Nhắc đến Quảng Ninh, người ta nghĩ đến vùng than, Vịnh Hạ Long, Yên Tử và một địa phương luôn tiên phong trong đổi mới. Song điều làm nên cốt cách của Vùng mỏ không chỉ nằm ở tài nguyên hay những thành tựu phát triển, mà ở truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” - giá trị văn hóa tinh thần được hun đúc qua gần một thế kỷ. Truyền thống ấy đã trở thành điểm tựa niềm tin, sức mạnh nội sinh, bồi đắp bản lĩnh, ý chí và khát vọng để Quảng Ninh vững vàng vượt qua mọi thử thách, không ngừng vươn tới trên mỗi chặng đường phát triển.

Những năm 30 của thế kỷ XX, thực dân Pháp đẩy mạnh khai thác than ở vùng Đông Bắc. Trong điều kiện lao động vô cùng khắc nghiệt, công việc nặng nhọc, nguy hiểm, đồng lương ít ỏi, đời sống thiếu thốn, những người công nhân lúc đó đã đồng tâm đứng lên đấu tranh đòi chủ mỏ tăng lương và cải thiện điều kiện làm việc. Từ những cuộc bãi công nhỏ lẻ, phong trào lan rộng và kết tinh thành cuộc tổng bãi công của hơn 30.000 thợ mỏ ngày 12/11/1936. Dưới khẩu hiệu “Kỷ luật và Đồng tâm, chúng ta nhất định thắng”, sức mạnh đoàn kết đã buộc chủ mỏ phải chấp nhận các yêu sách chính đáng của công nhân.

Thắng lợi ấy không chỉ đem lại quyền lợi trước mắt cho người lao động mà còn để lại bài học lịch sử sâu sắc về sức mạnh của kỷ luật, của tinh thần đoàn kết và ý chí đấu tranh kiên cường. Từ đây, “Kỷ luật và Đồng tâm” trở thành truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ, đồng hành với người thợ mỏ và cán bộ, công nhân, nhân dân Vùng mỏ Quảng Ninh suốt 90 năm qua.

Điều đặc biệt là truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” ra đời từ rất sớm, từ những ngày đất nước còn chìm trong bóng tối nô lệ của thực dân. Khi chưa có Đảng soi đường, mặc dù các cuộc đấu tranh lúc bấy giờ đa phần bị dìm trong biển máu và thất bại, nhưng chính điều đó đã tôi luyện cho những người thợ mỏ một ý chí sắt đá, tinh thần đấu tranh kiên cường, dám hy sinh vì lợi ích chung.

Khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, phong trào công nhân Vùng mỏ có điều kiện phát triển mạnh mẽ hơn dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, quân và dân Vùng mỏ đã vùng lên giành chính quyền, góp phần đưa Quảng Ninh trở thành một trong những địa phương giành chính quyền sớm nhất cả nước.

Tiếp đó là cuộc đấu tranh bền bỉ giải phóng Khu mỏ năm 1955 và những năm tháng cùng cả nước chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Ở mỗi giai đoạn lịch sử, “Kỷ luật và Đồng tâm” luôn là sợi dây gắn kết quân và dân, là sức mạnh để Quảng Ninh vượt qua gian khó, góp phần cùng dân tộc làm nên những thắng lợi vẻ vang.

Không chỉ được tôi luyện trong đấu tranh cách mạng, truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” còn tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp trong lao động, sản xuất. Trong suốt chiều dài lịch sử, Quảng Ninh và ngành Than luôn đồng hành, gắn bó mật thiết, “tuy hai mà một, tuy một mà hai”.

Trên những khai trường, hầm lò, các thế hệ thợ mỏ đã phát huy tinh thần kỷ luật trong lao động, đoàn kết trong sản xuất, không ngừng đổi mới kỹ thuật, nâng cao năng suất, góp phần xây dựng ngành Than phát triển bền vững, giữ vững vai trò là một trong những trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Kết quả sản xuất, kinh doanh của ngành Than gần 40 năm đổi mới đã chứng minh văn hóa truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” luôn đồng hành với việc xây dựng, phát triển và trưởng thành. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam sản xuất 19,7 triệu tấn than sạch, tiêu thụ gần 27,4 triệu tấn, doanh thu đạt trên 94.100 tỷ đồng, nộp NSNN hơn 14.000 tỷ đồng, riêng tại Quảng Ninh đạt trên 10.400 tỷ đồng. Những kết quả ấy không chỉ khẳng định vai trò đầu tàu của ngành Than trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia mà còn tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh, tạo nền tảng để Quảng Ninh phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 13% trong năm 2026.

Giá trị truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” theo thời gian đã vượt ra khỏi phạm vi một ngành nghề để trở thành bản sắc văn hóa của Vùng mỏ, thấm sâu vào nếp nghĩ, cách làm và cốt cách của con người Quảng Ninh. Đó cũng là mạch nguồn sức mạnh tinh thần được các thế hệ gìn giữ, bồi đắp và tiếp tục phát huy trong hành trình xây dựng, phát triển quê hương hôm nay.

Tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” không chỉ có ý nghĩa trong quá khứ mà còn được tôi luyện và phát huy cao độ trong thời kỳ đổi mới và hội nhập, là nền tảng tạo nên sự thống nhất về ý chí, đồng thuận trong hành động và khát vọng cùng hướng tới những mục tiêu phát triển chung.

Mỗi giai đoạn khó khăn đều là một phép thử đối với bản lĩnh của vùng đất. Đại dịch COVID-19 và bão số 3 (Yagi) năm 2024 đều đặt Quảng Ninh trước những thách thức chưa từng có. Nhưng cũng chính trong nghịch cảnh ấy, truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” được khơi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Từ sự chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền đến sự sẻ chia, tinh thần trách nhiệm của mỗi người dân đã hòa thành sức mạnh chung, giúp Quảng Ninh từng bước vượt qua thử thách, nhanh chóng phục hồi và tiếp tục giữ vững đà phát triển.

Cũng từ mạch nguồn văn hóa ấy, những phẩm chất “Bản lĩnh, Tự cường, Kỷ cương, Đoàn kết, Nghĩa tình, Hào sảng, Sáng tạo, Văn minh” được bồi đắp, lan tỏa và từng bước trở thành hệ giá trị cốt lõi của con người Quảng Ninh thời kỳ mới. Đó không chỉ là những phẩm chất được vun đắp từ truyền thống cách mạng, mà còn được tôi luyện trong thực tiễn phát triển, trong khát vọng đổi mới, trở thành động lực để mỗi người dân chung sức dựng xây quê hương.

Sau 40 năm đổi mới, từ một tỉnh công nghiệp khai khoáng, Quảng Ninh đã vươn mình trở thành một trong những cực tăng trưởng năng động và một hình mẫu về phát triển bền vững trong cả nước. Đặc biệt, từ năm 2011, tỉnh chủ động chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh”, lấy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững làm định hướng xuyên suốt, với ba trụ cột Thiên nhiên - Con người - Văn hóa. Tư duy đổi mới ấy đã mở ra không gian phát triển mới, tạo động lực để kinh tế Quảng Ninh liên tục tăng trưởng cao và ổn định, quy mô nền kinh tế không ngừng mở rộng. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 11,89%, cao nhất cả nước; tổng thu ngân sách nhà nước lần đầu tiên vượt 85.000 tỷ đồng, đứng thứ 6 toàn quốc.

Từ nền tảng vững chắc được bồi đắp, cùng sự đoàn kết, đồng lòng của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, khát vọng xây dựng Quảng Ninh trở thành thành phố đang từng bước được hiện thực hóa. Đây không chỉ là dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển của địa phương, mà còn khẳng định tầm vóc, vị thế và sức mạnh nội sinh của Vùng mỏ được kết tinh từ truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”.

Diện mạo Quảng Ninh hôm nay đổi thay rõ nét với hệ thống kết cấu hạ tầng ngày càng đồng bộ, hiện đại; các đô thị văn minh, khang trang; những khu công nghiệp, cảng biển, trung tâm dịch vụ, du lịch phát triển sôi động; vùng nông thôn mới, miền núi, biên giới và hải đảo không ngừng khởi sắc. Mỗi công trình, mỗi đổi thay đều mang dấu ấn của sự đồng thuận xã hội, của khát vọng vươn lên và tinh thần chung sức, đồng lòng vì sự phát triển của quê hương.

Nhìn lại chặng đường đã qua, niềm tự hào về quê hương đổi mới hiện hữu trong mỗi người dân Vùng mỏ.

Cựu chiến binh Lê Việt Cường (phường Hạ Long) chia sẻ: Ở tuổi gần 90, tôi đã đi qua những năm tháng chiến tranh gian khổ và được chứng kiến từng bước đổi thay của quê hương. Quảng Ninh hôm nay đã có hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển vượt bậc, đời sống nhân dân ngày càng đủ đầy. Nhưng điều khiến tôi tự hào hơn cả là tinh thần đoàn kết, nghĩa tình của người Quảng Ninh vẫn luôn được gìn giữ và phát huy. Người dân Vùng mỏ luôn một lòng tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, đồng sức, đồng lòng vượt qua khó khăn để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh. Tôi tin rằng với truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, Quảng Ninh sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, xứng đáng là thành phố và là niềm tự hào của các thế hệ hôm nay, mai sau.

Từ giá trị văn hóa tinh thần truyền thống được hun đúc gần một thế kỷ, từ bản lĩnh được tôi luyện qua đấu tranh, thiên tai, dịch bệnh và hành trình đổi mới, Quảng Ninh hôm nay đang tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới. “Kỷ luật và Đồng tâm” vì thế không chỉ là ký ức lịch sử, mà còn là giá trị văn hóa sống động, là sức mạnh nội sinh và là niềm tin để Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Vùng mỏ tiếp tục viết nên những trang phát triển mới, xây dựng Quảng Ninh là một thành phố tiêu biểu của cả nước về mọi mặt, thành phố kiểu mẫu giàu đẹp, văn minh, hiện đại, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Thực hiện: Nguyễn Dung
Trình bày: Hùng Sơn