Hiện trên địa bàn huyện Hoành Bồ có 7 doanh nghiệp khai thác và sản xuất đá xây dựng với sản lượng khai thác 530.000m3 đá/năm.
Cùng với các doanh nghiệp hoạt động sản xuất trong các lĩnh vực khác, các doanh nghiệp khai thác đá trên địa bàn huyện có những đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội và giải quyết việc làm cho người lao động địa phương. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất đặt ra cho các doanh nghiệp này chính là an toàn vệ sinh lao động đối với người lao động trực tiếp tham gia sản xuất. Bởi lẽ nghề khai thác đá tiềm ẩn nhiều rủi ro, nguy hiểm, nhất là đối với những lao động thời vụ, thiếu kinh nghiệm, kỹ thuật khai thác đá…
Khai thác đá tại Công ty TNHH Hưng Thịnh (Hoành Bồ).
Thực tế hiện nay, hầu hết các doanh nghiệp khai thác đá trên địa bàn huyện Hoành Bồ thường chọn cách làm “ăn xổi”.Thay vì khai thác từ trên cao xuống, hầu hết các doanh nghiệp này khai thác từ dưới chân núi đá lên. Khoan lỗ, đặt mìn, cho nổ, tạo ra các “hàm ếch” và thuê lao động thủ công thời vụ để ra hàng.
Phóng viên có mặt tại mỏ đá Đồng Đăng, xã Dân Chủ của Công ty TNHH Hưng Thịnh. Ngọn núi thuộc khu vực mỏ đá này đang được một nhóm thợ “khoét ruột”. Các biển báo khu vực nguy hiểm không có; công nhân làm công tác khoan nổ mìn hầu như không đeo gang tay, dây bảo hiểm khi khoan, không có khẩu trang tránh bụi, không có kính bảo hộ để tránh đá bắn vào mắt; không có các điểm tránh trú ẩn cho công nhân khi nổ mìn. Không chỉ công nhân bỏ qua quy định về đảm bảo an toàn lao động mà ngay chính người sử dụng lao động cũng không coi trọng việc này. Trong Tuần lễ quốc gia về AT-VSLĐ-PCCN nhưng Công ty không một băng zôn, khẩu hiệu và người đại diện Công ty cũng không hề biết về nội dung của Tuần lễ này.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Danh Nghi, Giám đốc Công ty TNHH Hưng Thịnh cho biết: “Công ty có tổng số khoảng 70 lao động được làm việc tại 3 bộ phận đó là khai thác, chế biến và hoàn thiện. Trong số đó có khoảng 30% công nhân lao động làm việc trong điều kiện có nguy cơ xảy ra tai nạn lao động cao. Để đảm bảo điều kiện làm việc cho người lao động, hàng năm Công ty trang bị 2 lần bảo hộ lao động cho công nhân và có lực lượng kiểm tra giám sát quy trình sản xuất”. Mặc dù không thống kê số vụ tai nạn xảy ra tại Công ty nhưng ông Nghi cũng thừa nhận, đây là một trong những nghề nguy hiểm và rủi ro luôn rình rập. Trong khi đó, ý thức chấp hành tuân thủ các quy trình của người lao động không cao và hoạt động giám sát đối với người lao động không được quan tâm thường xuyên. Ông cho biết, Công ty có đội kiểm tra về kỹ thuật an toàn nhưng mỗi tháng cũng chỉ hoạt động 1-2 lần và việc kiểm soát toàn bộ quy trình đối với người lao động là không thể.
Tương tự Công ty TNHH Hưng Thịnh, trên địa bàn Hoành Bồ hầu hết các doanh nghiệp hoạt động khai thác đá đang báo động “đỏ” về nguy cơ mất ATLĐ. Ngoài nguyên nhân do khai thác sai quy trình kỹ thuật và ý thức của người sử dụng lao động còn do chính người lao động không thực hiện nghiêm những quy định về an toàn lao động. Theo quan sát thực tế, chúng tôi ước đoán chỉ có khoảng 40-50% công nhân tại các mỏ đá có sử dụng quần áo, dụng cụ, thiết bị bảo hộ lao động. Số còn lại hoặc không được trang bị bất cứ dụng cụ bảo hộ nào hoặc trang bị không đồng bộ. Trách nhiệm này thuộc về chủ sử dụng lao động. Nhưng được biết, các Công ty khai thác đá, phần lớn sử dụng lao động thời vụ. Họ là những công nhân đến từ nhiều vùng miền khác nhau, nơi nào thuê mướn giá cao thì họ đến, làm vài ba hôm lại nhảy sang nơi khác. Lao động không ổn định khiến các chủ doanh nghiệp cũng khó khăn trong việc quản lý cấp phát đồ bảo hộ lao động. Tuy vậy, cũng có một số nơi cấp phát đầy đủ nhưng công nhân bữa mặc, bữa không, khi có đoàn kiểm tra đến thì chấp hành, không thì thôi.
Trong giấy phép khai thác, chế biến khoáng sản có quy định doanh nghiệp phải tuân thủ theo quy trình kỹ thuật an toàn theo tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 4586 và TCVN 5178-90), có phương án nổ, phương án sử dụng vật liệu nổ (trong đó có quy định khối lượng mìn sử dụng trong một lần nổ), đồng thời doanh nghiệp phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ theo quy định hiện hành. Thế nhưng, trên thực tế, rất ít doanh nghiệp thực hiện nghiêm chế độ báo cáo 6 tháng một lần. Việc cấp phép khai thác, chế biến khoáng sản thì giao cho nhiều đầu mối. Cụ thể, khi doanh nghiệp có nhu cầu được khai thác vật liệu xây dựng thì phải lập thiết kế cơ sở, Sở Công Thương sẽ thẩm định về kỹ thuật nổ mìn, Sở Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm xem xét về quy hoạch và đánh giá tác động môi trường, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội thì quản lý về AT-VSLĐ. Như vậy, cùng một lĩnh vực có tới 3 cơ quan chức năng chịu trách nhiệm quản lý thế nhưng vẫn có nhiều doanh nghiệp khai thác đá ở Hoành Bồ không chấp hành nghiêm mọi quy định. Phải chăng tình trạng “năm cha, bảy mẹ” đang là nguyên nhân dẫn tới việc quản lý lỏng lẻo?
