Khó khăn trong khôi phục, bảo tồn văn hoá dân tộc Dao ở huyện Hải Hà

17/07/2009 22:58

Huyện Hải Hà có diện tích 690.07km2, dân số trên 52 ngàn người gồm các dân tộc Kinh, Dao, Tày, Sán Chỉ, Hoa, Nùng, Mường sinh sống. Trong đó, dân tộc Dao có khoảng trên 9 ngàn người và tập trung đông nhất tại hai xã Quảng Sơn và Quảng Đức. Theo các tài liệu nghiên cứu, người Dao đến định cư ở Hải Hà từ thế kỷ thứ XVII và được chia làm hai nhánh: Dao Thanh Y (quần chẹt) và Dao Thanh Phán (quần cộc).

*Các trò chơi của bà con dân tộc vùng cao rất cần được sự đầu tư nhiều hơn để gìn giữ và phát triển.*

Người Dao ở huyện Hải Hà sống tập trung thành từng bản qua nhiều thế hệ, nhiều dòng họ cho nên người Dao Thanh Y cũng như Dao Thanh Phán đã tích tụ và lưu giữ nhiều phong tục tập quán, nhiều di sản văn hoá vật chất, tinh thần rất riêng và độc đáo. Trong giai đoạn hiện nay, những mặt trái của hội nhập kinh tế, giao thoa văn hóa đã tác động mạnh đến nền văn hoá truyền thống của dân tộc thiểu số nói chung, dân tộc Dao nói riêng. Nằm trong bối cảnh ấy, những bản sắc văn hóa của người Dao ở Hải Hà cũng mai một dần. Để bảo tồn và phát huy nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc Dao là một vấn đề cấp bách nhưng cũng đang đặt ra rất nhiều khó khăn. Bởi lẽ, di sản văn hóa dân tộc Dao ở Hải Hà chưa được kiểm kê đầy đủ, đánh giá đúng mức trong khi nhiều nét đặc trưng đang có nguy cơ bị “xói mòn” và mai một. Nạn “chảy máu” các di vật, cổ vật quý hiếm thường xuyên xảy ra, đặc biệt là đối với những bức tranh thờ cúng. Nhiều di tích, công trình kiến trúc, văn hoá nghệ thuật truyền thống bị hư hỏng nặng, xuống cấp nghiêm trọng do thiếu sự bảo tồn và phát huy đúng mức. Đồng chí Đặng Thanh Vân, Trưởng Phòng Văn hoá - Thông tin huyện Hải Hà, cho biết: “Huyện đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm để bảo tồn những giá trị văn hoá của người Dao trên địa bàn. Chúng tôi đã đến từng bản, gặp từng già làng để hỏi han, tìm hiểu… từ đó phát hiện những nét văn hóa truyền thống, những di sản văn hóa đặc sắc của người Dao. Đến nay, công việc này cũng đạt được một số kết quả bước đầu. Với sự giúp đỡ của các cấp có thẩm quyền và nỗ lực của các cán bộ đang trực tiếp tham gia, chắc chắn việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá của người Dao sẽ đạt được kết quả tốt”.

Cái khó nữa trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa của người dân tộc Dao ở Hải Hà là việc tuyên truyền cho lớp trẻ về giá trị văn hoá của dân tộc mình để cùng chung tay góp sức. Trên thực tế hiện nay, thế hệ người Dao trẻ ở Hải Hà không còn lưu giữ được nhiều những nét truyền thống riêng biệt. Ngay cả trang phục của họ cũng đã mang đậm nét hiện đại và trang phục truyền thống đã vắng dần, kể cả trong các lễ hội. Các nghề thủ công truyền thống rất riêng của người Dao như: đan lát, dệt thổ cẩm, nấu rượu... cũng đang có dấu hiệu mất đi hoàn toàn. Đặc biệt, việc bảo tồn chữ viết đang là vấn đề khó, chưa tìm được hướng giải quyết thoả đáng. Ngoài ra, cơ sở vật chất, phương tiện để hoạt động văn hoá của dân tộc Dao ở địa phương còn quá thiếu thốn, chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao. Nhiều thôn bản của đồng bào dân tộc Dao còn chưa thiết lập được thiết chế văn hoá cơ sở.

Để công tác bảo tồn và phát huy những giá trị văn hoá đặc sắc của người Dao ở huyện Hải Hà rất cần những giải pháp thiết thực và hiệu quả. Đặc biệt cần có những biện pháp quản lý chặt chẽ để ngăn chặn nguy cơ thất thoát, hư hại các di vật, cổ vật quý đang tồn tại trong nhân dân cùng nhiều hạng mục nhà cửa, đình đền v.v..