Từ những cuộc sum họp gia đình, lễ tế tổ đến việc xây dựng quỹ khuyến học, biểu dương con cháu học giỏi, dòng họ Vũ - Võ ở Quảng Ninh đang bền bỉ gìn giữ và trao truyền truyền thống hiếu học qua nhiều thế hệ. Không chỉ khuyến khích con cháu học tập, những hoạt động ấy còn góp phần hình thành ý thức tự học, học thường xuyên, học suốt đời - những giá trị đang được lan tỏa mạnh mẽ trong Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026.
Ở dòng họ Vũ Đả Tượng, qua 12 đời con cháu, những buổi gặp gỡ, sinh hoạt và bàn việc chung của gia tộc vẫn được duy trì. Trong những câu chuyện về gia đình, tổ tiên và việc chung của dòng họ, chuyện học hành của lớp trẻ luôn có một vị trí riêng. Hội đồng dòng họ thường xuyên nắm tình hình học tập của con cháu, lựa chọn những học sinh, sinh viên có thành tích tốt để biểu dương, đồng thời quan tâm những gia đình còn khó khăn trong quá trình nuôi con ăn học.
Mỗi lần con cháu trở về nhà thờ họ, thắp hương tưởng nhớ tổ tiên cũng là dịp các thế hệ nhắc nhau giữ gìn nếp nhà, chăm lo việc học. Quỹ khuyến học được duy trì từ sự đóng góp của các gia đình và những người con thành đạt, tạo nguồn động viên học sinh giỏi, con cháu thi đỗ đại học, cao đẳng và đạt thành tích trong học tập, rèn luyện. Từ sự chăm lo bền bỉ ấy, nhiều thế hệ đã trưởng thành, trở thành cán bộ, kỹ sư, bác sĩ, giảng viên, doanh nhân; có những gia đình kiên trì đồng hành để con học tập, nghiên cứu đến bậc tiến sĩ. Qua nhiều thế hệ, việc học vì thế trở thành một giá trị được gìn giữ, tiếp nối và lan truyền trong chính đời sống của mỗi gia đình.
Ông Vũ Thanh Đạm, Trưởng Ban Khuyến học, Hội đồng gia tộc dòng họ Vũ – Võ Quảng Ninh, cho biết: Việc khuyến học, khuyến tài được coi là việc chung của cả dòng họ. Sự quan tâm không chỉ dành cho những người đạt thành tích cao, mà còn hướng tới việc tạo động lực để mỗi gia đình chăm lo tốt hơn cho việc học của con cháu. Chính cách làm đó giúp việc học được tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác, dần trở thành một giá trị của gia đình và dòng họ.
Câu chuyện của dòng họ Vũ Đả Tượng cũng nằm trong phong trào khuyến học được nhiều chi, dòng họ Vũ - Võ tại Quảng Ninh duy trì nhiều năm qua. Tại khu vực Hạ Long, Hội đồng dòng họ Vũ - Võ được thành lập năm 2007. Đến năm 2025, Hội đồng có 17 chi họ trực thuộc với gần 1.200 gia đình hội viên. Quỹ Khuyến học, khuyến tài mang tên Tiến sĩ Vũ Phi Hổ được duy trì khoảng 100 triệu đồng mỗi năm từ sự đóng góp của các gia đình hội viên, doanh nghiệp và con em trong họ. Trong 5 năm học gần đây, gần 900 lượt học sinh, sinh viên được vinh danh, khen thưởng với tổng số tiền trên 125 triệu đồng.
Tại khu vực Quảng Yên, hoạt động khuyến học của dòng họ Vũ - Võ cũng được duy trì thường xuyên. Ngày 20/9, Hội đồng dòng họ Vũ - Võ khu vực Quảng Yên tổ chức tuyên dương 43 học sinh, sinh viên và nghiên cứu sinh có thành tích xuất sắc. Trong năm học 2025-2026, có 6/10 học sinh thuộc khu vực Quảng Yên được Hội đồng dòng họ Vũ - Võ Việt Nam khen thưởng; 4/19 học sinh được Hội đồng dòng họ Vũ - Võ thành phố Quảng Ninh khen thưởng cũng đến từ khu vực này.
Tại làng Yên Đông, phường Phong Cốc, dòng họ Vũ Tam cũng duy trì hoạt động khuyến học, khuyến tài từ năm 2007. Hằng năm, Ban Khuyến học, khuyến tài của dòng họ tổ chức gặp mặt, tuyên dương, khen thưởng con cháu đạt thành tích cao trong học tập, rèn luyện, thi đỗ đại học, cao đẳng và đạt giải học sinh giỏi các cấp. Qua gần 20 năm, hàng trăm lượt học sinh, sinh viên của dòng họ được biểu dương, động viên. Nhiều người sau khi trưởng thành đã trở thành cán bộ, trí thức, kỹ sư, bác sĩ, giảng viên, doanh nhân, đóng góp cho địa phương và đất nước.
Điểm chung ở các dòng họ là hoạt động khuyến học được duy trì đều đặn, có quỹ và có hình thức tuyên dương cụ thể. Việc biểu dương, khen thưởng không chỉ ghi nhận kết quả học tập mà còn tạo động lực để con cháu tiếp tục phấn đấu. Qua đó, tinh thần hiếu học được duy trì từ thế hệ này sang thế hệ khác trong mỗi gia đình, dòng họ.
Chia sẻ về tấm gương truyền thống hiếu học của dòng họ Vũ - Võ của Quảng Ninh, đồng chí Nguyễn Việt Dũng, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Quảng Ninh, cho biết: Truyền thống hiếu học của dòng họ Vũ - Võ hay nhiều gia đình, dòng họ khác trên địa bàn thành phố càng có ý nghĩa khi việc học ngày nay không còn được giới hạn trong trường lớp hay một giai đoạn nhất định của cuộc đời. Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 tại Quảng Ninh mang chủ đề “Thực học, thực hành, làm chủ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh học tập suốt đời”. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và AI đang làm thay đổi nhanh chóng cách con người làm việc và tiếp cận tri thức, yêu cầu đặt ra không chỉ là học để có bằng cấp mà còn phải duy trì khả năng tự học, cập nhật kiến thức và kỹ năng mới để thích ứng với sự thay đổi.
“Từ góc độ ấy, truyền thống hiếu học của gia đình, dòng họ cũng cần được tiếp nối bằng nội hàm rộng hơn. Một học sinh nỗ lực học tập tốt; một người trưởng thành chủ động học thêm nghề, kỹ năng; người cao tuổi tiếp cận công nghệ để không bị bỏ lại phía sau; hay những người có kiến thức chia sẻ, hướng dẫn lại cho người thân đều là những biểu hiện cụ thể của học tập suốt đời. Gia đình và dòng họ chính là môi trường gần gũi để tinh thần ấy được hình thành và duy trì” - đồng chí Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố chia sẻ.
Với dòng họ Vũ - Võ, từ những tấm gương được ghi nhận trên bảng vàng khoa bảng trong lịch sử đến những học sinh, sinh viên, nghiên cứu sinh hôm nay, điều được trao truyền không chỉ là niềm tự hào về người học giỏi. Quan trọng hơn là ý thức coi trọng tri thức, sự tự giác học tập và trách nhiệm của thế hệ đi trước trong việc tạo điều kiện cho thế hệ sau trưởng thành. Khi tinh thần ấy được gìn giữ trong từng nếp nhà, việc học không kết thúc sau một kỳ thi hay khi nhận một tấm bằng, mà trở thành hành trình được tiếp nối trong suốt cuộc đời.
Theo số liệu công bố, hết năm 2025, Quảng Ninh đã có 1.038 dòng họ học tập. Nhiều dòng họ xây dựng quy chế hoạt động, duy trì quỹ khuyến học, tổ chức biểu dương con cháu và hỗ trợ những trường hợp khó khăn. Từ phạm vi từng gia đình, dòng họ, phong trào hiếu học từng bước lan tỏa ra cộng đồng, góp phần tạo nền tảng cho xây dựng xã hội học tập.
