Vừa qua tôi có đưa mấy người khách Hàn Quốc đi tham quan Vịnh Hạ Long. Thời tiết chiều lòng người; biển xanh, trời xanh, núi non xanh. Tàu du lịch nối đuôi nhau thành đoàn, tạo nên không khí sôi động, vui tươi, nhộn nhịp, rất phù hợp với một địa điểm du lịch nổi tiếng thế giới như Vịnh Hạ Long.
Thu gom rác thải tại các điểm tham quan trên vịnh Hạ Long. 
Ảnh: Phạm Huỳnh
Nguyên nhân làm nước đục, có váng dầu, rác nổi lập lờ trên mặt nước là do đâu. Tôi nghĩ không phải do làng chài trên vịnh, và cũng không phải do tàu ra vào cảng Cái Lân gây ra (vì những tàu ra vào cảng Cái lân đã có quy định và kiểm soát rất chặt chẽ việc xả dầu bẩn ra biển); cũng không phải do đội vớt rác trên biển không cố gắng... Theo phép loại trừ, nguyên nhân chính là do “hạm đội” trên 500 tàu du lịch của ta quanh năm đưa khách tham quan Vịnh Hạ Long gây ra tình trạng ô nhiễm nước vịnh. Xin làm một phép ước tính: Nếu mỗi tàu xả 20 lít dầu bẩn xuống vịnh trong 1 tháng thì 500 tàu sẽ xả ra 10.000 lít dầu bẩn, tức là 1 năm xả 120.000 lít dầu bẩn (tương đương 120 tấn dầu bẩn) xuống khu vực tham quan vịnh.
Thời gian qua, mặc dù cơ quan chức năng có nhiệm vụ thu vớt rác thải trên vịnh đã có nhiều cố gắng, nhưng có lẽ các việc làm đó chưa đủ mạnh để ngăn chặn tình trạng xả dầu bẩn và rác xuống Vịnh Hạ Long, do vậy mới có tình trạng kể trên.
Tôi xin đề xuất 3 giải pháp nhằm phòng ngừa, ngăn chặn từ gốc tình trạng ô nhiễm nước, giữ cho nước Vịnh Hạ Long trong xanh:
Thứ nhất; cần có các quy định cụ thể trong việc quản lý việc thu hồi dầu bẩn của các tàu du lịch. Tàu chỉ được cấp phát dầu mới khi đã giao nộp dầu bẩn, lượng dầu bẩn này sẽ được thu gom lại vào một nơi quy định trên bờ và có thể còn được sử dụng vào việc có ích khác. Đồng thời mỗi khi tàu đưa khách tham quan về cập bến, cần có đội quản lý vệ sinh kiểm tra tình trạng rác thải ở các thùng rác trên tàu và rác này cũng phải được đổ vào một nơi quy định trên bờ. Ngoài ra đội vớt rác trên vịnh cũng cần thu gom và đem rác về trên bờ để xử lý, không xử lý rác trên khu vực vịnh, vì xử lý rác trên vịnh sẽ không triệt để và gây ô nhiễm không khí của khu vực tham quan. Cùng với đó, phải nghiêm cấm việc bán hàng ăn uống trên bãi cát sát mép nước tại các khu du lịch Bãi Cháy, Tuần Châu; đồng thời cơ quan chức năng cần nghiêm túc xác định lại vấn đề vệ sinh của các nhà bè ăn uống ven bờ vịnh; liệu có kiểm soát được việc giữ vệ sinh của các nhà bè này không? Có thực sự cần tổ chức ăn uống trên vịnh không?
Thứ hai; cần có một đội cơ động đặc biệt đi thu thập bằng chứng về việc xả dầu bẩn và rác xuống biển. Những hành vi vi phạm này thường được thực hiện vào ban đêm nên cần trang bị những máy quay và chụp ảnh tốt, có khả năng quay và chụp vào ban đêm để việc xử lý nghiêm minh. Và tất nhiên, cần có kinh phí và có cơ chế khuyến khích động viên cho đội cơ động đặc biệt này hoạt động (lấy từ khoản thu phí của dịch vụ tham quan vịnh). Khi đã có bằng chứng cụ thể cần có chế tài xử phạt thật nghiêm, thậm chí nếu cần thì có thể tới mức cấm hoạt động như quy định với việc giữ xe vi phạm luật giao thông v.v...
Thứ ba; đôn đốc gấp rút hoàn thành dự án xử lý nước thải ra Vịnh Hạ Long phải tính toán cẩn thận, chính xác công suất của các trạm xử lý nước thải để không thải nước bẩn ra vịnh.
Tôi nghĩ nếu thực hiện tốt ba giải pháp vừa nêu trên thì chắc chắn sẽ cải thiện đáng kể được môi trường nước Vịnh Hạ Long.
