Ngày 2-3, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã ký sắc lệnh cắt giảm 85 tỷ USD ngân sách cho tài khóa 2013 theo điều khoản “bảo lưu ngân sách” (sequestration) có hiệu lực từ ngày 1-3. Ngân sách quốc phòng cũng bị cắt giảm 42,7 tỷ USD, tương ứng với 8% ngân sách cho năm tài khóa 2012-2013 là 614 tỷ USD, khiến việc điều chỉnh chiến lược quân sự Mỹ là một tất yếu.
Sự tác động toàn diện
Kế hoạch cắt giảm ngân sách quốc phòng của chính phủ Mỹ, đã có hiệu lực từ ngày 1-3. Theo các chuyên gia quân sự, sự tác động của nó là toàn diện, mang tính chiến lược, bao gồm cả lực lượng, phương tiện và thế trận toàn cầu.
Việc mua sắm, đầu tư nghiên cứu - phát triển, tài trợ cho các quân đội nước ngoài, kế hoạch xuất khẩu vũ khí dài hạn của Mỹ, trang trải các hoạt động quân sự trong và ngoài nước, kể cả hoạt động của quân đội Mỹ tại châu Âu, châu Á, khu vực Trung Đông và Afghanistan… cũng ảnh hưởng không nhỏ.
Theo các nhà phân tích, việc cắt giảm ngân sách nói chung và ngân sách quốc phòng nói riêng lần này đã làm gia tăng mối quan ngại trong các nước đồng minh về sức mạnh quân sự của Mỹ và sự cân bằng chiến lược toàn cầu trong bối cảnh đang có sự tái cấu trúc an ninh tại các khu vực trên thế giới, nhất là khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Nhiều nước đồng minh cũng đã đặt ra những câu hỏi về việc cắt giảm ngân sách này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến kế hoạch phát triển máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5 F-35 Joint Strike Fighter. Hiện đã có tám quốc gia góp vốn phát triển chương trình máy bay chiến đấu do tập đoàn Lockheed Martin chế tạo. Các quốc gia bao gồm cả Israel và Nhật Bản, cũng đang trong quá trình đàm phán mua loại máy bay thế hệ mới nói trên.
Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta nói tại trụ sở NATO ở Brussels ngày 22-2 rằng: “Việc cắt giảm này có thể tác động không chỉ đến khả năng sẵn sàng chiến đấu của chúng tôi, mà còn đến vai trò của chúng tôi liên quan đến sự sẵn sàng chiến đấu của NATO”.
Nếu cắt giảm chi tiêu trong dài hạn, Bộ Quốc phòng Mỹ cho rằng họ sẽ cần phải nghiên cứu lại chiến lược quân sự rộng lớn của họ, chiến lược này kêu gọi tập trung nhiều hơn vào khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Tuy nhiên, theo AP, sẽ không có tác hại “nặng nề và rõ nét” đến chính sách chuyển trọng tâm của Mỹ tại châu Á: Quân đội Mỹ sẽ không rút khỏi Nhật Bản, Hàn Quốc. Và ngân sách quốc phòng vẫn duy trì ở mức trên 500 tỷ USD mỗi năm từ nay đến năm 2020, cao hơn gấp ba lần nỗ lực tài chính được thẩm định của Trung Quốc.
Washington vẫn tiến hành chiến lược thắt chặt quan hệ ngoại giao, kinh tế, thương mại với châu Á song song với hợp tác quân sự. Kế hoạch đưa lực lượng Hải quân đánh bộ tới Australia sẽ không thay đổi.
Kể từ tháng 4 này Singapore sẽ tiếp đón lực lượng tàu tuần duyên của Mỹ và sẽ có nhiều đơn vị Mỹ luân chuyển đến Philippine hơn. Nhưng cũng theo AP, quân đội Mỹ rất có thể sẽ phải giảm bớt chương trình tập trận chung, các phi vụ và hải vụ trong vùng châu Á - Thái Bình Dương.
Và đối sách của Lầu Năm góc
Giảm lực lượng bộ binh: Nhằm cải cách lực lượng vũ trang theo hướng tinh gọn, linh hoạt vẫn giữ được sức mạnh quân sự sẵn sàng đối phó có hiệu quả với các thách thức trong thế kỷ XXI. Chiến lược của Tổng thống Obama trong nhiệm kỳ hai là thu nhỏ quân đội nhưng vẫn bảo đảm khả năng răn đe hiệu quả đến từ bất cứ nơi đâu và bất cứ đối thủ nào.
Với mức giảm 487 tỷ USD ngân sách quốc phòng trong vòng 10 năm và 55 tỷ USD như kế hoạch, thì đến năm 2017, tỷ trọng ngân sách quốc phòng chỉ còn chiếm 2,9% GDP. Vì thế, Bộ Quốc phòng Mỹ sẽ phải điều chỉnh lực lượng bộ binh từ 570 ngàn xuống 490 ngàn và số quân nhân trong lực lượng hải quân đánh bộ cũng giảm 20 ngàn người để còn lại 182 nghìn và sẽ rút 10 nghìn quân khỏi châu Âu.
Giảm phương tiện truyền thống, gia tăng công nghệ cao: Để đạt mục tiêu tăng cường sức mạnh cho quân đội Mỹ, Tổng thống Obama chủ trương cắt giảm quy mô các phương tiện chiến tranh truyền thống như các loại tàu chiến lớn, một số lực lượng tên lửa khả năng tác chiến hiệu quả thấp. Đồng thời đẩy mạnh phát triển các vũ khí, trang bị công nghệ cao, dành nhiều ngân sách hơn cho nghiên cứu sản xuất máy bay không người lái, máy bay tàng hình, máy bay tiêm kích có khả năng đột phá mạng lưới phòng không hiện đại của đối phương.
Với hải quân, chương trình phát triển máy bay tiến công không người lái X-47B cho phép giảm tàu chiến mà vẫn duy trì được sức mạnh. Không quân, với chương trình phát triển máy bay tiến công không người lái trinh sát RQ-170 Sentinel sẽ tăng cường khả năng giám sát đường không ở mức độ cao hơn bảo đàm cho cả Mỹ và đồng minh.
Giảm nhân viên dân sự tại Bộ Quốc phòng: Theo các chuyên gia, kế hoạch cắt giảm ngân sách quốc phòng có thể trì hoãn việc thông qua các đơn hàng xuất khẩu vũ khí của Mỹ. Và 800 nghìn nhân viên dân sự tại Lầu Năm Góc cũng đang phải giải quyết theo hướng: nghỉ phép không lương, giảm bớt công nhân làm việc, số người làm được thực hiện theo đơn đặt hàng.
Giảm hỗ trợ an ninh: Theo thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 11-2, trong kế hoạch cắt giảm ngân sách quốc phòng sẽ cắt giảm khoảng 500 triệu USD tiền hỗ trợ an ninh. Và khoảng 150 quốc gia sẽ bị ảnh hưởng tuy mức độ có khác nhau.
Trong số 500 triệu USD, thì 300 triệu USD sẽ bị cắt giảm từ tiền tài trợ, viện trợ hoặc các khoản cho vay quân sự nước ngoài mà Mỹ cung cấp cho các quốc gia để họ có thể mua vũ khí do Mỹ chế tạo. Theo đó, Israel, Jordan và Ai Cập là những nước có thể bị cắt giảm hỗ trợ nhiều nhất.
Tiếp đó là 20 triệu USD sẽ bị cắt giảm từ các sứ mệnh gìn giữ hòa bình quốc tế và 35 triệu từ những nỗ lực “chống khủng bố, ngăn chặn vũ khí nguy hiểm rơi vào tay kẻ xấu và giám sát việc tiêu hủy an toàn các loại vũ khí thông thường”.
Như vậy, trong bối cảnh ngân sách Liên bang bị cắt giảm theo điều khoản “bảo lưu ngân sách”, ngân sách quốc phòng cũng bị cắt giảm tương ứng, khiến các hoạt động quân sự toàn cầu chịu tác động không nhỏ. Vì thế, Bộ Quốc phòng Mỹ đã có những điều chỉnh chiến lược quan trọng, những đối sách mới được cho là sẽ không để ảnh hưởng đến việc tăng cường trở lại châu Á - Thái Bình Dương và vị thế cường quốc của Mỹ.
Theo Nhân dân
