Nghề nuôi trồng thuỷ sản trên địa bàn huyện Vân Đồn thời gian qua đã phát triển khá nhanh, góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy kinh tế của địa phương. Song để nghề này phát triển bền vững là một bài toán không đơn giản bởi hàng loạt những khó khăn và thách thức.
Trong những năm qua, nuôi trồng thuỷ sản tại Vân Đồn đã có những bước phát triển mạnh mẽ, diện tích, năng suất, sản lượng nuôi trồng thuỷ sản không ngừng tăng qua các năm. Chỉ tính từ đầu năm đến nay, tổng sản lượng khai thác thuỷ sản của huyện đạt 14.760 tấn, sản lượng nuôi trồng là 3.435 tấn. Đặc biệt, trong những năm gần đây, nghề nuôi nhuyễn thể như: Tu hài, ốc đá, ốc màu, hàu, ốc nhảy, ốc đẻ đen, ốc hương phát triển khá mạnh, thu hút được nhiều doanh nghiệp, người dân tham gia vào lĩnh vực này. Với những ưu điểm dễ nuôi, vốn đầu tư ít, giá trị kinh tế cao là lý do để nhuyễn thể nhanh chóng được nhiều hộ gia đình chọn nuôi. Nhờ nuôi nhuyễn thể nhiều hộ gia đình tại các xã đảo đã thoát nghèo, vươn lên làm giàu; nhiều công ty đã gây dựng được thương hiệu ở Vân Đồn như Đỗ Tờ, Vân Đồn, Quan Minh.
Thực tế cho thấy, mặc dù đã có bước phát triển khá mạnh, song nghề nuôi trồng thuỷ sản ở Vân Đồn còn bộc lộ nhiều hạn chế, thiếu tính bền vững. Hoạt động nuôi trồng thuỷ sản vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức, như điều kiện môi trường, nguồn nước ngày càng xấu đi, dịch bệnh, thiên tai gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động nuôi trồng thuỷ sản. Ông Nguyễn Quang Ninh, Phó Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Vân Đồn cho biết: Không thể phủ nhận những hiệu quả của việc nuôi trồng thuỷ sản trong thời gian qua trên địa bàn huyện, tuy nhiên, cái nghề tưởng như đơn giản này hoá ra lại vô cùng phức tạp, tiềm ẩn những rủi ro khó lường trước được. Đơn cử như việc, từ cuối năm 2011 đến thời điểm hiện nay, dịch bệnh đối với tu hài đã xảy ra trên diện rộng, cả về con giống ương nuôi, cả về nuôi thương phẩm đã gây thiệt hại rất lớn đến sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân. Số lượng con giống tu hài nuôi đã chết khoảng 200 triệu con của gần 700 hộ dân. Có nhiều hộ nuôi bị thiệt hại lên đến trên 3 tỷ đồng. Với mức đầu tư rất lớn của các đơn vị, hộ gia đình thì thiệt hại này có thể khiến nhiều hộ gia đình phá sản và nguy cơ tái nghèo, đặc biệt là người dân tại các xã đảo là rất cao. Mặc dù tình hình dịch bệnh ở tu hài trên địa bàn huyện đến nay đã giảm, song dịch bệnh ở nuôi cá biển bằng lồng bè vẫn còn xuất hiện, tập trung ở một số đối tượng nuôi như: Cá hồng mỹ, cá song, cá giò...
Có thể nói, khó khăn lớn nhất hiện nay của người dân nuôi trồng thuỷ sản trên địa bàn huyện là giống. Hiện, hầu hết các cơ sở sản xuất giống trên địa bàn nhỏ lẻ, chỉ đáp ứng được 10-15% nhu cầu giống. Cùng với khó khăn về nguồn giống thì việc quy hoạch vùng nuôi đối với các đối tượng nuôi còn hạn chế, chủ yếu mang tính tự phát, mạnh ai nấy làm, đã ảnh hưởng xấu đến môi trường. Bên cạnh đó là sự thiếu thốn cơ sở hạ tầng và hệ thống thuỷ lợi. Đây là hai nguyên nhân căn bản khiến việc kiểm soát về tình hình dịch bệnh trong nghề nuôi gặp nhiều khó khăn. Một thực trạng khá phổ biến hiện nay là phát triển nuôi trồng ồ ạt, không có định hướng rõ ràng, thiếu quy hoạch làm dịch bệnh thường xuyên xảy ra trên diện rộng, khiến người nuôi lao đao. Mặt khác ý thức và nhận thức về môi trường của phần lớn người nuôi chưa cao, người dân tự ý xả thải ra môi trường đã đe doạ nghiêm trọng đến tính bền vững nghề nuôi trồng thuỷ sản.
Cao Quỳnh
