(Ông Nguyễn Huy Trợ, nguyên Bí thư đầu tiên của huyện đảo Vân Đồn, nguyên Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ, nguyên Tổng Biên tập Báo Quảng Ninh, trò chuyện với PV Báo Quảng Ninh)
Ông Nguyễn Huy Trợ, sinh năm 1926, là Bí thư Huyện uỷ đầu tiên của huyện đảo Vân Đồn, người có nhiều kinh nghiệm trong việc phát hiện, bồi dưỡng giáo dục và phát triển đảng viên. Sau này, khi được Tỉnh uỷ phân công làm Phó Trưởng Ban Tuyên giáo, sau đó là Tổng Biên tập Báo Quảng Ninh, ông cũng đã có những đóng góp trong việc xây dựng Đảng, huy động sức mạnh quần chúng.
Trao đổi với PV Báo Quảng Ninh, ông tâm sự:
+ Tôi sinh ra ở làng Thượng Đáp, nay là xã Nam Hồng, một trong hai cơ sở cách mạng của huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Khi mới 18 tuổi, tôi đã tham gia cách mạng. Lúc đó, tôi được các chiến sĩ cộng sản vừa mới thoát ra từ nhà tù Hoả Lò về làng giới thiệu tôi gia nhập Đảng. Và cũng những năm đó tôi được các đồng chí ấy cho mượn cuốn “Chủ nghĩa Mác” của Hải Triều và tôi đọc rất say mê. Sau khi được kết nạp Đảng, tôi được cử đi học lớp chính trị và đỗ xuất sắc, đứng đầu lớp. Lớp đó do đồng chí Trần Quốc Thảo giảng ở chùa Hà Lôi (Đông Triều)…
- Cơ duyên nào đưa ông ra hoạt động cách mạng ở Vùng mỏ, thưa ông?
+ Năm 20 tuổi, tôi đã làm Trưởng Ban Tuyên huấn kiêm Trưởng Phòng Thông tin huyện Nam Sách. Sau đó tôi được điều lên làm Phó Ty thông tin liên tỉnh Quảng Hồng. Năm 1947, xuất phát từ tình hình nhiệm vụ cách mạng mới, Trung ương Đảng và Chính phủ đã kịp thời tách khu mỏ ra khỏi liên tỉnh Quảng Hồng và thành lập đặc khu Hòn Gai trực thuộc Trung ương. Năm 1948 tôi đang là Phó Ty thông tin liên tỉnh Quảng Hồng thì được điều về làm Trưởng Ty thông tin đặc khu Hồn Gai. Cuối năm 1949, tôi được điều làm Trưởng Ban Cán sự Đảng kiêm Chủ tịch Uỷ ban kháng chiến hành chính huyện Cẩm Phả (bao gồm cả huyện đảo Cô Tô)…
- Thưa ông, nghe nói lúc đó huyện Cẩm Phả vẫn chưa có Đảng bộ?
+ Đúng vậy. Ở huyện Cẩm Phả lúc đó đảng viên mới có 4 người. Nhiệm vụ đặt ra cho chúng tôi là phải tập hợp xây dựng đội ngũ. Vùng ấy vào thời điểm đó còn rất hoang sơ, kinh tế lạc hậu, thương mại chỉ là hàng đổi hàng một cách sơ khai, dân đánh cá lên bờ đổi lấy khoai sắn và ngược lại... Đời sống bà con vô cùng vất vả, đến cơm cũng không được ăn quanh năm. Ấy vậy mà chỉ trong một thời gian ngắn, chúng tôi vẫn phát triển và kết nạp thêm hơn 100 đảng viên. Tất cả 11 xã đều có cơ sở Đảng mới và sau đó đã thành lập được Đảng bộ huyện. Tôi được chỉ định làm Bí thư đầu tiên của Huyện uỷ Cẩm Phả (bây giờ là Vân Đồn). Khi ấy tôi mới 22 tuổi...
- Trong bối cảnh khó khăn như vậy, Huyện uỷ Cẩm Phả, mà ông là Bí thư, đã làm công tác vận động quần chúng như thế nào, thưa ông?
+ Vận động quần lúc đó cũng “đơn giản” thôi, cứ nói đi đôi với làm thì dân theo ngay! Chúng tôi bắt đầu từ việc vận động bà con tăng gia sản xuất. Tôi nhớ, dân đảo lúc đó nhiều người không biết ăn rau muống, không biết ăn ếch, cá nước ngọt v.v.. Bà con chỉ ăn cá nước mặn, đã thế đa phần chỉ đem luộc… Chúng tôi vận động họ trồng rau, trồng sắn, bí đỏ trên đảo. Và tất nhiên, các ông cán bộ đi tuyên truyền cũng phải làm, chứ không “lý thuyết suông”… Từ đó, dân tin và làm, đời sống khá dần lên…
- Trải qua những năm tháng ấy, ông nghĩ điều gì đã khiến quần chúng tin tưởng vào Đảng, thưa ông?
+ Quần chúng lúc đó tin tưởng tuyệt đối vào Đảng vì đảng viên ta rất gương mẫu. Là đảng viên thì điều đầu tiên là phải có phẩm chất đạo đức trong sáng, đứng đắn. Họ không bao giờ dính líu tằng tịu trai gái dù rất xa vợ, vợ ở vùng hậu địch v.v.. Tôi kể chuyện này anh đừng cười, tôi hồi ấy còn rất trẻ, sống xa vợ… Tôi có mến một cô gái rất xinh đẹp; nhưng cũng chỉ dám đứng nhìn từ xa mỗi khi thấy cô ấy hái chè… Phải giữ khoảng cách không dám lại gần để tránh dị nghị… Có người bảo tôi lúc đó sống như thầy tu (cười). Và thêm nữa, cán bộ đảng viên chúng tôi hồi đó về kinh tế cũng chẳng hơn gì quần chúng lao động, nên dễ gắn bó thân thiết hơn. Thời gian công tác ở huyện Cẩm Phả đi các xã trên đảo tôi cảm nhận được mối liên hệ gắn bó thân thiết của quần chúng nhân dân dành cho cán bộ đảng viên. Còn nhớ có lần chúng tôi phải đi vòng qua khu căn cứ của huyện Tiên Yên để về Đặc khu bị địch vây bắt. Nhóm chúng tôi được đồng bào che chở đã chạy thoát. 5 đồng chí bị thương được đưa về nhà bà Xuân Lê ở xã Đoàn Kết để chữa trị…
Sau này, hoà bình lập lại, tôi được điều về làm Phó Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ, rồi làm Tổng Biên tập Báo Quảng Ninh thì những tình cảm, kinh nghiệm trong công tác vận động quần chúng những năm làm công tác Đảng thời kỳ ấy vẫn rất quan trọng đối với tôi; nó giúp tôi rất nhiều trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo cơ quan hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nhất là trong công tác tuyên truyền, vận động quần chúng…
- Như ông nói ở trên, điều đầu tiên mà một đảng viên phải nhớ để giữ mình là luôn phải sống thật trong sáng, đứng đắn! Nhân đây xin được hỏi, ông có suy nghĩ như thế nào khi Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) đã nhận định: “Một bộ phận không nhỏ đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống…”?
+ Nhìn nhận như thế là đúng. Tôi thấy bây giờ quần chúng nhiều người khổ quá, khổ vì có cán bộ, đảng viên hạch sách, nhũng nhiễu, hành dân đến khổ. Mà thêm nữa, những vấn đề tiêu cực dân chẳng mấy khi dám nói đến. Báo chí cũng chỉ đề cập mức độ. Ngay bản thân tôi cũng nhiều lần đã viết về vấn đề này, nhưng rồi lại không gửi cho báo nào cả. Vì nghĩ mình già rồi, lạc hậu rồi, nói ai nghe (!).
Nhiều lúc tôi cứ nghĩ, tất nhiên chúng ta đừng nên vì chỗ này, chỗ kia có tiêu cực mà cho rằng tất cả “bức tranh” đều toàn màu xám; nhưng phải thấy đúng là có những chỗ “có màu xám” thật và phải chỉ ra để đẩy lùi, loại trừ nó đi. Thực tế, tôi thấy từ khi Nghị quyết Trung ương 4 ra đời, tình trạng cán bộ, đảng viên nhũng nhiễu hành dân đã giảm hơn. Và đó là những chuyển biến tích cực cần ghi nhận…
- Theo ông, nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng “Một bộ phận không nhỏ đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống…”?
+ Tôi nghĩ tiêu cực tràn lan vì đảng viên nhiều người không gương mẫu, người đứng đầu dẫn dắt quần chúng thiếu trong sạch, chỉ lo thu vén cá nhân làm lợi cho riêng mình. Nó như cái giàn để tiêu cực leo… Thêm nữa, nhiều nơi xử lý cán bộ không nghiêm, thậm chí lại đi đề bạt những người khéo “xoay xở” chứ không thực tài…
- Vậy theo ông phải làm gì để củng cố niềm tin?
+ Theo tôi, cần chống tham nhũng mạnh, phải xử công khai, phát động quần chúng, phải nắm lấy quần chúng cốt cán, nghe người tốt thực sự để họ đấu tranh chống tham nhũng. Phát động quần chúng nhưng phải làm khéo léo để kẻ địch không lợi dụng được. Còn phát triển Đảng thì phải chú trọng động cơ vào Đảng, chọn quần chúng phải có lý tưởng, đừng chọn người vào vì chức, vì quyền, vì chạy chọt. Cán bộ đảng viên phải có tâm, có đức, cái tâm có thương dân, thương người nghèo khổ hơn mình thì mới sống trong sáng, liêm khiết được…
- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đang diễn ra, ông bày tỏ niềm tin của mình như thế nào vào kỳ Đại hội này?
+ Tôi tin rằng, Đảng đang làm vấn đề chống tham những quyết liệt. Đồng chí Tổng Bí thư trực tiếp làm Trưởng Ban, các Ban Nội chính từ Trung ương xuống cơ sở cùng với các cơ quan công an đang được củng cố. Tôi tin rằng sau Đại hội này, đất nước ta sẽ có đà để đẩy lùi tham nhũng được một bước. Và việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 cũng như Nghị quyết Đại hội lần này sẽ tiến hành một cách quyết liệt. Như thế thì có thể sẽ hạn chế tham nhũng, chứ nói triệt tiêu được hoàn toàn thì hơi khó. Tôi nghĩ mấu chốt là phải làm thế nào cho kinh tế phát triển mạnh hơn. Tôi tin rằng một khi đất nước phồn thịnh, đời sống mọi người đảm bảo thì tham nhũng sẽ bớt đi thôi. Hội nhập kinh tế quốc tế đã khá lên, đời sống nhân dân no ấm hơn. Hy vọng công tác xây dựng Đảng sẽ được làm tốt hơn. Mà muốn dân tin vào Đảng thì phải tuyên truyền chỗ đó, chứ đừng để dân nhìn bi quan quá, thấy toàn màu xám, có thể dẫn đến bất mãn…
- Cụ thể, với tình hình của tỉnh ta, ông nghĩ thế nào?
+ Trong bối cảnh hội nhập quốc tế mạnh mẽ, với nhiều thách thức không nhỏ, chúng ta cần quan tâm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp phát triển; tôn trọng, đồng hành cùng doanh nghiệp. Cái này tỉnh ta đang làm tốt. Cần tháo gỡ khó khăn cho họ để họ làm giàu cho đất nước. Tỉnh ta cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính cho tốt, nâng cao chất lượng đội ngũ công chức, làm trong sạch bộ máy hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và cho các doanh nghiệp làm ăn, từ đó mà tạo niềm tin trong dân. Để Quảng Ninh là nơi cần đến và nơi đáng sống thì điều đầu tiên là phải xây dựng cho được đội ngũ lãnh đạo trẻ, có năng lực, nhiệt huyết trong công việc, có đủ đức, đủ tài để gắn bó được nhân dân với Đảng. Cùng với đó, chính đội ngũ này phải là nòng cốt trong đấu tranh xoá bỏ lợi ích nhóm, triệt tiêu động cơ cá nhân sinh ra bè phái, mất đoàn kết trong Đảng…
- Xin cảm ơn ông!
Phạm Học (thực hiện)
