Dịch tả lợn châu Phi hoành hành đã khiến cho giá thịt lợn tăng cao. Không chỉ người tiêu dùng, mà người chăn nuôi, người làm dịch vụ bán thịt lợn cũng lao đao. Con gia cầm lên ngôi để tạm thời thay thế lợn ở một số huyện miền Đông...
Nỗi lo của những người “tay dao, tay thớt”
Tuy bệnh tả lợn châu Phi không lây sang người, nhưng vẫn khiến nhiều người kêu rên. Những năm trước, người làm nghề “tay dao, tay thớt” gồm những người bán và người chuyên giết mổ lợn đều có thu nhập tốt, thì nay đa phần đều cho rằng, lãi suất giảm sút nghiêm trọng, làm chỉ để giữ lấy nghề.
Chị Nguyễn Thị Lý, một người bán lẻ thịt lợn tại chợ Trung tâm Cẩm Phả (TP Cẩm Phả) cho biết: Giá thịt lợn mỗi ngày một lên cao, chúng tôi lấy cất vào đắt, nếu không bán tăng thì lấy đâu ra lãi. Giá lợn hơi đã hơn 80.000 đồng/kg, nên khi bán ra chúng tôi phải bán cao hơn, như giá sườn, thịt ba chỉ 140.000 đồng/kg, thịt vai, thịt mông cũng 120.000 đồng/kg, tăng gần gấp đôi so với vài tháng trước. Tuy thế, lãi lại giảm sút vì phải giảm bớt lãi, nếu không thì giá cao quá, ai mua. Bây giờ bán cả con lợn suôn sẻ được vài trăm nghìn đồng, mà ế vài ba cân là mất lãi, có khi còn lỗ.
Các cơ sở giết mổ cũng “mặt ủ, mày chau” khi giá lợn luôn tăng cao. Cơ sở giết mổ của Công ty TNHH Thực phẩm Vang Thanh Dương (khu 11, phường Quang Trung, TP Uông Bí) có khuôn viên rộng 14.000m2, trong đó khu vực nhà xưởng rộng 5.225m2, gồm khu nuôi nhốt lợn tạm thời chờ giết mổ, khu vực đun nước nóng, khu giết mổ, khu pha chế thịt và giao hàng. Theo thiết kế, cơ sở có thể giết mổ được 300 con lợn/ngày nhưng hầu như không làm hết công suất. Một lãnh đạo công ty cho biết, khi chưa có dịch tả lợn châu Phi, hàng ngày cơ sở giết mổ khoảng 130 con lợn phục vụ 56 đầu mối bán lẻ thịt lợn trên địa bàn. Bây giờ, giá lợn đắt quá, các hàng ở chợ bán kém, nên công ty chỉ giết mổ được khoảng 80 con lợn/ngày. Tuy thế, công ty vẫn phải duy trì 6 nhân viên làm công việc giết mổ, 20 nhân viên phục vụ việc chở thịt lợn sau giết mổ đến các chợ. Công việc phải bắt đầu từ 3 giờ nên điện, nước không giảm được và nhiều chi phí khác cũng vậy. Cũng theo lãnh đạo công ty này, một khoản thu khác như phân, lông lợn… để bán cho vài đơn vị trồng rau an toàn trên địa bàn cũng kém đi. Vậy là thiệt đơn, thiệt kép.
Trước thực tế giá thịt lợn tăng, các bà nội trợ đều cố gắng tìm ra giải pháp để khắc phục. Quảng Ninh là vùng biển, nên nhiều gia đình chọn giải pháp ăn cá tạp cho rẻ. Thế nhưng chuyện hàng ngày ăn cá cũng là một vấn đề, người bạn của tôi than phiền: “Tôi bị bệnh gout, hễ động ăn hải sản vào là ngồi ôm chân cả đêm. Con gái tôi thì dị ứng với hải sản, ăn vào là phát ban, ngứa ran trong miệng, thậm chí đau bụng, tiêu chảy. Thịt lợn dù đắt nhưng gia đình tôi vẫn phải mua ăn hàng ngày, vì chuyển sang thịt gà thì vợ tớ bị bệnh phong không ăn được, thịt bò cũng không, vì tôi cũng kiêng thịt bò”. Vậy là, chuyện hôm nay ăn gì cũng trở thành chuyện đau đầu của nhiều bà nội trợ.
Khắc phục dịch tả lợn ở các huyện miền Đông
Ở các xã vùng cao khó khăn khu vực miền Đông xa biển, nên các gia đình không chọn giải pháp ăn cá biển. Người dân có gì dùng nấy, thỉnh thoảng cải thiện bữa thịt ngan, gà, vì hiện nay thịt lợn trở thành món ăn cao cấp, tuy giá ngan, gà không rẻ hơn nhưng nhà nuôi được. Chuyện dịch tả lợn châu Phi cũng làm đau đầu nhiều lãnh đạo các xã, nhất là công tác xóa nghèo. Trong năm qua, công tác giảm nghèo ở các huyện miền Đông tăng cao, nhiều hộ thoát nghèo được hỗ trợ vay vốn phát triển kinh tế, thế nhưng dịch tả lợn đã khiến nhiều hộ mới thoát nghèo lao đao.
Huyện Bình Liêu năm 2019 đã giảm 819 hộ nghèo và cận nghèo, nhiều hộ được hỗ trợ nuôi lợn. Thế nhưng nay toàn huyện có 5/7 xã và 1 thị trấn đã sạch bóng lợn, chỉ còn xã Hoành Mô và xã Đồng Văn còn khoảng 400 con lợn/xã. Húc Động là xã đầu tiên trên địa bàn không còn con lợn nào do dịch. Năm nay, nhằm đưa xã sớm ra khỏi diện đặc biệt khó khăn, Húc Động đã giảm được 130 hộ nghèo, các hộ mới thoát nghèo đều bắt tay vào chăn nuôi lợn. Dịch tả lợn châu Phi ập đến xã đã ảnh hưởng tới 259 hộ chăn nuôi, phải tiêu hủy 768 con lợn.
Ông Trần A Hồ, thôn Thánh Thìn, xã Húc Động mới thoát nghèo năm trước. Năm nay, ông Hồ được hỗ trợ vay vốn đầu tư vào nuôi 14 con lợn với mong muốn thoát nghèo bền vững. Vậy mà lũ lợn đang “tuổi ăn tuổi lớn” thì mắc vào nạn dịch và bị tiêu hủy sạch. Số tiền hỗ trợ lợn mắc dịch ông Hồ cũng chỉ nhận được hòm hòm tiền lợn giống, còn tiền thức ăn chăn nuôi thì lỗ, vì lợn đang lớn, chưa đến kỳ xuất chuồng. Ông Hồ chuyển sang nuôi ngan nhưng số lượng ít vì chưa dám mạnh dạn vay mượn. Theo lãnh đạo xã Húc Động, hiện đàn gia cầm ở xã tăng lên khoảng 6.000 con sau khi các hộ tạm ngừng nuôi lợn.
Để tìm giải pháp thay thế đàn lợn, hầu hết các huyện miền Đông đều chọn gia cầm là vật nuôi. Huyện Tiên Yên thì đẩy mạnh việc phát triển và tiêu thụ đàn gà Tiên Yên. Năm nay, tổng đàn gia cầm toàn huyện đạt 818.000 con, tăng gần 100.000 con so với năm 2018.
Đầu tháng 6 vừa qua, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký cho sản phẩm gà bản Đầm Hà. Hiện nay, HTX Tuyền Hiền ở xã Quảng Tân (Đầm Hà) là đơn vị được chọn làm nhiệm vụ chính cung cấp giống gà và bao tiêu toàn bộ số gà cho các hộ chăn nuôi toàn huyện. HTX Tuyền Hiền đã có trang trại gà rộng gần 2ha, hàng năm cung cấp cho thị trường 80.000 con gà giống và 30.000 con gà thương phẩm, cho doanh thu hơn 2 tỷ đồng/năm. Hiện nay, HTX đang bắt tay vào thực hiện kế hoạch mở rộng trang trại thêm 2ha nữa và sẽ đầu tư máy lạnh vào các khu vực nhốt gà ở trang trại để giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh cho gà. Đây cũng là nơi đầu tiên của huyện Đầm Hà có mô hình nuôi gà bằng máy lạnh. Sản phẩm gà bản Đầm Hà vượt xa địa bàn huyện, được tiêu thụ chủ yếu tại Hạ Long, Móng Cái, Cẩm Phả và TP Hà Nội… Năm 2018, HTX Tuyền Hiền đã xuất bán được 50.000 con gà thương phẩm, năm nay dự kiến số gà bán sẽ tăng gấp đôi năm trước.
Tuy đã có nhiều giải pháp để hạn chế việc thiếu hụt thịt lợn, nhưng để thịt lợn trở lại chiếm lĩnh thị trường như trước đây vẫn là mong muốn của nhiều người, vì đây là loại thực phẩm khó có thể thay thế được.
Công Thành
