn viên trường học. Hằng năm, các câu lạc bộ của Trường Đại học Hạ Long tổ chức nhiều hoạt động tình nguyện tại các địa phương, lưu học sinh Lào cũng tích cực góp mặt. Có bạn phụ trách hậu cần, truyền thông; có bạn trực tiếp tham gia các hoạt động cùng sinh viên Việt Nam.
Với Nilavanh, những chuyến tham quan trong và ngoài Quảng Ninh cũng giúp cô nhận ra mỗi vùng đất của Việt Nam đều có những nét văn hóa riêng. Từ lớp học đến các hoạt động chung, từ những cuộc trò chuyện bằng tiếng Việt đến những chuyến đi, khoảng cách về ngôn ngữ và văn hóa dần được thu hẹp bằng sự sẻ chia và những trải nghiệm chung. Đôi khi, một tình bạn bắt đầu từ một câu tiếng Việt được sửa giúp, một lần cùng đứng trên sân khấu hay một chuyến đi đến vùng cao.
Theo PGS.TS Hoàng Thị Thu Giang, việc tìm hiểu văn hóa cũng là con đường để các lưu học sinh Lào phát triển ngôn ngữ. Nhờ đó, các em có một công cụ rất hữu ích để có thể làm việc, nhất là những công việc liên quan đến phát triển quan hệ hữu nghị Việt - Lào. Từ lớp học, những cuộc gặp gỡ Việt - Lào được nối dài qua những điều giản dị. Một câu tiếng Việt, một chuyến đi, hay một hoạt động tình nguyện đều có thể trở thành ký ức đẹp, để các sinh viên Lào mang theo vốn tiếng Việt và những tình bạn hữu hảo, thân thiện tại Quảng Ninh.
