Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, chiều 21/8, Quốc hội tiến hành thảo luận về các nội dung: Cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị; dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp; việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập.
Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh đánh giá cao việc bổ sung các quy định về đô thị lấn biển trong dự thảo Luật Phát triển đô thị và cho rằng đây là chủ trương phù hợp thực tiễn, góp phần mở rộng không gian phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới cho các địa phương ven biển. Từ thực tiễn Quảng Ninh và một số địa phương, đại biểu đề nghị dự thảo cần kiểm soát chặt các rủi ro về phá vỡ hệ sinh thái, biến đổi dòng chảy, ô nhiễm môi trường, nước biển dâng và biến đổi khí hậu.
Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế xử lý, chế tài đối với các dự án lấn biển không thành công, chậm tiến độ hoặc nhà đầu tư không bảo đảm năng lực tài chính; nghiên cứu thêm tiêu chí xác định dự án quy mô lớn, không chỉ dựa trên mức vốn từ 100.000 tỷ đồng. Cùng với đó, cần quy định cụ thể tiêu chuẩn kỹ thuật về vật liệu san lấp, cao độ san nền, bảo vệ môi trường và ứng phó với nước biển dâng; hoàn thiện cơ chế định giá đất, nghĩa vụ tài chính đối với phần đất mới hình thành sau lấn biển.
Đại biểu cũng đề nghị có chính sách ưu tiên nguồn lực đầu tư, huy động nguồn vốn tư nhân phát triển hạ tầng kết nối chiến lược giữa khu đô thị lấn biển với đô thị hiện hữu; tăng cường phân cấp, phân quyền cho cấp tỉnh trong điều chỉnh cục bộ quy hoạch, đi đôi với cơ chế hậu kiểm, giám sát chặt chẽ để bảo đảm phát triển đô thị lấn biển hiệu quả, bền vững.
Đại biểu Lê Trọng Hòa, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh, ĐBQH tỉnh góp ý về cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển cần nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh và tính bền vững trong quá trình phát triển. Đại biểu đề nghị việc phát triển đô thị lấn biển phải được đặt trong tổng thể xây dựng khu vực phòng thủ, nhất là tại các địa bàn chiến lược về quốc phòng. Theo đó, hạ tầng các khu đô thị lấn biển như giao thông, bến bãi, thông tin liên lạc, điện, nước, y tế, công trình ngầm... cần được thiết kế theo hướng lưỡng dụng, vừa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đời sống nhân dân trong điều kiện bình thường, vừa có khả năng đáp ứng yêu cầu cơ động, sơ tán, cứu hộ, cứu nạn và nhiệm vụ quốc phòng, an ninh khi có tình huống.
Đại biểu cũng đề nghị làm rõ giới hạn của việc áp dụng các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật khác quy chuẩn quốc gia, bảo đảm không ảnh hưởng đến yêu cầu quốc phòng, an ninh và phòng thủ dân sự. Đồng thời, đề nghị quan tâm hơn đến sinh kế và sự đồng thuận của cộng đồng dân cư ven biển, coi đây là yếu tố quan trọng để xây dựng “thế trận lòng dân”.
Theo đại biểu, việc công khai, lấy ý kiến người dân và giám sát xã hội là điều kiện cần, nhưng cần đánh giá thực chất tác động của dự án đến ngư trường, bãi triều, luồng lạch, nuôi trồng thủy sản, dịch vụ biển và sinh kế lâu dài của người dân. Đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong đánh giá tác động đến đời sống, việc làm, sinh kế của cộng đồng chịu ảnh hưởng trực tiếp; tổ chức tham vấn thực chất, công khai phương án xử lý và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Phát biểu thảo luận, đại biểu Vũ Ngọc Lâm, Phó Giám đốc Sở Tài chính, ĐBQH tỉnh cho rằng, việc tách Dự án điện hạt nhân là cần thiết, tạo thuận lợi cho quá trình tổ chức thực hiện, đồng thời đề nghị tiếp tục bổ sung, hoàn thiện một số nội dung cụ thể. Đối với dự thảo Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân đối với hộ kinh doanh và thuế thu nhập doanh nghiệp, đại biểu đánh giá đây là chính sách có ý nghĩa thiết thực, tập trung hỗ trợ nhóm hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ - những đối tượng dễ bị tác động trước biến động của thị trường. Việc giảm thuế không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh có thêm nguồn lực tái đầu tư, mà còn góp phần “nuôi dưỡng” nguồn thu bền vững cho ngân sách. Đại biểu lưu ý ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng nếu áp dụng cứng có thể tạo “bẫy ngưỡng doanh thu”, khiến các hộ kinh doanh, doanh nghiệp có xu hướng giữ doanh thu ở dưới ngưỡng. Do đó, cần nghiên cứu thiết kế chính sách theo hướng các bậc thuế giảm dần để hạn chế tác động này.
Về cơ chế, chính sách đối với dự án lấn biển, đại biểu đồng tình với chủ trương mở rộng không gian phát triển, khai thác tiềm năng kinh tế biển, song đề nghị làm rõ mục tiêu và tách bạch giữa cơ chế, chính sách thu hút và thúc đẩy dự án đầu tư với cơ chế, chính sách phát triển đô thị sau khi dự án lấn biển hình thành. Đại biểu cũng đề nghị không chỉ căn cứ vào quy mô vốn 100.000 tỷ đồng, 200.000 tỷ đồng để xác định dự án quy mô lớn, mà cần bổ sung các tiêu chí như diện tích, tính chất, quy mô kỹ thuật để phản ánh đầy đủ bản chất dự án. Đặc biệt, đối với quy định cho phép áp dụng các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng đất khác quy chuẩn quốc gia, đại biểu đề nghị phải có khung giới hạn, biên độ điều chỉnh cụ thể, tránh tùy tiện, phá vỡ kiến trúc, cảnh quan, hạ tầng và tiềm ẩn nguy cơ lợi ích nhóm.
Đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, ĐBQH tỉnh cơ bản đồng tình với việc tách Dự án điện hạt nhân, đồng thời đề nghị làm rõ hơn cơ sở của các mức giảm thuế, nhất là mốc doanh thu 10 tỷ đồng và tỷ lệ giảm 30%. Đối với cơ chế, chính sách về dự án đô thị lấn biển, đại biểu cho rằng đây là vấn đề phức tạp, có tính đặc thù cao, cần được nghiên cứu kỹ và có cơ chế xử lý phù hợp. Đại biểu đề nghị tiêu chí xác định dự án không chỉ căn cứ vào quy mô vốn mà cần tính đến yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt với các khu vực biển, đảo nhạy cảm. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế kiểm soát rủi ro trong trường hợp dự án dừng triển khai, doanh nghiệp phá sản hoặc dự án bị đứt gãy, trong đó có thể nghiên cứu yêu cầu ký quỹ, bảo lãnh ngân hàng để bảo đảm nguồn lực khắc phục hậu quả.
Đại biểu cũng cho rằng các quy định hiện nay về đô thị lấn biển thực chất đang tập trung vào cơ chế thực hiện hoạt động lấn biển hơn là cơ chế phát triển đô thị sau khi lấn biển. Do đó, cần nghiên cứu tách bạch hai nội dung này; thậm chí có thể xem xét xây dựng một nghị quyết chuyên đề, nghị quyết đặc thù thay vì đưa quá nhiều nội dung vào Luật Phát triển đô thị.
Về kỹ thuật lập pháp, đề nghị rà soát, lược bỏ các quy định mang tính dẫn chiếu, bởi những nội dung đã được điều chỉnh trong các luật chuyên ngành như đất đai, khoáng sản, bảo vệ môi trường thì không cần quy định lại nếu không tạo ra cơ chế đặc thù. Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm và thời hạn trả lời của các bộ, ngành khi địa phương xin ý kiến về các vấn đề liên quan; giao Chính phủ hướng dẫn những nội dung cần thiết để bảo đảm tính khả thi.
Đại biểu Trần Thị Kim Nhung cũng đề nghị tăng cường cơ chế giám sát, thanh tra, kiểm tra đối với các dự án lấn biển, làm rõ trách nhiệm của Chính phủ và chính quyền địa phương. Đối với việc cho phép địa phương quyết định các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng đất khác quy chuẩn, cần nghiên cứu theo hướng không hạ thấp quy chuẩn quốc gia, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, môi trường, cảnh quan và phát triển bền vững.
