Tính từ năm 2012 đến hết tháng 9-2013, từ nguồn vốn hỗ trợ phát triển sản xuất theo chương trình xây dựng NTM, trên địa bàn huyện đã thực hiện 84 mô hình, với tổng kinh phí trên 42,036 tỷ đồng, trong đó hỗ trợ từ ngân sách trên 16,944 tỷ đồng, đối ứng hơn 25,092 tỷ đồng.
“Nở rộ” các mô hình
Lĩnh vực có nhiều mô hình nhất, nhiều hộ tham gia nhất là trồng trọt với 37 mô hình tập trung chủ yếu sản xuất lúa chất lượng cao, lúa nếp cái hoa vàng, trồng hoa, trồng nấm ăn thương phẩm, trồng khoai tây vụ đông, cây ăn quả… Trong đó, mô hình đưa các giống lúa chất lượng cao vào sản xuất ngày càng được nhân rộng. Vụ đông năm 2013, huyện gieo cấy 2.507ha, tăng giá trị thu được trên 16 tỷ đồng/vụ, đến vụ mùa là gần 3.500ha, chiếm trên 71,5% diện tích lúa, nhân rộng ở tất cả các địa phương. Mô hình sản xuất tập trung theo cánh đồng mẫu lớn được thực hiện tại xã Bình Dương, diện tích gần 23ha sản xuất giống lúa chất lượng cao TBR45, cho năng suất bình quân 67 tạ/ha, đem lại hiệu quả cao, thuận lợi cho việc canh tác và áp dụng cơ giới hoá nên bà con nông dân cũng rất phấn khởi nhân rộng.
| Năm 2011-2013 là giai đoạn phát triển mạnh mẽ nhất các mô hình sản xuất nông nghiệp ở Đông Triều. Những mô hình này được triển khai thực hiện từ các nguồn vốn của tỉnh, huyện, đặc biệt từ nguồn vốn hỗ trợ phát triển sản xuất trong chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM), góp phần đa dạng hoá sản phẩm nông nghiệp và nâng cao giá trị theo hướng sản xuất hàng hoá. Cũng từ nền tảng này, nhiều mô hình đến nay vẫn tiếp tục được nhân rộng trên địa bàn... |
Bên cạnh đó, mô hình trồng rau an toàn với diện tích 13ha tại xã Xuân Sơn cũng cho hiệu quả rõ nét. Sản phẩm được tiêu thụ theo đơn đặt hàng của các khu công nghiệp, cửa hàng, siêu thị, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, với sản lượng từ 35-40 tấn/tháng. Mô hình ứng dụng KHKT trồng rau an toàn trên 1,7ha tại xã Hưng Đạo, có 52 hộ tham gia, triển khai từ tháng 10-2012, cho thu lợi từ 70-80 triệu đồng/vụ; đến vụ đông 2013 mở rộng lên 5,2ha. Mô hình trồng củ đậu được mở rộng bắt đầu từ Tân Việt, Bình Khê, An Sinh và cho thu nhập từ 150-180 triệu đồng/ha/vụ; đến năm 2013, diện tích trồng củ đậu gần 200ha. Một số mô hình tiêu biểu khác, như: Mô hình 1ha trồng 7 cây vụ đông (bí ngô, ớt, hành, cải củ, khoai lang, khoai tây, cà rốt) tại xã Nguyễn Huệ; mô hình trồng 20ha khoai tây tại các xã Nguyễn Huệ và Bình Dương, có sự gắn kết giữa sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, tạo sự liên kết giữa “4 nhà”; mô hình trồng hoa loa kèn tại xã Hưng Đạo, diện tích gần 1.000m2 với 20 hộ tham gia, cho thu nhập trên 110 triệu đồng/vụ; mô hình trồng nấm ăn thương phẩm với trên 100 hộ tham gia tại các xã Kim Sơn, Nguyễn Huệ, Bình Khê và Yên Đức, đã thành lập tổ sản xuất tại địa phương, tận dụng lao động nông nhàn; mô hình trồng thanh long ruột đỏ từ diện tích 38,82ha, nay đã mở rộng lên trên 60ha, chủ yếu tập trung tại An Sinh, Bình Khê, hiện có trên 10ha đang thu hoạch, thu nhập 450 triệu đồng/ha/năm; mô hình trồng cam V2, diện tích 32,9ha, cây đang sinh trưởng tốt…
Lĩnh vực chăn nuôi có 17 mô hình, tập trung vào các mô hình gà thả đồi, gà lai chọi, chim bồ câu Pháp… đa phần đang cho hiệu quả tốt. Như mô hình nuôi gà thả đồi, vườn, quy mô 42.275 con, 84 hộ tham gia, lợi nhuận trên 900 triệu đồng, đang được mở rộng ở các vùng có vườn đồi rộng; mô hình nuôi gà lai chọi, 8 hộ nuôi 6.225 con, lợi nhuận trên 500 triệu đồng, đã được nhân rộng trên 19 xã… Lĩnh vực thuỷ sản có 26 mô hình với 219 hộ tham gia, quy mô 56,45ha, chủ yếu nuôi cá rô phi đơn tính, tôm thẻ chân trắng, cá diêu hồng, cá lăng chấm, đang được tiếp tục nuôi thả trong các năm tiếp theo. Như 13 mô hình nuôi cá rô phi đơn tính tại 9 xã, diện tích trên 150ha, gần 700 hộ nuôi; mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng, 17 hộ nuôi, diện tích trên 10ha; mô hình nuôi cá lăng chấm, 3 hộ nuôi, lợi nhuận từ 700 triệu đồng - 1,2 tỷ đồng/ha/24 tháng...
Để nhân rộng các mô hình
Để thực hiện các mô hình từ trồng trọt, chăn nuôi đến nuôi trồng thuỷ sản, huyện đều xây dựng từng vùng, từng địa phương phù hợp với đất đai, thổ nhưỡng, điều kiện nuôi trồng. Quá trình chuẩn bị, thực hiện có sự tiếp cận, tham khảo nhu cầu, điều kiện trồng trọt, chăn nuôi nên được sự ủng hộ, đồng thuận từ địa phương, người dân và có tính khả thi cao. Các giải pháp kỹ thuật trước khi chuyển giao cho bà con được chọn lọc, đánh giá kỹ nên đã phát huy hiệu quả và khả năng nhân rộng mô hình…
Tuy nhiên, từ quá trình triển khai cũng đã cho thấy những mặt hạn chế, cần có giải pháp khắc phục để nâng cao hiệu quả và khả năng nhân rộng của các mô hình trong thời gian tới. Đó là do người nông dân chưa quen với hình thức liên kết sản xuất, dẫn đến nông dân và doanh nghiệp chưa có điểm chung. Khâu tiêu thụ hiện còn khó khăn, chưa ổn định nên ảnh hưởng rất lớn đến đầu tư của người dân và khả năng nhân rộng vùng nuôi. Như diện tích nuôi cá rô phi đơn tính đã nhanh chóng được mở rộng vì dễ nuôi, dễ bán và phù hợp với điều kiện Đông Triều. Tuy nhiên, cơ quan chức năng cũng cảnh báo về khả năng tiêu thụ khó khăn nếu không có chiến lược về thị trường khi mở rộng sản xuất. Cộng với diễn biến phức tạp của thời tiết, quy mô sản xuất nhỏ, phân tán cũng khiến việc tiêu thụ nông sản không ổn định.
Thực tế, các mô hình được triển khai có quy mô sản xuất hàng hoá chưa nhiều, mô hình GAP đem lại hiệu quả tăng chưa đáng kể so với thực hiện bên ngoài cũng là một hạn chế cần xem xét, khắc phục. Việc ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật do nhiều lý do, trong đó có sự không đồng đều về trình độ của các hộ dân cũng làm giảm hiệu quả các mô hình. Không ít mô hình quy mô còn nhỏ, điều kiện duy trì liên tục chưa được đảm bảo nên tính thuyết phục, khả năng tạo sự chuyển biến làm theo chưa cao đối với người nông dân...
Phan Hằng
