Những năm qua, bên cạnh kết quả đạt được, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn còn những hạn chế nhất định: Sản xuất manh mún, thiếu tính liên kết giữa các khâu; áp dụng tiến bộ kỹ thuật mới còn chậm, quy mô và hiệu quả sản xuất thấp, giá trị sản xuất và thu nhập trên một đơn vị diện tích chưa cao, sản lượng không ổn định; sản phẩm tiêu thụ mới ở dạng thô, giá trị thấp; xúc tiến thương mại trong tiêu thụ nông sản còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp (DN) đầu tư vào nông nghiệp đang gặp khó khăn về kết cấu hạ tầng, điện, nước, mặt bằng sản xuất. Đầu tư vào nông nghiệp từ ngân sách nhà nước cũng như từ các DN chiếm tỷ trọng thấp. Sở dĩ có những hạn chế này là bởi cơ chế chính sách khuyến khích chưa đủ mạnh để thu hút DN đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp; thiếu lao động có trình độ tay nghề; dự án đầu tư vào nông nghiệp yêu cầu sử dụng nhiều diện tích đất, trong khi đất đai khu vực nông thôn trên địa bàn lại phân tán nhỏ lẻ...
Khắc phục những hạn chế nêu trên, đồng thời thực hiện mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp, UBND tỉnh đã xây dựng dự thảo chính sách khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp tỉnh đến năm 2017. Mục tiêu nhằm phát triển một số sản phẩm chủ lực mà tỉnh đang chỉ đạo, có địa chỉ rõ ràng. Thời gian thực hiện chính sách 3 năm (2015-2017) để tạo sự đột phá. Với quan điểm và mục tiêu như vậy, Quảng Ninh xác định 3 lĩnh vực cần tập trung khuyến khích. Đó là, hỗ trợ sản xuất giống vật nuôi (lợn Móng Cái, gà Tiên Yên), thuỷ sản (một số loại giống thuỷ sản mà tỉnh đang có nhu cầu để xây dựng thương hiệu); hỗ trợ đầu tư cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung; hỗ trợ đầu tư cơ sở bảo quản, sơ chế và chế biến các sản phẩm từ nông, lâm nghiệp, dược liệu, thuỷ sản theo công nghệ tiên tiến. Đây là những khâu mà ngành nông nghiệp của tỉnh đang yếu, cần có những cơ chế đủ mạnh để thúc đẩy phát triển trong những năm tới.
Trên cơ sở rà soát, nghiên cứu các chính sách của Trung ương, căn cứ thực tiễn địa phương và tham khảo một số chính sách khuyến khích của các tỉnh, thành phố (Hà Nội, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hoá, Bà Rịa - Vũng Tàu...), UBND tỉnh đề xuất một số chính sách khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp Quảng Ninh. Theo tờ trình của UBND tỉnh và dự thảo nghị quyết của HĐND tỉnh thì đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ đầu tư vào các dự án nông nghiệp đặc thù của tỉnh là các DN. Ngoài được hưởng các ưu đãi theo Nghị định 210/2013/NĐ-CP về khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp nông thôn, các DN còn được hưởng hỗ trợ đầu tư bổ sung dành cho các DN đầu tư mới, mở rộng sản xuất và sản phẩm nông nghiệp đặc thù trên địa bàn tỉnh đến năm 2017.
Theo tờ trình của UBND tỉnh, điều kiện được hỗ trợ đầu tư là dự án phải có tổng mức đầu tư hoặc quy mô, công suất tối thiểu (theo từng nội dung), đảm bảo nguyên tắc phù hợp với điều kiện sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh; sử dụng lao động địa phương; đảm bảo yêu cầu về bảo vệ môi trường theo quy định; nằm trong quy hoạch.
Theo tờ trình của UBND tỉnh, chính sách hỗ trợ chung gồm hỗ trợ GPMB, thuê đất, thuê nước; hỗ trợ lãi suất; hỗ trợ đổi mới và chuyển giao công nghệ và hỗ trợ hạ tầng ngoài hàng rào dự án. Mức hỗ trợ trong chính sách hỗ trợ chung rất cụ thể, được đánh giá là khá cao. Chẳng hạn như DN được hỗ trợ 50% chi phí GPMB, 50% kinh phí thuê đất hoặc diện tích mặt nước; được hỗ trợ 6%/năm/số dư nợ thực tế lãi suất tiền vay của các ngân hàng thương mại để thực hiện dự án.
Dự thảo chính sách hỗ trợ sản xuất giống vật nuôi (lợn Móng Cái, gà Tiên Yên), thuỷ sản (một số loại giống thuỷ sản mà tỉnh đang có nhu cầu để xây dựng thương hiệu) quy định: Hỗ trợ tối đa 50% chi phí nhưng không quá 7,5 tỷ đồng/dự án để DN xây dựng kết cấu hạ tầng; 50% chi phí nhưng không quá 750 triệu đồng/nhiệm vụ: Nghiên cứu chọn tạo, sản xuất thử nghiệm, chế biến và bảo quản giống...
Dự thảo chính sách hỗ trợ đầu tư cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung công nghiệp quy định: DN được hỗ trợ tối đa 60% chi phí nhưng không quá 10 tỷ đồng/dự án để xây dựng hạ tầng và mua trang bị; 80% chi phí san lấp mặt bằng nhưng không quá 5 tỷ đồng/dự án; 100% chi phí kiểm dịch động vật...
Tương tự như trên, dự thảo chính sách hỗ trợ đầu tư cơ sở bảo quản, sơ chế và chế biến các sản phẩm từ nông, lâm nghiệp, dược liệu, thuỷ sản theo công nghệ tiên tiến cũng quy định cụ thể các chính sách mà DN được hỗ trợ.
Nếu chính sách khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp như nêu trên được thực thi, sẽ tạo “cú hích” thúc đẩy nông nghiệp ở địa phương ngày càng phát triển.
Tuấn Hương
