OpenAI ngày 18/8 đã ra mắt một phiên bản ChatGPT dành cho thanh thiếu niên - thế hệ đầu tiên lớn lên cùng trí tuệ nhân tạo, vốn đã sử dụng công cụ này cho việc học tập, giải đáp các câu hỏi trong cuộc sống hằng ngày và thậm chí để tìm kiếm sự đồng hành.
Công ty có trụ sở tại San Francisco cho biết ChatGPT dành cho thanh thiếu niên được thiết kế cho người dùng từ 13 đến 17 tuổi, với các biện pháp bảo vệ chặt chẽ hơn, trong đó có những hạn chế về nội dung liên quan đến tự tử, tự gây tổn thương và các cuộc trò chuyện mang tính lãng mạn hoặc tình dục. Công cụ này cũng hỗ trợ làm bài tập và học tập, được thiết kế để giúp học sinh tự tìm câu trả lời thay vì chỉ đưa ra đáp án hoặc viết bài luận.
Công ty cho biết mục tiêu là hướng thanh thiếu niên tới việc sử dụng AI lành mạnh trong một môi trường phù hợp với lứa tuổi.
Ann O'Leary, Phó Chủ tịch phụ trách chính sách toàn cầu của OpenAI, nói: “Chúng tôi muốn đối xử với thanh thiếu niên đúng với lứa tuổi của họ. Điều đó có nghĩa là chúng tôi phải đảm bảo cách tương tác phù hợp với giai đoạn phát triển của các em, không nói chuyện với các em theo kiểu hạ thấp hay đối xử như trẻ nhỏ, đồng thời cũng phải đảm bảo các em không tiếp xúc với những nội dung mà mình không nên tiếp cận.”
Brendan Bouffard, Phó Tổng cố vấn phụ trách AI và quyền riêng tư tại Fairplay, một tổ chức vận động bảo vệ trẻ em, cho rằng vẫn cần thêm thời gian để đánh giá hiệu quả của các biện pháp bảo vệ. Ông nói chưa rõ những biện pháp của OpenAI có đủ để giải quyết tình trạng người dùng trẻ tuổi sử dụng chatbot mang tính cưỡng bức và hình thành sự phụ thuộc về mặt cảm xúc hay không.
Những rủi ro khi thanh thiếu niên sử dụng chatbot AI ngày càng phổ biến
Việc thanh thiếu niên sử dụng chatbot AI đang làm dấy lên lo ngại từ phụ huynh, nhà giáo dục và các chuyên gia phát triển trẻ em. Các chuyên gia cảnh báo những công cụ này có thể tạo điều kiện cho gian lận trong học tập và trong một số trường hợp cung cấp nội dung nguy hiểm. Thanh thiếu niên được cho là đặc biệt dễ bị tác động do não bộ vẫn đang trong quá trình phát triển.
Một nghiên cứu năm ngoái cho thấy ChatGPT từng đưa ra cho người dùng 13 tuổi những hướng dẫn liên quan đến sử dụng chất gây nghiện, che giấu rối loạn ăn uống và tự gây thương tích. Trong các thử nghiệm với những nhà nghiên cứu đóng giả thanh thiếu niên dễ bị tổn thương, chatbot thường cảnh báo về những hành vi nguy hiểm nhưng sau đó vẫn cung cấp các hướng dẫn chi tiết và được cá nhân hóa.
Tại Mỹ, hơn 70% thanh thiếu niên sử dụng chatbot AI để tìm kiếm sự đồng hành, trong khi một nửa thường xuyên sử dụng các chatbot này, theo nghiên cứu năm 2025 của Common Sense Media. Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman cho biết công ty đang nghiên cứu nguy cơ người trẻ hình thành sự phụ thuộc quá mức về mặt cảm xúc vào công nghệ.
Để hạn chế rủi ro, OpenAI cho biết ChatGPT dành cho thanh thiếu niên được thiết kế để không được phép thể hiện rằng nó có cảm xúc cá nhân đối với người dùng, không ám chỉ chatbot có ý thức hoặc trải nghiệm cảm xúc, đồng thời chặn các cuộc trò chuyện mang tính lãng mạn hoặc tình dục. Công ty cũng nghiên cứu những tín hiệu mà chatbot có thể vô tình đưa ra và khiến thanh thiếu niên hình thành mối quan hệ với công cụ này.
Phiên bản chatbot mới mở rộng các biện pháp bảo vệ an toàn
OpenAI cho biết người dùng được xác định hoặc tự khai dưới 18 tuổi sẽ tự động được chuyển sang phiên bản ChatGPT dành cho thanh thiếu niên. Công ty không xác minh độ tuổi nhưng sử dụng các yếu tố như loại câu hỏi để ước tính người dùng có dưới 18 tuổi hay không. Phiên bản này có các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt hơn về nội dung, trò chuyện và quyền riêng tư.
Phụ huynh và người giám hộ có thể liên kết tài khoản với con em để thiết lập “giờ yên tĩnh”, khi ChatGPT không thể được truy cập, đồng thời nhận thông báo trong một số tình huống có nguy cơ cao, chẳng hạn khi người dùng có khả năng tự gây tổn thương. OpenAI cũng bổ sung thông báo liên quan đến rối loạn ăn uống và hạn chế những nội dung được chia sẻ trong những tình huống cần sự hỗ trợ từ bên ngoài.
Tuy nhiên, chuyên gia Brendan Bouffard của Fairplay cho rằng một số biện pháp bảo vệ quan trọng, như hạn chế tính năng ghi nhớ dài hạn của ChatGPT, chưa được áp dụng mặc định mà cần được thiết lập thông qua tính năng kiểm soát của phụ huynh. Về hỗ trợ học tập, OpenAI cho biết chatbot được thiết kế để hướng dẫn học sinh tự tìm ra câu trả lời thay vì cung cấp đáp án trực tiếp.
