Dự án khu dân cư đô thị mới Hải Yên (Móng Cái): Chậm tiến độ 4 năm và nhiều “lỗi” trong triển khai

Một dự án được khởi động từ năm 2004 và hứa hẹn trong vòng 3 năm sẽ  góp phần cho sự phát triển không gian đô thị của TP Móng Cái. Thế nhưng đã 8 năm trôi qua, vùng đất của dự án vẫn không khác xa là mấy so với lúc nó được khai sinh. Trong khi đó, vì sự đổi thay của đô thị thành phố, nhiều người dân đã sẵn sàng nhường toàn bộ tư liệu sản xuất cho nhà đầu tư, nhưng kết quả duy nhất mà nhà đầu tư làm được lại không gì khác ngoài việc giữ đất để kiếm lời.

Đầu voi đuôi chuột

Toạ lạc tại một vị trí đắc địa thuộc đồi phía nam Quốc lộ 18, phường Hải Yên (TP Móng Cái), Dự án Đầu tư xây dựng - kinh doanh hạ tầng khu dân cư đô thị mới Hải Yên (Dự án khu dân cư đô thị mới Hải Yên) được UBND tỉnh quyết định phê duyệt địa điểm vào tháng 5-2004 và phê duyệt dự án vào tháng 4-2005. Với một phối cảnh hoành tráng về không gian đô thị, nhà đầu tư là Công ty TNHH Thương mại Từ Thiện, TX Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc (nay là Công ty TNHH Hải Phú Ngọc) đã cam kết trong vòng 3 năm (2005-2008) sẽ hoàn thành dự án theo đúng phân kỳ được UBND tỉnh phê duyệt. Thế nhưng đến thời điểm này đã quá 4 năm so với mốc dự kiến hoàn thành, Dự án vẫn chưa có đầy đủ hạ tầng tối thiểu cho một khu đô thị. Nguyên nhân được nhà đầu tư biện hộ khi làm việc với đoàn công tác của TP Móng Cái đó là do bối cảnh kinh tế khó khăn; thị trường bất động sản đóng băng; khó khăn trong khâu giải phóng mặt bằng (GPMB); do dự án xin điều chỉnh quy hoạch và đang chờ phê duyệt... Với lý do xin điều chỉnh quy hoạch dự án, một số cơ quan chức năng của TP Móng Cái cho rằng, đây chính là một kiểu “lách luật” phổ biến để trì hoãn việc thực hiện dự án đặc biệt khi chủ đầu tư bị hạn chế về năng lực tài chính.

Góc khuất đằng sau dự án

Sau khi có quyết định giao đất vào tháng 6-2005, doanh nghiệp đã “tự thân vận động” tiến hành công tác GPMB. Là dự án có phần lớn diện tích đất thu hồi là đất nông, lâm nghiệp nên công tác GPMB được coi là một trong những dự án có nhiều thuận lợi nhất. Thế nhưng, do thiếu tính chuyên nghiệp của đội ngũ làm công tác GPMB nên một phần diện tích trong tổng số gần 27ha đất của dự án vẫn chưa thể giải phóng được mặt bằng. Mặc dù vậy, khi đặt vấn đề tiến độ của dự án, doanh nghiệp lại lấy lý do khó khăn trong GPMB để lý giải, trong khi đó yếu tố này lại nằm ở chính doanh nghiệp. Điển hình là việc thực hiện GPMB đối với trường hợp gia đình ông Vương Văn Đằng, khu 5, phường Hải Yên. Theo phương án bồi thường, gia đình ông Đằng bị thu hồi và bồi thường với tổng diện tích là 7.966,2m2, trong đó đất nông nghiệp trồng cây hàng năm 6.326,3m2; đất ở 400m2; đất nuôi trồng thuỷ sản 1.240m2. Tuy nhiên, sau khi có đơn kiến nghị của hộ gia đình ông Đằng, TP Móng Cái đã chỉ đạo cơ quan Thanh tra xác minh lại phương án bồi thường. Tại kết luận báo cáo số 88/BC-TTr ngày 30-11-2009, Thanh tra TP Móng Cái đã khẳng định, việc lập phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB của Công ty TNHH Từ Thiện (nay là Công ty TNHH Hải Phú Ngọc) cho ông Đằng là chưa chính xác. Cụ thể: Còn thiếu một số hạng mục so với biên bản kiểm đếm và việc xác định bồi thường về đất sai quy định. Do đó, cơ quan này đã đề nghị TP Móng Cái chỉ đạo lập lại phương án bồi thường trên cơ sở xác định lại mục đích sử dụng đất và bổ sung các hạng mục còn thiếu so với biên bản kiểm đếm.

Một vấn đề khác cũng đang thu hút sự quan tâm của dư luận, đó là việc doanh nghiệp huy động vốn trái quy định. Theo tài liệu làm việc với các cơ quan chức năng, TP Móng Cái và các nhà đầu tư thứ cấp nhận chuyển nhượng hoặc góp vốn đối với doanh nghiệp này cho thấy, ngay từ năm 2008, khi dự án đang thực hiện GPMB và triển khai hạng mục san nền, doanh nghiệp đã tiến hành huy động vốn. Toàn bộ diện tích bám Quốc lộ 18 đã được “bán” hết. Sự việc đã trở nên không bình thường khi doanh nghiệp bất chấp các quy định của pháp luật tiến hành huy động vốn vượt nhiều lần cho phép. Tại hợp đồng góp vốn số 24-25/2008/HĐGV ngày 25-6-2008, doanh nghiệp đã ký kết huy động tới 85% giá trị của 2 lô đất số 6 và 7 (thể hiện ở phiếu thu ngày 5-7-2009). Tương tự, hợp đồng số 4/2008/HĐGV ngày 26-8-2009, doanh nghiệp cũng đã huy động trên 84% giá trị ô đất số 8, trong khi đó hạ tầng dự án mới ở giai đoạn sơ khai.

Những bức xúc của người dân

Dự án chậm tiến độ đồng nghĩa với sự lãng phí về tài nguyên đất và cũng là lý do khiến nhiều người dân nghi ngờ về những viễn cảnh mà mục đích ban đầu dự án đã vẽ ra. Ông Hoàng Minh Tiến, khu 7, phường Hải Yên là một trong những gia đình có phần đất bị dự án chiếm dụng cho biết: Hiện tại có quá nhiều người khổ vì dự án chậm tiến độ, dây dưa kéo dài. Khi san lấp mặt bằng dự án, các biện pháp thi công chưa tốt khiến nhiều diện tích đất khu dân cư nằm cạnh dự án không được tiêu ứng nước kịp thời, gây khó khăn cho đời sống sinh hoạt.

Đối với trường hợp gia đình ông Tiến, từ khi bị thu hồi đất với hàng nghìn m2 ruộng, đồi, đã không còn tư liệu để sản xuất. Con cái không nghề nghiệp, bản thân vợ chồng ông tuổi cao, sức khoẻ giảm sút nên cuộc sống hết sức khó khăn. Ngoài ra, đất đai, nhà cửa nhiều năm liền bị hạn chế về quyền lợi. Nhà ông xây dựng nhưng do vướng quy hoạch nên khó khăn lắm mới có thể hoàn thiện. Một hộ dân khác cũng bức xúc và cho rằng, khi thu hồi đất của các hộ dân giao cho dự án thì làm rất quyết liệt. Còn khi dự án chậm tiến độ, ảnh hưởng tới quyền lợi của người dân và Nhà nước thì chính quyền thờ ơ, thiếu quyết liệt làm giảm sút lòng tin trong nhân dân.

Để chấn chỉnh các dự án treo, dự án chậm tiến độ, không thể phủ nhận thời gian qua TP Móng Cái đã quyết liệt vào cuộc và thanh lọc không ít dự án. Thế nhưng, với những “lỗi” nêu trên của dự án khu dân cư đô thị mới Hải Yên dường như vẫn được TP Móng Cái “ưu ái”. Trong báo cáo đề xuất xử lý những dự án vi phạm, TP Móng Cái cũng chỉ đề nghị dự án nêu trên cần đẩy nhanh tiến độ và đề nghị chủ dự án trong quá trình thi công không làm ảnh hưởng đến việc canh tác nông nghiệp của người dân, công trình liền kề và gần dự án?.

Nhóm PV Văn phòng đại diện tại Móng Cái