Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, hầu hết cánh thanh niên đều gọi ông Nguyễn Việt Dương, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn, giải trí biển, bằng cái tên trìu mến: Bọ (bố) Dương. Mà cả cơ quan, duy nhất có ông được vinh dự như thế.
Hòn Tháp Đôi trên Vịnh Hạ Long.
Ảnh: Nguyễn Việt Dương
(Giám đốc TT Bảo tồn, giải trí biển - BQL Vịnh Hạ Long)
Với tôi, đã có nhiều dịp đi cùng ông ra Vịnh trong những chuyến công tác nên tôi tạm cho mình là người hiểu ông phần nào. Tôi quý ông về phong cách sống, dễ gần; trọng và nể phục ông ở sự hiểu biết rất sâu sắc về Vịnh Hạ Long, từ lịch sử, văn hoá, địa chất, đa dạng sinh học đến lịch con nước thuỷ triều... Cũng bởi đi với ông nhiều nên tôi biết ông có khá nhiều tài lẻ như bơi, câu cá và chụp ảnh. Về bơi, nhiều thanh niên trẻ, khoẻ trong cơ quan theo ông cũng còn mệt. Về câu cá, bao giờ đi biển ông cũng không quên mang theo văng câu và mồi. Giờ nghỉ trưa, chờ cho mọi người ngủ, ông lụi cụi tìm chỗ buông câu. Bằng kinh nghiệm của mình, ông biết từng thời điểm, vị trí để mà câu cá gì... Tuy nhiên, vượt lên tất cả là sự nhiệt thành với công việc và tình yêu, lòng đam mê của ông với Vịnh Hạ Long. Đã không dưới một lần ông nói với tôi rằng: Muốn hiểu, muốn yêu Vịnh Hạ Long thì anh phải có sự đam mê nó.
Trước khi về công tác ở BQL Vịnh Hạ Long, là Giám đốc Trung tâm cứu hộ, cứu nạn và nay là Giám đốc Trung tâm Bảo tồn, giải trí biển, ông Dương đã có nhiều năm gắn bó với Vịnh Hạ Long ở các công việc khác nhau. Vì vậy, ông gần như thuộc lòng mọi luồng lạch, vị trí các đảo, các rạn san hô, áng, vụng... trên Vịnh Hạ Long. Ông cũng ''thuộc'' cả cuộc sống sinh hoạt, nếp nghĩ của ngư dân trên Vịnh. Còn nhớ năm ngoái, khi UBND tỉnh chủ trương thay thế phao xốp của các nhà bè, công trình nổi trên Vịnh bằng các vật liệu bền vững hơn, ông có rủ tôi đi cùng ra làng chài Cống Đầm, đến những hộ khó khăn tìm hiểu cặn kẽ tâm tư, thực trạng kinh tế của họ để về tham mưu cho Ban, cho tỉnh giải pháp phù hợp. Cuối tuần qua, tại văn phòng Trung tâm ở Bến Đoan, ông hồ hởi khoe ngay khi gặp tôi là đã vận động được 1 doanh nghiệp và nhiều hộ tại làng chài Vông Viêng chuyển đổi phao xốp sang phao nhựa không ô nhiễm môi trường. Hỏi bí quyết, ông cười bảo chẳng có gì, chỉ là cách vận động thôi. Người dân chài vốn mộc mạc, nhiều người lại không biết chữ nên việc tuyên truyền, vận động họ thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật phải ngắn gọn, thiết thực, tránh văn bản hành chính hoá. Làng chài Cống Đầm có 22 hộ. Thấy có một số gia đình nấu cơm xong là vứt xỉ than tổ ong xuống biển, ông bèn phân tích: Làng có 22 hộ, mỗi ngày mỗi gia đình nấu ít nhất 3 viên than; một ngày cả làng vứt xuống biển gần 100 viên, một tháng là khoảng gần 3.000 viên, một năm là... Làm như vậy vừa ô nhiễm môi trường, lại không nuôi được cá lồng. Vậy là bà con hiểu ra, không vứt rác xuống biển nữa. Hay như ở làng chài Vông Viêng, ông nói với bà con hãy tự bảo vệ chính lợi ích của mình bằng cách kiên quyết không cho những bè từ nơi khác kéo đến; rằng bảo vệ môi trường xung quanh mình chính là vì cuộc sống của mình. Nhờ vậy, Vông Viêng hiện là một trong những làng chài người dân có ý thức nhất về bảo vệ môi trường trên Vịnh Hạ Long...
Nguyễn Việt Dương dành tình yêu rất lớn cho Vịnh Hạ Long. Có ngồi nói chuyện với ông vòng vo trên giời, dưới bể rồi cuối cùng vẫn về chủ đề Vịnh Hạ Long. Ông bảo rằng đã đi một số nước, xem nhiều nhưng không thấy đâu đẹp bằng Hạ Long quê mình. Ông bày tỏ tiếc rẻ Hạ Long có bao nhiêu điều kỳ thú mà chúng ta chưa giới thiệu được với du khách. Đang vui, giọng ông chợt chùng xuống khi nói về những tồn tại hiện nay, trong đó bức xúc nhất là chuyện môi trường ven bờ, cụ thể là trong phạm vi TP Hạ Long, từ Khu du lịch Bãi Cháy đến chợ Hạ Long I, Cột 5, Cột 8. Rác thải, nước thải cứ đổ thẳng ra Vịnh; địa phương ''vô tư'' không có trách nhiệm, không tuyên truyền, xử lý, đến cả cái biển cấm vứt rác cũng không có. Cả Trung tâm của ông có 20 con người, 2 phương tiện nhưng ông bảo có gấp 10 lần như thế cũng bó tay. Tôi hiểu những bức xúc của ông không chỉ là do trách nhiệm mà lớn hơn cả là từ tình yêu của ông dành cho Hạ Long. Trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Vịnh Hạ Long, rất cần có nhiều những con người như ông...
