Không thực hiện nghĩa vụ kê khai không đồng nghĩa hộ kinh doanh sẽ không bị tính thuế. Cơ quan thuế có thể xác định số phải nộp dựa trên nhiều nguồn dữ liệu.
Không khai thuế thuộc trường hợp bị ấn định thuế
Theo điểm a khoản 1 Điều 50 Luật Quản lý thuế 2019, người nộp thuế bị ấn định thuế khi không đăng ký thuế, không khai thuế, không nộp bổ sung hồ sơ thuế theo yêu cầu của cơ quan thuế hoặc khai thuế không đầy đủ, trung thực, chính xác về căn cứ tính thuế.
Như vậy, hộ kinh doanh thuộc diện phải thực hiện nghĩa vụ khai thuế nhưng không kê khai theo quy định có thể bị cơ quan thuế ấn định số thuế phải nộp.
Ấn định thuế được hiểu là việc cơ quan quản lý thuế xác định số tiền thuế phải nộp hoặc xác định từng yếu tố, căn cứ tính thuế để tính ra nghĩa vụ thuế trong những trường hợp người nộp thuế không thực hiện đúng quy định.
Điều này cũng có nghĩa việc hộ kinh doanh không cung cấp tờ khai không khiến cơ quan thuế không có cơ sở xác định doanh thu và số tiền phải nộp.
Theo khoản 2 Điều 50 Luật Quản lý thuế 2019, cơ quan thuế có thể sử dụng 4 nhóm căn cứ để ấn định thuế.
Thứ nhất là cơ sở dữ liệu của cơ quan quản lý thuế và cơ sở dữ liệu thương mại. Đây có thể là những thông tin cơ quan thuế thu thập, quản lý hoặc được các cơ quan, tổ chức có liên quan cung cấp theo quy định.
Thứ hai, cơ quan thuế có thể so sánh số tiền thuế phải nộp của những cơ sở kinh doanh có cùng mặt hàng, ngành nghề và quy mô tại địa phương. Nếu địa phương không có thông tin phù hợp để đối chiếu, cơ quan thuế được so sánh với cơ sở kinh doanh tại địa phương khác.
Thứ ba là tài liệu và kết quả kiểm tra, thanh tra còn hiệu lực. Những thông tin về hoạt động, doanh thu, hóa đơn, chứng từ được xác định trong quá trình kiểm tra, thanh tra có thể được dùng làm căn cứ tính nghĩa vụ thuế.
Thứ tư là tỷ lệ thu thuế trên doanh thu áp dụng đối với từng lĩnh vực, ngành nghề theo quy định của pháp luật về thuế.
Như vậy, số thuế bị ấn định không chỉ dựa trên một nguồn thông tin mà có thể được xác định từ dữ liệu quản lý, dữ liệu thương mại, kết quả kiểm tra hoặc việc so sánh với các cơ sở kinh doanh tương đồng.
Quy định tiếp tục được áp dụng từ ngày 1.7.2026
Luật Quản lý thuế 2025 có hiệu lực từ ngày 1.7.2026 và thay thế Luật Quản lý thuế 2019, trừ một số quy định có thời điểm hiệu lực riêng.
Theo Điều 24 Luật Quản lý thuế 2025, không đăng ký thuế, không khai thuế hoặc không nộp bổ sung hồ sơ thuế theo yêu cầu vẫn thuộc nhóm trường hợp cơ quan thuế được thực hiện ấn định thuế.
Luật mới cũng quy định cơ quan quản lý thuế có thể ấn định số tiền thuế phải nộp hoặc ấn định từng yếu tố, căn cứ tính thuế. Căn cứ, phương pháp, thẩm quyền, thủ tục ấn định thuế và trách nhiệm của các bên sẽ được Chính phủ quy định chi tiết.
Do đó, hộ kinh doanh thuộc diện phải kê khai cần thực hiện đầy đủ, đúng thời hạn và trung thực về doanh thu, căn cứ tính thuế. Việc không gửi tờ khai không làm mất nghĩa vụ thuế mà còn có thể khiến số phải nộp được xác định từ dữ liệu do cơ quan thuế thu thập và đối chiếu.
Khi nào người nộp thuế có thể bị cưỡng chế?
Từ ngày 1.7.2026, Điều 48 Luật Quản lý thuế 2025 quy định 5 trường hợp cụ thể bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế.
Các trường hợp này gồm:
Có tiền thuế nợ quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp;
Còn nợ thuế khi hết thời gian được gia hạn; có tiền thuế nợ nhưng không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký hoặc có hành vi phát tán tài sản;
Không chấp hành quyết định xử phạt đúng thời hạn; đã bị xử phạt vì không chấp hành quyết định kiểm tra thuế nhưng tiếp tục không chấp hành.
Điều luật này đồng thời quy định một số trường hợp chưa thực hiện hoặc không thực hiện biện pháp cưỡng chế, như khoản nợ được chấp nhận nộp dần và có bảo lãnh của tổ chức tín dụng; nợ phí hải quan, lệ phí đối với hàng hóa và phương tiện vận tải quá cảnh; số tiền thuế nợ đang được làm thủ tục bù trừ qua hoàn thuế.
Bên cạnh đó, thủ trưởng cơ quan quản lý thuế được căn cứ tình hình thực tế để quyết định trường hợp thực hiện cưỡng chế.
Các biện pháp cưỡng chế có thể gồm trích tiền hoặc phong tỏa tài khoản, ngừng sử dụng hóa đơn, kê biên tài sản, thu tiền hoặc tài sản do bên thứ ba nắm giữ và đề nghị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
Vì vậy, hộ kinh doanh bị ấn định thuế nhưng không thực hiện nghĩa vụ nộp, để phát sinh nợ thuế và thuộc các trường hợp luật định có thể tiếp tục bị áp dụng biện pháp cưỡng chế.
