Sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những thay đổi ở Quảng Ninh không chỉ được nhìn thấy ở việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy, mà rõ hơn là từ chính cách công việc được giải quyết tại cơ sở.
Qua hơn 1 năm thực hiện, bộ máy chính quyền từ tỉnh đến cơ sở cơ bản vận hành ổn định, thông suốt, từng bước phát huy hiệu quả trong quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Một trong những chuyển biến rõ nét là bộ máy hành chính được tinh gọn đáng kể. Từ 171 xã, phường, thị trấn, toàn tỉnh hiện còn 54 xã, phường, đặc khu. Cùng với đó, Quảng Ninh giảm 6 cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, 1 tổ chức hành chính và 241 đơn vị sự nghiệp công lập. Việc giảm đầu mối, thu gọn tầng nấc trung gian tạo điều kiện tập trung nguồn lực, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền cho cơ sở.
Không chỉ tinh gọn bộ máy, hiệu quả điều hành và cải cách hành chính cũng có những chuyển biến tích cực. Theo đánh giá của UBND thành phố, đến nay, 100% thủ tục hành chính được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến; trên 90% hồ sơ công việc được xử lý trên môi trường điện tử; tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính đúng và trước hạn đạt trên 98%. Đây là nền tảng quan trọng để Quảng Ninh tiếp tục xây dựng chính quyền số, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng tạo điều kiện để cấp xã chủ động hơn trong quản lý địa bàn và giải quyết những công việc phát sinh từ cơ sở. Nhiều thủ tục trước đây phải xin ý kiến qua nhiều cấp nay được xử lý trực tiếp tại địa phương, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết, nâng cao tính linh hoạt trong điều hành.
Đáng chú ý, người dân không nhất thiết phải thực hiện thủ tục hành chính tại đúng nơi cư trú mà có thể lựa chọn điểm tiếp nhận thuận tiện để thực hiện một số thủ tục theo hình thức phi địa giới. Cách làm này giúp người dân chủ động hơn về thời gian, địa điểm, đồng thời góp phần phân bổ hợp lý lượng hồ sơ, giảm áp lực cho từng điểm tiếp nhận.
Anh Trịnh Văn Thái (khu Ninh Dương, phường Móng Cái 2) lựa chọn đến Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Móng Cái 1 để thực hiện thủ tục liên quan đến đất đai. Dù không phải nơi cư trú, anh Thái vẫn được trung tâm tiếp nhận và hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Đối với những thủ tục đòi hỏi nhiều loại giấy tờ, việc được cán bộ kiểm tra, hướng dẫn cụ thể ngay từ đầu giúp người dân nắm rõ yêu cầu, hạn chế việc phải bổ sung hồ sơ hoặc đi lại nhiều lần. Anh Thái cho biết: “Tôi thấy cán bộ tại trung tâm hướng dẫn khá cụ thể, những nội dung chưa rõ đều được giải thích để người dân dễ thực hiện. Việc thực hiện thủ tục theo hình thức phi địa giới rất thuận tiện, người dân có thể lựa chọn nơi phù hợp với điều kiện của mình, qua đó tiết kiệm thời gian và công sức”.
Sau hơn 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những công việc trước đây phải giải quyết qua nhiều cấp, nhiều đầu mối đang từng bước được đưa về gần cơ sở hơn. Cùng với đó, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức cũng trực tiếp hơn. Việc bàn giao, tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ, hồ sơ công việc đang giải quyết và hồ sơ tồn đọng từ các đơn vị hành chính cũ được thực hiện đúng quy định, góp phần bảo đảm công việc không bị gián đoạn trong quá trình chuyển đổi mô hình.
Anh Nguyễn Văn Chỉnh, công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Móng Cái 1, cho biết mô hình mới giúp cán bộ cơ sở chủ động hơn trong giải quyết công việc. Khối lượng nhiệm vụ tăng, yêu cầu cũng cao hơn, vì vậy cán bộ phải thường xuyên cập nhật quy định, nâng cao chuyên môn và phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận.
Việc phân cấp, phân quyền theo hướng “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” vì thế đặt chính quyền cơ sở vào vị trí chủ động hơn. Khi bớt khâu trung gian, nhiều công việc được giải quyết ngay tại địa phương, tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.
Tại xã Quảng Tân, mô hình mới cũng đặt ra những yêu cầu riêng. Xã được hình thành trên cơ sở sắp xếp các xã Dực Yên, Quảng An, Quảng Tân và Quảng Lâm, có diện tích tự nhiên hơn 185km², trên 18.000 nhân khẩu, với 13 dân tộc cùng sinh sống; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn một nửa dân số.
Địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều khiến khoảng cách từ trụ sở đến các thôn, bản không chỉ được đo bằng số kilomet, mà còn là khoảng cách trong tiếp cận thông tin, thủ tục hành chính và dịch vụ công. Vì vậy, cùng với nâng cao hiệu quả giải quyết công việc tại trụ sở, chính quyền xã phải chủ động xuống địa bàn, nắm tình hình và tháo gỡ những vấn đề phát sinh từ cơ sở.
Những ngày này, cán bộ xã Quảng Tân có mặt tại các thôn, bản để rà soát, chuẩn hóa, làm sạch và đồng bộ cơ sở dữ liệu đất đai. Nhiều trường hợp phải gặp trực tiếp người dân, kiểm tra thông tin thực tế, xác định những nội dung còn thiếu hoặc chưa thống nhất. Mỗi hồ sơ đất đai gắn với quyền lợi cụ thể của một hộ dân, vì vậy công việc đòi hỏi sự cẩn trọng, chính xác và phối hợp chặt chẽ. Chị Sằn Cắm Kứu (bản Thanh Lâm, xã Quảng Tân) cho biết: “Cán bộ xuống tận bản hướng dẫn, kiểm tra lại thông tin, nên người dân dễ trao đổi những vấn đề còn chưa rõ. Với bà con ở vùng xa, việc cán bộ trực tiếp đến địa bàn rất thiết thực, giúp người dân hiểu hơn về thủ tục và phối hợp cung cấp thông tin đầy đủ”.
Sau hơn 1 năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã cho thấy những chuyển biến rõ nét, song quá trình thực hiện cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ. Một số địa phương còn lúng túng trong xác định thẩm quyền giải quyết công việc; việc phối hợp giữa cấp xã với các sở, ngành chưa thật sự nhịp nhàng, dẫn đến tiến độ xử lý một số nhiệm vụ còn chậm; hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống dữ liệu phục vụ quản trị địa phương vẫn còn những hạn chế nhất định…
Để khắc phục những tồn tại này, theo lãnh đạo UBND thành phố, thời gian tới, Quảng Ninh sẽ tập trung hoàn thiện cơ chế phân cấp, ủy quyền theo hướng rõ việc, rõ trách nhiệm; tăng cường kiểm tra, giám sát và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu. Thành phố cũng tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số thực chất, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy.
