Trong những năm qua, việc phát triển ngành cơ khí trên địa bàn tỉnh có những bước tiến lớn. Từ chỗ chỉ có vài cơ sở sản xuất nông cụ, hay những nhà máy sửa chữa thiết bị ngành than, đóng tàu nhỏ thì nay đã có những nhà máy chế tạo thiết bị nâng hạ lên đến 20.000 tấn sản phẩm/năm, lắp ráp ô tô tải, đóng tàu lên tới 53.000 tấn, tàu chở ô tô 4.900 xe... Ngành cơ khí Quảng Ninh đang từng bước trở thành lĩnh vực mũi nhọn của Công nghiệp Quảng Ninh.
Từ lâu ngành cơ khí của Quảng Ninh đặc biệt là cơ khí trong ngành Than đã có tiếng trong cả nước. Tuy nhiên, khi chuyển đổi sang cơ chế thị trường thì ngành cơ khí đã gặp rất nhiều khó khăn do đặc thù đòi hỏi lượng vốn đầu tư ban đầu khá lớn, chu kỳ sản xuất dài, vòng quay vốn chậm, lợi nhuận thấp, thu hồi vốn lâu nên đã không thu hút, khuyến khích được các nhà đầu tư bỏ vốn mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, được sự quan tâm của Nhà nước, của tỉnh về cơ chế chính sách cũng như ưu đãi đã vực dậy ngành cơ khí trên địa bàn tỉnh, nhất là đối với các nhóm ngành như: Sản xuất sản phẩm bằng kim loại, sản xuất máy móc, thiết bị, cơ khí lắp ráp, chế tạo, cơ khí mỏ; đóng tàu, sửa chữa đóng mới tàu thuyền; sản xuất sửa chữa xe có động cơ; chế tạo cột chống lò thuỷ lực, máy khấu than, sàng tuyển than và sản xuất sửa chữa các phương tiện vận tải khác...
Hiện nay nhiều lĩnh vực sản phẩm của những nhà máy trên địa bàn tỉnh không chỉ “gói gọn” thị trường trong nước mà vươn ra thế giới như sản phẩm đóng mới tàu 53.000 tấn, tàu chở ô tô 4.900 xe của Công ty Đóng tàu Hạ Long… Nhất là những sản phẩm cơ khí chế tạo lắp ráp từng bước nội địa hoá nhằm thay thế hàng nhập khẩu đạt trình độ cao về cơ khí chính xác chế tạo các thiết bị cơ khí như những sản phẩm của Nhà máy Chế tạo thiết bị nâng hạ thuộc Xí nghiệp Cơ khí Quang Trung (Uông Bí). Với công suất 20.000 tấn sản phẩm/năm, Nhà máy sản xuất với 5 chủng loại sản phẩm là cẩu trục từ 5-300 tấn, cẩu chân đế từ 10-300 tấn, cẩu chân tháp từ 5-30 tấn, cẩu cổng trục từ 20-10.000 tấn, cẩu container từ 40-60 tấn với tổng vốn đầu tư ban đầu 585 tỷ đồng (theo dự kiến giai đoạn II đầu tư 2.000 tỷ đồng). Đây là 1 trong 20 dự án thuộc chương trình cơ khí trọng điểm của Nhà nước, trực tiếp sản xuất sản phẩm cơ khí nặng và mới thay thế hàng nhập khẩu.
Với phương châm hợp tác với nước ngoài chuyển giao công nghệ sản xuất làm đòn bẩy, cũng như đã tập trung vào khâu chế tạo các loại phụ tùng thiết bị cho các đơn vị sản xuất trong ngành Than để thay thế hàng nhập khẩu; chế tạo phụ tùng theo chương trình nội hoá để lắp ráp xe, máy và thiết bị khai thác - chế biến than; chế tạo các sản phẩm mới để phục vụ cho sản xuất than và các ngành kinh tế khác trong nước. Một số Công ty cơ khí ngành Than trên địa bàn đã hợp tác với công ty, hãng xe nổi tiếng nước ngoài như: Ucraina, Nga, Thụy Điển, Ba Lan xây dựng dây chuyền lắp ráp xe Kraz, xe Kamaz... Hiện tại, nhiều chi tiết của xe đã được sản xuất thành công tại Công ty như: Thùng ben, thùng chứa dầu, vỏ xe... Chế tạo, lắp ráp máy đào lò AM-50Z, dàn đỡ thuỷ lực di động kiểu Vinalta, máy xúc điện EKG-10…
Có thể nhận thấy rằng, ngành cơ khí Quảng Ninh ngày càng có nhiều đóng góp quan trọng cho nền kinh tế của tỉnh cả về giá trị sản xuất và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của thị trường. Tuy nhiên thời gian tới, để ngành cơ khí Quảng Ninh tiếp tục sẽ có nhiều khởi sắc với diện mạo mới, góp phần đưa Quảng Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp vào năm 2015. Ngành cơ khí của tỉnh đã và đang từng bước tổ chức hướng hoạt động tập trung phục vụ các ngành, các lĩnh vực mà tỉnh có lợi thế so sánh như: Công nghiệp khai thác và chế biến than, công nghiệp đóng mới và sửa chữa tàu biển, công nghiệp chế tạo thiết bị năng lượng, công nghiệp chế tạo, lắp ráp và sửa chữa ô tô, máy công trình; phát triển hệ thống các doanh nghiệp phụ trợ cho công nghiệp than, công nghiệp đóng tàu; đa dạng hoá các sản phẩm cơ khí phục vụ tiêu dùng và đời sống nhân dân. Tập trung vào các lĩnh vực chủ yếu như: Phát triển ngành cơ khí đóng tàu; ngành cơ khí phục vụ ngành công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản, năng lượng; phục vụ nông - lâm - ngư nghiệp và công nghiệp chế biến; máy móc thiết bị, kết cấu thép, thiết bị phi tiêu chuẩn phục vụ cho quá trình công nghiệp hoá trên địa bàn tỉnh; ngành cơ khí ô tô tải. Đồng thời khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp cơ khí trên địa bàn đầu tư đổi mới các khâu công nghệ cơ bản của ngành, hoàn thiện cơ cấu tổ chức theo mô hình công ty hiện đại. Thực hiện một cơ cấu công nghệ kết hợp nhiều trình độ, nhiều quy mô, coi trọng quy mô vừa và nhỏ, đi thẳng vào công nghệ hiện đại có chọn lọc. Gắn liền với các ngành vật liệu mới, công nghiệp điện tử - tin học, tự động hoá... Tập trung tiến hành đổi mới công nghệ ở những khâu cụ thể như: Tạo phôi; rèn khuôn, dập thể tích, hàn, cơ khí hoá và từng bước tự động hoá. Đổi mới công nghệ và thiết bị nhiệt luyện, mạ, sơn, phủ kim loại; cải tạo các dây chuyền thiết bị hiện có, từng bước trang bị các thiết bị nặng; triển khai kỹ thuật tự động…
Thanh Quân
