Từ tháng 10 trở đi, những đàn chim hoang dã bắt đầu di chuyển về phương Nam để tránh cái rét vùng phương Bắc. Trong chuyến bay dài ấy, những cánh đồng lúa, vùng cửa sông, bãi triều, những cánh rừng trên cạn, dưới nước… của Quảng Ninh trở thành chỗ nghỉ đêm, nơi kiếm ăn tạm thời để đàn chim phục hồi sinh lực trước khi bay tiếp. Lợi dụng tập quán sinh học này, nhiều người đã bằng nhiều cách bẫy, bắt chim hoang dã, khiến tổng đàn, tổng loài chim hoang dã, bao gồm những loài chim hoang dã quý hiếm bị suy giảm, đồng nghĩa suy giảm hệ sinh thái, ảnh hưởng tiêu cực đến mục tiêu bảo vệ loài, bảo vệ đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường sinh thái tự nhiên.
Ông Vũ Văn Mì, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực 1 cho biết: Các đối tượng xấu cắm cọc, giăng lưới tàng hình, dùng chim giả, dùng dụng cụ phát ra âm thanh giả tiếng kêu của chim để dụ dẫn và bẫy bắt chim hoang dã. Có khi lưới giăng ngang đường chim bay đến vài chục mét khiến cả đàn chim đều bị dính lưới. Những hành vi này là tận diệt chim hoang dã, không để đường sinh tồn cho đàn chim…
Thực tế trong các đợt cao điểm ra quân xử lý tình trạng bẫy bắt chim hoang dã của các lực lượng kiểm lâm, các đơn vị chuyên môn và các xã, phường trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thời gian gần đây đã phát hiện, thu gỡ, phá huỷ số lượng lớn dụng cụ bẫy bắt chim hoang dã trái phép, cho thấy việc tận diệt chim trời đang ở mức độ khá nghiêm trọng. Ngay trong ngày 19/11, Chi cục Kiểm lâm vùng 1 phối hợp Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã phát hiện, tháo dỡ và tiêu hủy gần 6.000m lưới cước, 250 cọc tre, hàng chục chim mồi giả, cò xốp, cùng các thiết bị loa, âm ly, bình điện phục vụ việc săn bắt trái phép, tháo bẫy thả hàng chục cá thể chim về với tự nhiên.
Qua triển khai thực tế phòng chống săn bắt chim hoang dã, cái khó của các lực lượng chức năng hiện nay là lực lượng mỏng, địa bàn rộng, đối tượng thực hiện hành vi ở nơi vắng vẻ và vào đêm tối, trong khi dụng cụ bẫy bắt chim có giá thành rất rẻ mà giá tiêu thụ chim hoang dã lại cao, lợi nhuận lớn đã khiến cho nhiều đối tượng bất chấp quy định của pháp luật mà thực hiện hành vi bẫy bắt chim hoang dã trái phép. Bên cạnh đó, ý thức của bộ phận không nhỏ người dân về phòng chống bẫy bắt, chế biến, tiêu dùng chim hoang dã vẫn chưa cao; việc bảo vệ chim hoang dã được cho là trách nhiệm của đơn vị chức năng, không phải của người dân.
Ông Nguyễn Văn Bông, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh khẳng định: Khi người dân vẫn còn động cơ bẫy bắt chim để sinh lợi nhuận, vẫn còn nhu cầu tiêu dùng chim hoang dã thì số lượng, tổng đàn, tổng loài chim hoang dã còn bị suy giảm, thậm chí không tránh khỏi tình trạng xoá sổ những loại chim quý trong tự nhiên. Ông Trần Văn Mậu, Đội trưởng Đội Kiểm lâm cơ động và Phòng chống cháy rừng (Chi cục Kiểm lâm vùng 1) khẳng định thêm: Cách làm hiện nay là đang tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm hành vi vi phạm, cắt nguồn cung, chặn nguồn cầu, tuy nhiên giải pháp lâu dài và bền vững phải là tuyên truyền, nâng cao nhận thức và làm thay đổi thói quen sử dụng động vật hoang dã nói chung và chim hoang dã nói riêng.
Mục tiêu của Quảng Ninh là bảo vệ sự đa dạng sinh học trong tự nhiên, làm nền tảng để hình thành các điểm du lịch sinh thái hệ bãi triều, rừng ngập mặn, đầm lầy ven biển. Trong bối cảnh này, nếu hành vi tận diệt chim hoang dã bằng cách giăng lưới, dụ dẫn, bẫy bắt chim như hiện nay không được xử lý triệt để sẽ dẫn đến hậu quả suy giảm nhanh chóng số lượng, loài chim, làm mất cân bằng sinh thái, làm đứt gãy chuỗi thiên địch trong tự nhiên, phát sinh nguy cơ dịch bệnh ảnh hưởng đến chăn nuôi, mùa màng, ảnh hưởng đến mục tiêu du lịch sinh thái mà tỉnh đang gây dựng.
Việc phòng chống bẫy bắt chim hoang dã, không tiêu dùng chim hoang dã khẳng định là trách nhiệm của toàn xã hội, bao gồm các đơn vị chức năng và chính mỗi người dân. Chiếu theo quy định hiện hành, mọi hành vi săn bắt, buôn bán, vận chuyển trái phép chim hoang dã (không thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm) có thể bị xử phạt vi phạm hành chính lên đến 300 triệu đồng (đối với cá nhân), nếu vi phạm quy định bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm có thể bị phạt tù đến 15 năm.
