Mặc dù được đánh giá là địa bàn có tiềm năng lợi thế lớn để phát triển lĩnh vực thủy sản tuy nhiên, trong một thời gian dài, việc phát triển thủy sản tại địa phương vẫn chưa có sự đầu tư bài bản. Nhận thức điều này, trong 2 năm trở lại đây, tỉnh Quảng Ninh đã xây dựng nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển lĩnh vực này. Cùng với đó, các chính sách ưu đãi phát triển thủy sản cũng được coi là lực đẩy nhằm phát triển lĩnh vực này sao cho tương xứng với tiềm năng thế mạnh.
Theo số liệu thống kê của Sở NN&PTNT, hiện tổng diện tích nuôi thuỷ sản toàn tỉnh đạt trên 20.100ha, trong đó diện tích nuôi mặn lợ 16.638ha; nuôi nước ngọt là 3.462ha; nuôi lồng bè 8.358 ô lồng. Năm 2014, toàn tỉnh sản xuất được 885 triệu con giống các loại. Cũng theo tính toán của ngành nông nghiệp, sản lượng trên chỉ đáp ứng được 1 phần rất nhỏ so với nhu cầu của thị trường. Nguyên nhân là trong thời gian dài việc đầu tư phát triển thủy sản vẫn còn manh mún: Công tác quy hoạch vùng sản xuất giống thuỷ sản chưa được thực hiện, các cơ sở sản xuất giống được hình thành mang tính tự phát, đầu tư không đồng bộ nên phát triển thiếu bền vững…. Đối với việc khai thác thủy sản, chủ yếu hiện nay ngư dân tập trung khai thác gần bờ, chưa vươn xa bám biển được do hạn chế về phương tiện.
Để từng bước thay đổi điều này, một mặt tỉnh quan tâm đầu tư các hạng mục hạ tầng thiết yếu cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, hạ tầng vùng nuôi trồng thủy sản, vùng sản xuất tập trung. Bên cạnh đó, tỉnh cũng thực hiện các chính sách ưu đãi về tín dụng, bảo hiểm, thuế cho các cơ sở đóng tàu, chủ tàu. Trong năm 2014, tỉnh Quảng Ninh đã ban hành nghị quyết và chính sách cụ thể để thúc đẩy kinh tế nông nghiệp phát triển, trong đó có phát triển thủy sản. Tỉnh cũng đề xuất Bộ NN&PTNT sớm phê duyệt các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của tỉnh vào quy hoạch của ngành, đẩy mạnh ứng dụng KHCN vào sản xuất giống thủy sản chất lượng cao; thay đổi các mẫu tàu dịch vụ hậu cần nghề cá phù hợp hơn với thực tiễn tại địa phương.
Riêng đối với Nghị định 67 của Chính phủ về chính sách phát triển thủy sản, Quảng Ninh đã ban hành đầy đủ các văn bản pháp lý, chỉ đạo thực hiện Nghị định như: Kế hoạch tổng thể triển khai thực hiện Nghị định; phân bổ chỉ tiêu đóng mới tàu cá xa bờ của từng địa phương; quy định tiêu chí xét chọn đối tượng được vay vốn đóng mới, nâng cấp tàu cá; hướng dẫn xây dựng phương án sản xuất; thành lập hội đồng thẩm tra, thẩm định cấp tỉnh; rà soát các cơ sở đóng tàu đủ điều kiện...
Theo kế hoạch, Quảng Ninh được phê duyệt đóng mới, nâng cấp 45 tàu cá, tàu dịch vụ hậu cần nghề cá, trong đó: đóng mới 32 tàu, nâng cấp 13 tàu. Riêng đối với tàu đóng mới thì có 23 tàu vỏ thép, 9 tàu vỏ gỗ. Tuy nhiên, đến nay Quảng Ninh chưa có tàu cá nào được vay vốn theo Nghị định 67. Hiện mới chỉ có 18 chủ tàu đã nộp hồ sơ vay vốn cho ngân hàng thương mại và các ngân hàng đang tiến hành thẩm định hồ sơ; 2 chủ tàu được phê duyệt đủ điều kiện đóng mới tàu cá vỏ gỗ nhưng vẫn chưa có chủ đầu tư được ngân hàng ký hợp đồng và giải ngân vốn. Đối với nâng cấp tàu cá, mới chỉ có 1/13 chủ tàu đã nộp hồ sơ vay vốn cho ngân hàng nhưng chưa có thiết kế, dự toán giá thành cải hoán nâng cấp tàu.
Các khó khăn trên chủ yếu vướng từ cơ chế nên tỉnh đã có văn bản đề xuất, kiến nghị với Chính phủ nhằm nhanh chóng tháo gỡ khó khăn. Bên cạnh đó, tỉnh chỉ đạo các đơn vị sở, ngành liên quan phổ biến và triển khai thực hiện các chính sách miễn thuế tài nguyên, môn bài, miễn thu tiền lệ phí trước bạ, tiền thuê đất, hoàn thuế giá trị gia tăng, miễn thuế nhập khẩu và thực hiện bảo hiểm thân tàu, ngư lưới cụ và bảo hiểm tai nạn thuyền viên cho các đối tượng ngư dân có liên quan.
Được biết, tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về tình hình triển khai thực hiện Nghị định số 67/2014/NĐ-CP (Nghị định 67) ngày 7-7-2014 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản diễn ra mới đây, đồng chí Vũ Văn Ninh, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ NN&PTNT tiếp tục nghiên cứu, đề xuất cơ chế huy động nguồn lực cho đầu tư hạ tầng, trong kế hoạch trung hạn 2016-2020. Đồng chí nhất trí với việc bổ sung đối tượng đóng mới tàu bằng vật liệu mới, các tàu thay đổi ngư lưới cụ trong danh mục, các tàu vỏ gỗ và vật liệu mới. Về thiết kế, Bộ NN&PTNT xem xét ủy quyền và hướng dẫn cho địa phương chịu trách nhiệm phê duyệt những điều chỉnh nhỏ không ảnh hưởng đến an toàn, tính năng của tàu. Về chính sách tín dụng, đồng chí cũng yêu cầu xem xét mức vay theo nhu cầu và khả năng của ngư dân, không quy định tối thiểu, chỉ quy định tối đa; kéo dài thời gian vay vốn; chia tiến độ cho vay; mở rộng ngân hàng được vay vốn; giảm dần lãi suất; cải cách các thủ tục hành chính. Bộ NN&PTNT nghiên cứu, báo cáo Chính phủ để có chỉ đạo đồng bộ trong việc sử dụng máy móc, trang thiết bị. Về chính sách tài chính, đồng chí yêu cầu Bộ Tài chính nghiên cứu các đơn vị bảo hiểm có năng lực để thực hiện; gia hạn nộp thuế giá trị gia tăng, chậm nộp 1 năm tính từ lúc đóng tàu. Các chính sách phải được thực hiện trên cơ sở tạo điều kiện thuận lợi cho ngư dân.
Hi vọng với những thay đổi này, chính sách phát triển thủy sản sớm phát huy hiệu quả.
Vân Du
