Cũng như nhiều hộ gia đình người Tày và đồng bào các dân tộc thiểu số ở xã biên giới, miền núi Đồng Văn của huyện Bình Liêu, kinh tế gia đình anh Loan Văn Kim, trước đây nghèo khó do đủ bề khó khăn. Con đường từ huyện về xã, từ xã vào thôn Đồng Thắng, vào xóm Co Hón của anh thật khó đi, nhất là đường vào xóm thì chỉ phương tiện “hai cẳng” là vào được thôi. Ở đây việc gì bà con cũng làm nhưng cuộc sống vẫn khó khăn. Ruộng có một ít, rừng cũng có, chăn nuôi thì nhà nào cũng có một đàn với vài ba con gia cầm. Sản xuất chỉ tự cung, tự cấp nên đời sống của người dân nghèo vẫn hoàn nghèo. Nhưng từ khi đường vào thôn của anh được bê tông hoá theo chương trình xây dựng nông thôn mới, khi huyện Bình Liêu quy hoạch lại vùng hồi, vùng quế và sở thì bộ mặt nông thôn, đời sống người nông dân ở đây thay da đổi thịt hẳn. Cũng như nhiều hộ gia đình khác, nhà anh Kim nhận 8ha rừng để trồng hồi và sở. Không chỉ trồng, nhà anh còn nhanh nhạy trong việc liên hệ với các doanh nghiệp để tìm đầu ra cho bà con trong vùng. Do chủ động được đầu ra với nhiều mối khác nhau nên giá hồi của nông dân nơi đây không bị tư thương ép giá như trước kia. Có những thời điểm, bà con phải bán cho tư thương với giá từ 2.000 - 3.000 đồng/kg hồi thì nay giá cơ bản ổn định ở mức 12.000 đồng. Được giao đất, giao rừng; được huyện quy hoạch vùng trồng hồi, sở, quế tập trung, giao thông lại thuận tiện cho việc vận chuyển hàng hoá nên sản xuất nông - lâm nghiệp ở thôn, xã phát triển, đời sống nhân dân vì thế không ngừng được nâng cao.
Chị Trần Thị Long, dân tộc Sán Chỉ, ở thôn Thán Phún, xã Bắc Sơn (TP Móng Cái) cùng bà con các dân tộc trong xã những năm gần đây cũng rất phấn khởi khi được chính quyền giao đất, giao rừng để trồng keo. Mỗi nhà trong thôn đều được giao đất, giao rừng để phát triển sản xuất, nhà ít thì 2-3ha, nhà nhiều thì 6-7ha. Được chính quyền và các đoàn thể hướng dẫn cách trồng, chăm sóc keo và phát triển sản xuất nông nghiệp kết hợp nên sản xuất nông - lâm nghiệp trong thôn, trong xã phát triển, thu nhập và đời sống của người dân khấm khá hơn. Chị Long ngoài việc chăm sóc 3ha keo của gia đình sắp đến kỳ thu hoạch, còn tranh thủ trồng lúa, chăn nuôi và nếu còn thời gian thì đi bóc keo thuê cho các hộ gia đình khác với công 200.000 đồng/ngày. Nhờ đó, gia đình chị và nhiều gia đình khác trong thôn đã thoát nghèo, có cuộc sống khá hơn.
Không chỉ gia đình anh Kim, chị Long mà rất nhiều các hộ đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh đã được hỗ trợ phát triển sản xuất bằng các hình thức như: Được giao đất, giao rừng; được tập huấn kiến thức về trồng trọt, chăn nuôi để phát triển sản xuất, kinh doanh; được vay vốn và tạo việc làm; được đầu tư hạ tầng để thúc đẩy sản xuất phát triển. Từ đó, thu nhập của người dân dần ổn định, đời sống không ngừng được nâng lên. Kết quả giám sát của HĐND tỉnh cho thấy: Từ năm 2011 đến 2013, dự án đầu tư hỗ trợ phát triển sản xuất được tập trung triển khai tại các xã đặc biệt khó khăn với tổng số vốn là gần 23,1 tỷ đồng, đã góp phần tạo sự chuyển biến về cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững. Trong đó, vốn Chương trình 135 là 2,343 tỷ đồng, vốn xây dựng nông thôn mới và các nguồn vốn khác là gần 21 tỷ đồng. Toàn tỉnh đã hỗ trợ cho 2.168 lượt hộ 636.400 cây giống, 4.525 con giống, 15 máy móc và công cụ sản xuất, 168,76 tấn phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, hỗ trợ 9 tấn xi măng để sửa chữa các công trình thuỷ lợi nhỏ và xây dựng 97 mô hình phát triển sản xuất (15 mô hình trồng trọt, 15 mô hình chăn nuôi, 38 mô hình nuôi trồng và khai thác thuỷ sản, 22 mô hình khuyến lâm và 7 mô hình khuyến công, cơ giới hoá).
Chương trình khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư được xây dựng và triển khai tới các xã theo đặc điểm của từng địa bàn. Toàn tỉnh đã triển khai 22 mô hình trình diễn chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật thu hút 540 hộ tham gia, tổ chức 63 lớp bồi dưỡng, tập huấn kỹ thuật cho 3.150 lượt người... Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp đã có những kết quả tích cực, năng suất, sản lượng lương thực hàng năm liên tục tăng. Chẳng hạn như ở xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên có tổng sản lượng lương thực năm 2013 đạt 873,7 tấn, tăng hơn 158 tấn so với năm 2011; xã Đồn Đạc, huyện Ba Chẽ có tổng sản lượng lương thực năm 2013 đạt 1,650 tấn, tăng gần 100 tấn so với năm 2011. Nhiều mô hình phát triển sản xuất có hiệu quả được nhân rộng, có mô hình được phát triển thành trang trại, gia trại. Điển hình như mô hình trồng nấm linh chi, thanh long, mía tím ở nhiều địa phương trong tỉnh; trang trại nuôi trồng thuỷ sản tại xã Nam Sơn và gia trại nuôi gà của ông Nịnh Văn Thắng, thôn Khe Xa, xã Đạp Thanh (Ba Chẽ); mô hình trồng ba kích tại xã Đồng Sơn, xã Kỳ Thượng (Hoành Bồ); mô hình nuôi lợn thịt tại xã Đồng Tâm (Bình Liêu)…
Thời gian tới, đẩy mạnh chương trình xây dựng nông thôn mới, các địa phương trong tỉnh tiếp tục hỗ trợ đồng bào phát triển sản xuất để góp phần về đích trong chương trình này, nâng cao đời sống người dân các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh.
Ngọc Hà
