Sa mạc Atacama của Chile - một trong những nơi có bầu trời đêm tối và trong nhất hành tinh, đang đối mặt nguy cơ bị xâm hại bởi tình trạng ô nhiễm ánh sáng gia tăng do đô thị hóa và phát triển công nghiệp.
Với khí hậu khô hạn, độ cao lớn và gần như không chịu tác động từ ánh sáng đô thị, Atacama từ lâu được xem là địa điểm lý tưởng cho hoạt động thiên văn học, nơi đặt hàng loạt dự án quan sát vũ trụ quy mô lớn nhất thế giới.
Theo Hội Thiên văn Chile, khu vực này có hơn 300 đêm quang đãng mỗi năm, tạo điều kiện hiếm có cho việc nghiên cứu không gian sâu. Nhiều cơ sở thiên văn quốc tế, trong đó có Đài quan sát Paranal do Đài quan sát Nam Âu quản lý, đang hoạt động tại đây.
Tuy nhiên, giới khoa học cảnh báo lợi thế đặc biệt này đang bị đe dọa khi các dự án năng lượng, khai khoáng và mở rộng đô thị tiến gần các khu vực quan sát. Năm ngoái, một dự án tổ hợp năng lượng xanh dự kiến xây dựng cách Paranal chỉ vài km đã làm dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng thiên văn quốc tế vì lo ngại gia tăng ánh sáng nhân tạo, bụi và rung chấn. Dù dự án đã bị hủy hồi tháng 1, các nhà khoa học cho rằng hệ thống quy định bảo vệ bầu trời đêm của Chile vẫn còn lỏng lẻo và thiếu cập nhật, khiến nguy cơ tái diễn những dự án tương tự vẫn hiện hữu.
Sa mạc Atacama hiện là nơi triển khai kính viễn vọng cực lớn ELT trị giá 1,5 tỷ USD, dự kiến hoàn thành năm 2030. Các chuyên gia nhấn mạnh, việc bảo vệ bóng tối tự nhiên tại đây có ý nghĩa sống còn đối với những nghiên cứu về nguồn gốc vũ trụ và khả năng tồn tại sự sống ngoài trái đất.
