Không để những va chạm hằng ngày biến thành tranh chấp phức tạp, Quảng Ninh đang tập trung nâng chất cho đội ngũ hòa giải viên ngay tại từng thôn, khu phố. Bằng việc bồi dưỡng pháp luật và kỹ năng gỡ vướng thực tế, các tổ hòa giải ở cơ sở đã đứng ra giải quyết êm thấm nhiều xích mích, giữ gìn tình làng nghĩa xóm và bảo đảm trật tự từ gốc.
Bồi đắp kỹ năng từ thực tiễn
Tại khu phố Hà Khẩu 5, phường Việt Hưng, công tác hòa giải được tiến hành bằng cách kết hợp uy tín, kinh nghiệm sống của hòa giải viên với các quy định pháp luật. Khi tiếp nhận vụ việc, tổ hòa giải chủ động tìm hiểu nguyên nhân, hoàn cảnh của các bên để chọn cách nói chuyện phù hợp. Việc chuẩn bị kỹ trước mỗi lần gặp giúp quá trình thuyết phục có lý, có tình, tạo sự đồng thuận giữa đôi bên.
Theo ông Đỗ Hoài Bắc, Khu trưởng, Tổ trưởng Tổ hòa giải khu phố Hà Khẩu 5: Mỗi vụ xích mích có nét riêng, không thể áp một cách giải quyết cho tất cả. Vì vậy, người làm hòa giải phải thường xuyên cập nhật luật lệ, học hỏi kinh nghiệm, đặc biệt là phải kiên trì lắng nghe, giải thích để các bên hiểu rõ đúng, sai mà tự nguyện bắt tay làm hòa.
Thực tế, mâu thuẫn về gia đình, hàng xóm hay ranh giới đất đai thường đan xen cả lý lẫn tình. Trong khi phần lớn hòa giải viên là cán bộ kiêm nhiệm, tay nghề chưa đồng đều, thì việc bồi dưỡng kiến thức pháp luật và hướng dẫn nghiệp vụ có ý nghĩa quyết định đến chất lượng hòa giải ở cơ sở.
Tại xã Hải Ninh, việc nâng chất đội ngũ được gắn chặt với phát huy vai trò của những người sát dân, hiểu địa bàn. Xã hiện có 5 tổ hòa giải với 30 hòa giải viên, gồm Trưởng thôn, Ban công tác Mặt trận, đại diện các đoàn thể và người uy tín. Cùng với củng cố bộ máy, xã thường xuyên cung cấp tài liệu, cập nhật luật mới để hỗ trợ hòa giải viên làm việc.
Ông Vũ Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Ninh chia sẻ: Lợi thế lớn nhất của hòa giải viên là gần dân, nắm rõ ngọn ngành các mối quan hệ ở khu dân cư. Do đó, xã phát huy vai trò các đoàn thể để kịp thời phát hiện xích mích từ sớm, đồng thời phối hợp với cơ quan chuyên môn hỗ trợ kiến thức giúp hòa giải viên tự tin hơn khi đứng ra gỡ vướng.
Từ yêu cầu thực tiễn, Sở Tư pháp đã ban hành Kế hoạch số 81/KH-STP ngày 25/8/2026 về bồi dưỡng kỹ năng hòa giải ở cơ sở. Nội dung tập huấn tập trung vào các bước tiếp nhận, phân tích mâu thuẫn, tra cứu luật, kỹ năng giao tiếp và hướng dẫn bà con tự thỏa thuận.
Lớp bồi dưỡng được mở trực tiếp tại nhiều địa phương, gắn hướng dẫn lý thuyết với mổ xẻ các tình huống thực tế. Tại phường Cẩm Phả, hòa giải viên của 20 tổ hòa giải được trang bị kỹ năng xử lý vụ việc. Ở xã Quảng Hà, báo cáo viên tập trung hướng dẫn cách phân tích mâu thuẫn và lựa chọn phương pháp thuyết phục. Cách làm này giúp hòa giải viên tích lũy thêm kinh nghiệm thực chiến để giải quyết công việc hằng ngày.
Củng cố đội ngũ, nâng cao hiệu quả hòa giải
Toàn thành phố hiện có hơn 800 tổ hòa giải với hơn 4.000 hòa giải viên ở cơ sở. Trong 9 tháng đầu năm 2026, các tổ hòa giải đã tiếp nhận 350 vụ việc, hòa giải thành công đạt trên 80%. Kết quả này, khẳng định vai trò nòng cốt của hòa giải viên trong việc giữ gìn đoàn kết ở khu dân cư, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao tay nghề trước những mâu thuẫn ngày càng đa dạng.
Thời gian qua, Quảng Ninh chú trọng củng cố các tổ hòa giải phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và người uy tín trong cộng đồng. Công tác bồi dưỡng tập trung vào kỹ năng vận động, thuyết phục và xử lý tình huống thực tế. Trong 9 tháng năm 2026, Sở Tư pháp đã kiểm tra công tác hòa giải tại 8 địa phương; phối hợp tổ chức 10 lớp tập huấn cho 8.725 lượt người tham dự.
Việc nâng cao chất lượng hòa giải viên tiếp tục được triển khai gắn với Đề án “Nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở giai đoạn 2024-2030”. Theo mục tiêu đề ra, Quảng Ninh phấn đấu 100% tổ hòa giải được củng cố, kiện toàn đúng quy định; 80-90% hòa giải viên được tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng; 100% hòa giải viên mới được công nhận được bồi dưỡng trong 6 tháng; tỷ lệ hòa giải thành đạt từ 85% trở lên. Cùng với đó, chú trọng huy động luật sư, luật gia và những người có chuyên môn pháp luật tham gia hỗ trợ hòa giải các vụ việc phức tạp.
Để nâng cao hiệu quả, cần tiếp tục chọn lựa hòa giải viên có uy tín, trách nhiệm, kỹ năng thuyết phục; tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ và bảo đảm điều kiện hoạt động theo quy định. Qua đó, phát huy vai trò của hòa giải viên trong gỡ mâu thuẫn từ sớm, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, củng cố đoàn kết và giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn.
