So với các địa phương trong Vùng Kinh tế trọng điểm khu vực phía Bắc, Quảng Ninh là địa bàn năng động, có bước tăng trưởng đột phá trong 5 năm gần đây. Tuy nhiên, trong bước phát triển có tính đột phá đó, Quảng Ninh đã và đang phải đối mặt với những thách thức, xung đột lớn. Chính vì vậy, Quảng Ninh đã tập trung cho mục tiêu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng phát triển từ “nâu” sang “xanh”.
Hình thành cơ cấu kinh tế xanh
Quan điểm xuyên suốt trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng xanh ở Quảng Ninh là vừa làm vừa đúc rút kinh nghiệm, hài hoà giữa phát triển công nghiệp với việc bảo vệ cảnh quan môi trường và phát triển du lịch. Chính vì thế, Quảng Ninh được đánh giá là một trong những địa phương đi đầu trong cả nước về đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh”, tạo nền tảng vững chắc phát triển nhanh, toàn diện sau năm 2020.
Cơ cấu kinh tế của tỉnh trong những năm gần đây đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Đặc biệt, tỉnh đã có sự chuẩn bị rất bài bản cho bước tạo đà bứt phá trong những năm tới. Trong cơ cấu kinh tế của tỉnh đã có sự bứt phá mạnh theo hướng phát triển kinh tế xanh bền vững. Tỷ trọng dịch vụ tăng từ 39,3% năm 2010 lên 43,4% năm 2015, công nghiệp giảm từ 53,4% xuống 50,6%; nông nghiệp giảm từ 7,3% xuống còn 6%. 5 năm qua, Quảng Ninh luôn là một trong 5 tỉnh có tốc độ tăng trưởng kinh tế, thu ngân sách cao nhất nước, với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm, thu nhập bình quân đầu người 2.910 USD, gấp 1,7 lần so với bình quân chung cả nước. Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân từng bước được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh, giải quyết có hiệu quả những vấn đề nhân dân quan tâm, bức xúc, từng bước lấy lại lòng tin của nhân dân đối với Đảng. Hiện để tạo ra các sản phẩm du lịch cao cấp, trên địa bàn tỉnh đang triển khai nhiều dự án hạ tầng động lực về du lịch như Công viên Đại Đương, Khu nghỉ dưỡng khoáng nóng cao cấp Quang Hanh, Khu khách sạn nghỉ dưỡng biển cao cấp Vinpearl Hạ Long…
Tỉnh cũng ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài đối với ngành công nghiệp lắp ráp và kiểm thử thiết bị điện tử (EMS), phát triển công nghệ cao, công nghệ sạch, công nghiệp điện tử… Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục ổn định, duy trì các ngành công nghiệp có lợi thế của tỉnh như than, điện, xi măng, vật liệu xây dựng, sửa chữa, đóng mới tàu biển... theo hướng từng bước nâng cao ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, thân thiện với môi trường, cải thiện điều kiện cho người lao động. Theo đó, tỉnh phấn đấu tăng trưởng giá trị ngành Than đạt ít nhất 3,1%/năm, có sản lượng than thương phẩm tối thiểu đạt 42 triệu tấn vào năm 2020; phát triển sản xuất và phân phối điện bền vững, ổn định và thân thiện với môi trường, phấn đấu tốc độ tăng trưởng sản xuất điện đạt trên 10% năm; phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo trở thành động lực tăng trưởng chính với giá trị tăng thêm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo bình quân đạt 14%/năm.
Việc chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng được tỉnh nỗ lực thực hiện theo lộ trình phát triển mang tính chiến lược, từ tăng trưởng “nóng” sang phát triển theo mô hình “kinh tế xanh, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững”. Đây cũng được xem là mục tiêu chiến lược, là quyết tâm chính trị của tỉnh, phấn đấu xây dựng Quảng Ninh phát triển bền vững, trở thành là nơi cần đến, nơi đáng sống.
Thực hiện thành công 3 khâu đột phá
Để đổi mới toàn diện, chuyển dịch cơ cấu kinh tế bền vững, tỉnh xác định, tăng trưởng xanh được thực hiện dựa trên quá trình thay đổi mô hình tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế, chuyển đổi phương thức phát triển gắn với thực hiện có hiệu quả 3 đột phá chiến lược.
Đầu tiên là sự đột phá trong xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông. Để gỡ “nút thắt” về kết cấu hạ tầng, thúc đẩy phát triển kinh tế nhanh, bền vững, Quảng Ninh đã tranh thủ sự giúp đỡ của Trung ương, xây dựng cơ chế, chính sách để tập trung và thu hút mọi nguồn lực, nhất là nguồn lực ngoài ngân sách để đầu tư các tuyến đường giao thông huyết mạch, các tuyến đường ra cửa khẩu, biên giới, các khu kinh tế, khu công nghiệp. Quảng Ninh là tỉnh tiên phong trong việc ứng nguồn ngân sách của tỉnh để cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 18A, xây dựng đường cao tốc; là tỉnh đầu tiên được Trung ương giao làm chủ đầu tư xây dựng các tuyến đường cao tốc. Tỉnh đã hoàn thành việc cải tạo, nâng cấp các tuyến đường Quốc lộ 18A đoạn Uông Bí - Hạ Long, Quốc lộ 18C đoạn Tiên Yên - Hoành Mô, tỉnh lộ 340 lên cửa khẩu Bắc Phong Sinh, huyện Hải Hà. Hiện tỉnh đang đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án giao thông trọng điểm đảm bảo kết nối giao thông trong tỉnh, trong Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ...
Tỉnh đã thành công trong việc thành lập Ban Xúc tiến và Hỗ trợ đầu tư (IPA) và triển khai xây dựng chính quyền điện tử, thành lập mô hình Trung tâm Hành chính công cấp tỉnh và 14 địa phương phục vụ cộng đồng, được Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương biểu dương, đánh giá cao, người dân đồng thuận, ủng hộ. Đây là bước đột phá quan trọng của tỉnh trong cải cách thủ tục hành chính hướng tới mục tiêu tạo sự “Công khai, minh bạch, dân chủ, trách nhiệm” trong giải quyết thủ tục hành chính theo phương thức đơn giản hoá thủ tục, rút ngắn quy trình, thời gian giải quyết. Qua đó đã hạn chế nhũng nhiễu, tiêu cực và tạo sự thân thiện, tin tưởng của nhà đầu tư, người dân đối với chính quyền địa phương. Tỷ lệ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đến giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Hành chính công đạt trên 98%.
Bên cạnh đó, tỉnh đã dành nguồn lực thoả đáng cho sự nghiệp giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, nhất là đưa cán bộ, giáo viên, bác sĩ đi học tập, bồi dưỡng ở nước ngoài. Đến nay, tỉnh đã hoàn thành Quy hoạch phát triển nguồn nhân lực tỉnh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; tập trung xây dựng và tổ chức thực hiện Đề án “Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng và phát triển toàn diện nguồn nhân lực tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020” với phạm vi, quy mô toàn tỉnh, bao phủ toàn diện về đối tượng. Số lượng thạc sĩ, tiến sĩ trong tỉnh tăng gấp 2,33 lần so với năm 2010; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 63% (năm 2010 là 48%), trong đó đào tạo nghề tăng từ 38% lên 49,5%...
Với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, kinh tế - xã hội của tỉnh những năm gần đây đã có bước phát triển đột phá trên nhiều lĩnh vực. Tốc độ tăng trưởng kinh tế luôn ở mức cao trong 7 tỉnh, thành phố thuộc Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cao hơn mặt bằng chung của cả nước. Những thành tựu đó là bước đệm vững chắc để tỉnh tiếp tục thực hiện thắng lợi mục tiêu đổi mới mô hình tăng trưởng và phát triển cho những năm sau.
Nguyên Lâm
