Các chuyên gia y tế công cộng cảnh báo sắc lệnh mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm thay đổi cách tiêm vaccine cho trẻ em có thể tạo ra những thách thức lớn về chi phí, sản xuất và tổ chức tiêm chủng. Việc tách các vaccine phối hợp như sởi, quai bị và rubella (MMR) thành nhiều mũi riêng lẻ có thể khiến phụ huynh phải đưa trẻ đến cơ sở y tế nhiều lần hơn, trong khi các hãng dược có thể mất nhiều năm để xây dựng lại năng lực sản xuất.
Sắc lệnh được Tổng thống Donald Trump công bố ngày 10/8 yêu cầu các cơ quan liên bang xây dựng kế hoạch trong vòng 90 ngày nhằm tách một số vaccine phối hợp thành các mũi tiêm riêng biệt, trong đó có vaccine phòng sởi, quai bị và rubella (MMR). Văn bản cũng đề nghị giãn khoảng cách giữa các mũi tiêm khác khi có thể.
Theo các chuyên gia y tế và ngành dược, để thực hiện kế hoạch này, các hãng sản xuất sẽ phải khôi phục nhiều loại vaccine đơn lẻ đã không còn được sử dụng rộng rãi tại Mỹ trong nhiều thập kỷ. Đồng thời, họ có thể phải xây dựng thêm cơ sở sản xuất để đáp ứng nhu cầu hàng triệu liều vaccine bổ sung.
Đối với các gia đình, việc tách vaccine MMR và kéo giãn lịch tiêm đồng nghĩa với số lần đến cơ sở y tế sẽ tăng đáng kể. Điều này cũng có thể gây thêm áp lực cho các bác sĩ nhi khoa và làm tăng chi phí liên quan đến bơm kim tiêm cùng các vật tư y tế khác.
Nhiều nghiên cứu tại Mỹ và các quốc gia khác cho thấy vaccine phối hợp giúp tăng khả năng trẻ được tiêm chủng đầy đủ trước khi bước vào độ tuổi đi học.
“Chúng ta có thể chấp nhận những biện pháp kém thuận tiện và tốn kém hơn nếu có lý do chính đáng” - bác sĩ Anna Durbin thuộc Trường Y tế Công cộng Bloomberg, Đại học Johns Hopkins, nhận định. “Nhưng trong trường hợp này không có cơ sở thuyết phục”.
Ngành sản xuất vaccine có thể phải thay đổi lớn
Hiện tại, Mỹ không có vaccine đơn lẻ được phê duyệt để phòng riêng sởi, quai bị hoặc rubella. Tất cả vaccine được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cấp phép đối với ba bệnh này đều là vaccine phối hợp. Cách tiêm ba trong một đã trở thành tiêu chuẩn tại Mỹ từ những năm 1970.
Bác sĩ Jesse Goodman, cựu quan chức phụ trách vaccine của FDA, cho biết các công ty có thể phải tiến hành những nghiên cứu quy mô lớn để chứng minh các vaccine đơn lẻ mới tạo ra phản ứng miễn dịch ở trẻ em tương đương với vaccine hiện hành.
Theo ông, mức độ yêu cầu nghiên cứu sẽ phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu cũ về các vaccine đơn lẻ và cách FDA đánh giá những dữ liệu đó.
“Câu hỏi là kể từ thời điểm đó đã có bao nhiêu thay đổi, và FDA cũng như các công ty sẽ cảm thấy yên tâm đến mức nào khi dựa vào những so sánh này” - ông Goodman nói.
Các hãng dược cũng có thể phải chứng minh độ an toàn của cơ sở và quy trình sản xuất mới, bởi vaccine sởi đơn lẻ đã không được sản xuất rộng rãi tại Mỹ trong nhiều thập kỷ.
Theo các chuyên gia trong ngành, việc thiết kế, xây dựng và được cơ quan liên bang phê duyệt một nhà máy vaccine mới thường mất khoảng 5 năm. Bên cạnh đó, FDA sẽ phải xem xét và cấp phép riêng cho từng vaccine sau khi được tách ra, một quy trình chưa từng có tiền lệ.
Hiện Merck, GSK và một số ít doanh nghiệp khác cung cấp vaccine dành cho trẻ em tại Mỹ chủ yếu sản xuất vaccine phối hợp. Trong các tuyên bố riêng, Merck và GSK khẳng định độ an toàn và hiệu quả của sản phẩm nhưng không đề cập kế hoạch phát triển các vaccine đơn lẻ.
Merck cho biết đến nay chưa có bằng chứng khoa học được công bố cho thấy việc tách vaccine MMR thành ba mũi riêng biệt mang lại lợi ích.
Phụ huynh có thể phải đưa trẻ đi tiêm nhiều lần hơn
Hiện vaccine MMR được tiêm hai liều, liều đầu vào khoảng 1 tuổi và liều thứ hai sau 4 tuổi. Nếu tách thành ba thành phần riêng biệt, trẻ có thể phải tới cơ sở y tế sáu lần chỉ để hoàn thành lịch tiêm tương ứng.
Nếu các vaccine phòng ho gà và những bệnh truyền nhiễm khác cũng được giãn lịch hoặc tách thành nhiều mũi, số lần đến khám có thể tăng thêm đáng kể.
Theo bác sĩ Durbin, khi số lần phải đến cơ sở y tế tăng, nguy cơ phụ huynh bỏ lỡ hoặc ngừng đưa trẻ đi tiêm cũng tăng theo.
“Việc này sẽ kém thuận tiện hơn, tốn kém hơn và cuối cùng sẽ có ít người được tiêm chủng hơn” - bà nói.
Sắc lệnh không có tính ràng buộc
Dù kế hoạch gây nhiều tranh luận, một số chuyên gia cho rằng sắc lệnh có thể không dẫn tới những thay đổi lớn trong thực tế.
Nhà Trắng và FDA không có thẩm quyền buộc các hãng dược phát triển và xin phê duyệt những loại vaccine mới. Xét về kinh doanh, các doanh nghiệp cũng không có nhiều động lực sản xuất vaccine đơn lẻ để cạnh tranh trực tiếp với chính các vaccine phối hợp họ đang bán.
“Họ sẽ tự cạnh tranh với chính mình và không có lý do gì để làm như vậy” - bác sĩ Paul Offit, chuyên gia vaccine tại Bệnh viện Nhi Philadelphia và cựu cố vấn chính phủ, nhận định.
Ngoài ra, chỉ chính quyền các bang mới có thẩm quyền pháp lý yêu cầu học sinh phải tiêm vaccine để đến trường. Sắc lệnh của ông Trump chỉ khuyến nghị các bang cân nhắc điều chỉnh quy định theo cách tiếp cận của chính quyền liên bang.
