Từ ngày 8 đến ngày 11-11, tại TP Nam Ninh (Trung Quốc), Viện Khoa học Nông nghiệp Trung Quốc và Trung tâm cải tiến ngô và lúa mỳ quốc tế (CIMMYT) cùng phối hợp tổ chức Đại hội ngô châu Á lần thứ 11. Tham gia đại hội có trên 300 nhà quản lý và phụ trách cao cấp các doanh nghiệp cây giống, các nhà khoa học nghiên cứu về ngô cùng lãnh đạo các ban, ngành chính phủ nghiên cứu và đưa ra những chính sách có liên quan đến sản xuất ngô từ 23 quốc gia và vũng lãnh thổ. Trong 5 ngày diễn ra hội nghị, các đại biểu tham dự ngoài việc giới thiệu báo cáo học thuật về chủ đề của đại hội, đưa ra những tài liệu luận chứng khoa học còn tham quan khu vườn trồng giống ngô mới của trung tâm nghiên cứu ngô Quảng Tây. Thông qua tham quan, các chuyên gia trong và ngoài nước có những hiểu biết hơn về cơ sở mới tiếp thu giống ngô nhiệt đới và cận nhiệt đới của Quảng Tây, về quá trình ngô Trung Quốc phổ biến ra châu Á, đặc biệt là địa vị quan trọng của khu vực Đông Nam Á, và để lại những ấn tượng tốt đẹp cho trung tâm nghiên cứu ngô Quảng Tây.
Sản lượng ngô: Vấn đề được các chuyên gia trong và ngoài nước Trung Quốc quan tâm
Chủ đề của đại hội năm nay là “Ứng phó với thay đổi khí hậu, đáp ứng nhu cầu ngô của châu Á”. Do vậy, tại đại hội, các đại biểu tập trung thảo luận và trao đổi ý kiến xoay quanh các nội dung như tình hình, xu thế, thách thức và triển vọng của ngành sản xuất ngô châu Á, nâng cao khả năng thích ứng của cây ngô trước những biến đổi khí hậu, làm thế nào để giảm thiểu những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với ngô và làm thế nào để đáp ứng nhu cầu ngô cho châu Á.
Trong những năm gần đây, sản lượng ngô hàng năm của châu Á chiếm tỷ lệ ngày càng cao trên thế giới. Những năm thập kỷ 60 của thế kỷ trước, sản lượng ngô của châu Á chỉ chiếm 15% sản lượng ngô của thế giới, đến đầu thế kỷ này đã tăng lên tới trên 26%, trong vòng 40 năm, đạt mức độ tăng trưởng gấp hai lần so với các khu vực khác trên thế giới, và đang có xu thế ngày càng tăng cao.
Ngành sản xuất ngô châu Á đang đứng trước cơ hội phát triển tốt, nhưng song song với đó, trong bối cảnh công nghiệp hoá và đô thị hoá châu Á hiện nay, sự thiếu hụt nguồn nước cho nông nghiệp, những thảm họa thiên nhiên, quá trình tự do hoá thương mại và sự tăng trưởng chậm về năng suất ngô đang tạo ra những thách thức kìm hãm sự phát triển của ngành kinh tế trồng ngô ở châu Á. Do vậy, các đại biểu đều nhất trí cho rằng, trước những thách thức khó khăn trên, cần phải nâng cao hơn nữa sản lượng và chất lượng ngô, và việc nghiên cứu, nhân rộng ứng dụng kỹ thuật mới có một ý nghĩa vô cùng quan trọng.
Các chuyên gia của trung tâm CIMMYT cho biết, để đẩy mạnh phát triển kinh tế trồng ngô ở châu Á chủ yếu cần phải dựa vào tiến bộ kỹ thuật, trong tương lai, cần phải tích cực nghiên cứu những kỹ thuật mới trong đó có cả kỹ thuật về gen để nâng cao sản lượng ngô.
Những kết quả đáng mừng của giống ngô mới ở Quảng Tây
Trung tâm nghiên cứu ngô Quảng Tây thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Quảng Tây là đơn vị chính tổ chức hội nghị lần này. Ngày 11-11 vừa qua, đoàn chuyên gia trong và ngoài nước Trung Quốc đã tới trung tâm nghiên cứu tham quan khu vườn trồng giống ngô mới được cải tiến từ giống ngô nhiệt đới, cận nhiệt đới.
Tại đây, trong khu vườn thí nghiệm với diện tích vài chục mẫu có trồng 81 giống ngô mới trong và ngoài nước cùng 199 giống ngô của Quảng Tây. Những giống ngô này, loài thì mầm lớn thân to, loài thì lá vàng dáng nhỏ, hạt sai, làm các chuyên gia vô cùng hứng thú.
Đến trước mảnh ruộng trồng giống ngô mới “Quế 0810”, chuyên gia hàng đầu của Trung tâm CIMMYT ông Phí Lô La cho biết: “Giống ngô này có biểu hiện rất tốt, khoẻ mạnh, chống sâu bệnh tốt, bắp to, bẹ lá ôm chặt, hạt rắn, màu vàng óng, rất có triển vọng”.
Điều làm ông La phấn khởi không chỉ có giống “Quế 0810” mà còn bởi những năm gần đây Trung tâm nghiên cứu ngô Quảng Tây đã chọn lai một tổ hợp giống ngô lai mới, hiện chỉ còn chờ cơ quan chức năng thẩm định. Trong khi đó, ở giai đoạn thử nghiệm, tổ hợp này đã thể hiện được những ưu thế tốt như: Sản lượng cao hơn 10% so với giống “Chính Đại 619” và “Dika 008”, hai giống ngô đang được ưa chuộng nhất trên thị trường Quảng Tây hiện nay, vừa có tác dụng chống sâu bệnh tốt, chịu được hạn, khả năng thích nghi tốt.
Giám đốc trung tâm này cho biết, môi trường và điều kiện khí hậu sản xuất ngô ở Quảng Tây rất phức tạp, chủ yếu phân bố ở vùng đồi núi, đất đai cằn cỗi, tuy lượng mưa nhiều song phân bố không đều, thường xuyên chịu sự đe dọa của hạn hán, loại hình sinh thái của ngô đa dạng, sản lượng thấp, tính ổn định kém. Do vậy, khi các nhân viên khoa học chọn lai giống thì các tiêu chí sản lượng cao, khả năng chống sâu bệnh, chịu hạn tốt, sống được trên đất cằn, khó đổ gãy đều là những yêu cầu cần được giải quyết. Hiện nay, tổ hợp giống mới “Quế 0810” không chỉ có biểu hiện tốt khi trồng ở Quảng Tây, mà trồng ở Vân Nam, Quý Châu, Hồ Nam đều có những kết quả nổi bật, với tốc độ tăng trưởng vượt quá 10%.
Hợp tác quốc tế sẽ đưa công tác nghiên cứu khoa học về ngô phát triển lên một tầm cao mới
Do nằm trong vùng có điều kiện khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới, có vị trí địa lý đặc biệt, Quảng Tây đã trở thành nơi tốt nhất trong và ngoài nước Trung Quốc để thu hút nguồn giống ngô, giám định, tuyển chọn, cải tiến ngô; trở thành địa điểm tốt nhất Trung Quốc để các ban, ngành khoa học thực hiện nhân giống ngô, giám định nguồn giống và tính kháng bệnh của các giống ngô lai. Ngoài ra, với vị trí địa lý gần các nước Đông Nam Á, Quảng Tây trở thành địa phương Trung Quốc đi đầu trong thu hút nguồn giống ngô tốt từ nước ngoài, đặc biệt là từ các nước Đông Nam Á.
Để tận dụng tốt những ưu thế đó, cán bộ khoa học khu đã tích cực triển khai công tác phát triển và nghiên cứu lai tạo giống ngô mới riêng cho địa phương, và đã có được những kết quả tốt. Hiện trung tâm đã trồng được 66 giống tốt, trong đó có 2 giống đã được Uỷ ban thẩm định giống cây trồng quốc gia thông qua, và 5 giống được bảo hộ về giống cây trồng mới.
Tăng cường giao lưu quốc tế sẽ có lợi cho việc đưa công tác nghiên cứu khoa học về ngô ở Quảng Tây phát triển lên một tầm cao mới. Đại hội về ngô châu Á là dịp giao lưu khoa học về ngô do tổ chức CIMMYT đứng ra tổ chức tại châu Á, mỗi 3 năm tổ chức một lần, là diễn đàn giao lưu khoa học của giới khoa học kỹ thuật về ngô với quy mô và phạm vi lớn nhất, có ý nghĩa quan trọng nhất của châu Á. Lần này, thông qua trực tiếp thăm vườn thí nghiệm, các lãnh đạo tổ chức CIMMYT đã thấy được nguồn giống và môi trường nuôi giống đặc biệt của Quảng Tây, đồng thời cũng bày tỏ nguyện vọng muốn được thắt chặt hơn nữa sự hợp tác với các cán bộ nghiên cứu khoa học của Quảng Tây.
Trần Giang - Đặng Lập Quốc - Lục Kiến Huân
