Gần 2 năm trước, Đồng Mỏ (phường Mông Dương, TP Cẩm Phả) còn là một khu dân cư nghèo với những ngôi nhà tường bằng tre, mái lợp prôximăng, như cách biệt hẳn với cuộc sống sôi động với sự thay đổi hàng ngày của vùng than Cẩm Phả.
Đường vào Đồng Mỏ khi đó rất khó đi, thậm chí có nhiều người ở ngay Mông Dương nhưng cũng chưa bao giờ biết Đồng Mỏ cũng do giao thông đến đây không thuận tiện. Người có việc phải vào Đồng Mỏ thường là chuẩn bị cho chuyến đi cả ngày, dù quãng đường chỉ gần 11km (tính từ ngã ba Quan Cụ, phường Mông Dương, đến Đồng Mỏ). Nếu đi bằng ô tô thì mất hơn một tiếng đồng hồ, còn đi bằng xe máy thì nguy cơ “đo đường” rất cao. Gặp hôm có mưa trước đó, nếu là xe ô tô gầm thấp thì xe cứ dềnh lên dềnh xuống như thuyền trên sông bùn, một chốc lại “mắc cạn”, người trên xe phải nhảy xuống hợp sức đẩy xe qua. Thời điểm đó, Đồng Mỏ không có bất cứ một dịch vụ nào, người dân ở đây muốn ra phố Mông Dương mua cân thịt lợn phải thuê xe ôm hơn 200 nghìn đồng đi, về.
Nâng cấp tỉnh lộ 329 là một trong những dự án giao thông trọng điểm của tỉnh. Dự án được khởi công từ tháng 10-2009, thông xe ngày 30-3-2013. Tuyến đường có chiều dài là 30,64km, nối Mông Dương - Ba Chẽ đi qua khu phố Đồng Mỏ, tổng mức đầu tư 285 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách Trung ương hỗ trợ. Đến tháng 10-2013, Đồng Mỏ thêm niềm vui có điện lưới. Từ đây, người dân Đồng Mỏ có điều kiện đẩy nhanh phát triển kinh tế, xã hội…
Mới đây tôi có dịp đến Đồng Mỏ, thật ngỡ ngàng khi thấy khu phố đã có nhiều ngôi nhà cao tầng mọc lên, nhiều hộ mua được cả xe ô tô chở hàng; một số nhà mặt đường đã mở dịch vụ, gần như đầy đủ các mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống hàng ngày. Đồng Mỏ nhiều năm chỉ toàn là hộ nghèo và cận nghèo, vậy mà bây giờ, theo ông Nguyễn Văn Nức, Bí thư Chi bộ khu thì: Chỉ còn các hộ người cao tuổi hay đau yếu mới nghèo. Sự đổi thay này trước hết là nhờ có con đường mới đi qua, giá trị các khu rừng keo được nâng lên, từ 15-20 triệu đồng/ha lên 50-70 triệu đồng/ha. Hầu hết các hộ trong khu phố đã sắm được xe máy. Bên cạnh phát triển kinh tế tại chỗ, những người có sức khoẻ còn đi khai thác rừng thuê cho Công ty Lâm nghiệp Cẩm Phả, hay sang Ba Chẽ làm thuê cho các chủ rừng khác với thu nhập khoảng 250.000 đồng/người/ngày. Bên cạnh đó, người dân Đồng Mỏ cũng đã biết cách làm ăn, mạnh dạn đầu tư cho chăn nuôi, trồng trọt để phát triển kinh tế. Nhờ đó, nhiều nhà đã khá lên. Đến nay Đồng Mỏ chỉ còn 4 hộ nghèo/164 hộ dân.
Những năm qua, TP Cẩm Phả đã có nhiều chương trình tiếp sức cho Đồng Mỏ, như đầu tư 1 trạm xá đạt chuẩn quốc gia để bà con khám, chữa bệnh gần nhà; có phân hiệu trường học dành cho học sinh tiểu học và học sinh THCS. Sự học ở Đồng Mỏ có chuyển biến từ năm 2006, khi Công an phường Mông Dương phối hợp với Phòng GD-ĐT thành phố, già làng, trưởng bản của khu đến từng nhà, động viên con trẻ đi học, người lớn tham gia vào lớp xoá mù chữ. Đến nay, Đồng Mỏ không còn người mù chữ; các gia đình đã quan tâm nhiều hơn đến việc học tập của con em.
Năm nay, để hỗ trợ tạo việc làm cho lao động trẻ của khu, Nhà máy Nhiệt điện Mông Dương 1 đã phối hợp mở các lớp học nghề nấu ăn, sửa chữa xe máy tại Đồng Mỏ. Thày giáo Phạm Đức Hiên (Trung tâm HN&GDTX TP Cẩm Phả) đang dạy lớp học sửa chữa xe máy ở đây cho biết: “Các lớp học kéo dài 3 tháng, học sinh Đồng Mỏ được học miễn phí. Sắp tới Nhà máy mở thêm các lớp đào tạo nghề điện, tin học. Học viên qua đào tạo được cấp chứng chỉ nghề, các em được ưu tiên khi có nguyện vọng thi tuyển vào làm công nhân của Nhà máy Nhiệt diện Mông Dương 1”.
Trước đây tôi đã đến Đồng Mỏ nhiều lần, chứng kiến những cảnh đời khó khăn tưởng như chẳng bao giờ có thể khá lên được, như vợ chồng anh Triệu Quý Sáng có tới 12 người con, lo ăn từng ngày, ở chật chội trong căn nhà ọp ẹp… Bây giờ gia đình anh là hộ khá ở Đồng Mỏ, có vài ha rừng trồng, các con anh đều đã lớn khoẻ mạnh, khi thu hoạch xong rừng là tranh thủ đi làm thuê cho các chủ rừng khác. Anh Nguyễn Văn Bình, cũng nhiều năm là hộ nghèo, giờ đã thoát nghèo. Năm 2006, tôi gặp anh Bình ở lớp xoá mù chữ do Phòng GD-ĐT TP Cẩm Phả phối hợp với Công an phường Mông Dương tổ chức tại Đồng Mỏ, anh bảo: “Đầy người bằng cấp nọ kia mà còn chẳng làm ăn gì được, mình xong lớp xoá mù thì làm ăn được gì”. Vậy mà năm ngoái anh Bình đã tự xoá được ngôi nhà tranh tre, thay vào đó ngôi nhà kiên cố khang trang, còn mua được chiếc xe tải để chở gỗ cho các hộ khai thác rừng và chở vật liệu xây dựng cho các hộ xây nhà. Cũng giống như anh Bình, nhiều hộ từ trồng rừng đã có điều kiện xây được nhà mới khang trang. Tính từ đầu năm 2013 đến nay, Đồng Mỏ đã có 24 hộ xây nhà mới, 18 hộ mua được xe tải để làm ăn... Chia tay tôi, ông Nguyễn Văn Nức, Bí thư Chi bộ khu, hẹn: “Vài năm sau anh có dịp quay lại, chắc Đồng Mỏ không còn hộ nghèo, hộ khá, giàu sẽ nhiều lên…”.
Anh Vũ
