Cứ mỗi dịp Tết đến, Xuân về, người Việt thường có phong tục tặng quà cho nhau như gửi gắm vào đó lời chúc năm mới. Thay vì những sản phẩm ngoại (bánh kẹo, rượu...), nay người Việt thích thú hơn cả là các món quà đặc sản địa phương, đảm bảo độ tự nhiên, an toàn, tin cậy. Đặc biệt, những món quà là sản vật, đặc sản địa phương của Quảng Ninh mang tên gọi “OCOP”.
Trên mâm cỗ người Việt, có lẽ món ăn không thể thiếu, mang phong vị ngày Tết là món gà luộc. Nhắc tới gà, người Quảng Ninh nhớ ngay tới gà Tiên Yên, món ăn ngon đã đi vào câu đúc kết dân gian chỉ về những đặc trưng tiêu biểu của 3 địa phương khu vực miền Đông của tỉnh. Đó là, “lợn Móng Cái, gái Đầm Hà, gà Tiên Yên”. Gà Tiên Yên có từ lâu đời, được nuôi và bảo tồn giống từ những năm 70 của thế kỷ trước. Tiếng về đặc sản gà Tiên Yên càng “lan xa” khi được công nhận trở thành sản phẩm OCOP của địa phương. Lúc đầu, gà Tiên Yên được nuôi theo tập quán chăn thả tự nhiên, thức ăn là ngô, gạo, sắn và các phụ phẩm nông nghiệp. Nay, sản phẩm OCOP trứ danh “Gà Tiên Yên” được chăn nuôi khoa học, khép kín, đảm bảo về kiểm dịch, vệ sinh an toàn thực phẩm. Để bảo tồn nguồn gen quý, gần đây gà Tiên Yên còn được Công ty CP Phát triển chăn nuôi và Nông, lâm, ngư nghiệp Phúc Long (Tiên Yên) bước đầu nhân giống thành công theo phương pháp khoa học, chuẩn hoá quy trình nuôi... Được thưởng thức món gà Tiên Yên luộc trên mâm cỗ Tết chắc hẳn ít ai quên được vị bùi, ngọt, thơm nức của miếng thịt gà trắng, da vàng bóng bắt mắt. Quả thật đây là một món quà làm đậm đà thêm hương vị ngày Tết cổ truyền.
Không chỉ là sản vật, các sản phẩm OCOP đang ngày càng được đầu tư gia tăng giá trị. Như nhắc tới địa danh Ba Chẽ, không ai không biết tới ba kích và rượu ba kích, đặc sản tự nhiên của núi rừng Ba Chẽ, làm tăng hương vị ấm cúng ngày Tết. Theo Viện Công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội), Ba Chẽ có khí hậu và thổ nhưỡng đặc biệt phù hợp với ba kích. Điều đó giúp hội tụ những tinh tuý trời đất cho ba kích có chất lượng củ tốt nhất, dược tính cao, giúp chống lão hoá, điều trị tim mạch, thận, mạnh gân cốt... Không chỉ vậy, những người yêu nghề đã tìm cách ươm trồng, nuôi cấy mô; đúc kết kinh nghiệm nuôi trồng đảm bảo phẩm chất cây ba kích. Ba kích Ba Chẽ được công nhận là sản phẩm OCOP của tỉnh năm 2014. Hiện nay, các sản phẩm được chế biến từ củ ba kích đã có doanh nghiệp đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại. Một trong những đơn vị đầu tiên đầu tư hàng trăm triệu đồng cho dây chuyền này là Công ty CP Sản xuất Bia - Rượu - Nước giải khát Cẩm Phả (TP Cẩm Phả). Từ nguồn nguyên liệu ba kích Ba Chẽ, đơn vị đã phối hợp với Viện Công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm sản xuất ra những sản phẩm hảo hạng. Sản phẩm còn được đựng trong lọ gốm sứ Đông Triều, in hình Vịnh Hạ Long...
Ngược về vùng cao Bình Liêu, chúng ta đến với một đặc sản địa phương không thể thiếu trên mâm cỗ Tết trong các gia đình Việt, đó là miến dong. Nhờ thổ nhưỡng phù hợp, kinh nghiệm trồng trọt, củ dong riềng Bình Liêu có chất lượng tốt, ít xơ, nhiều bột. Đây là nguyên liệu lý tưởng chế biến ra miến dong cùng với bí quyết truyền thống của người dân địa phương, sản xuất thủ công, dùng nước suối sạch đầu nguồn, phơi ánh nắng mặt trời... tạo ra miến dong Bình Liêu có màu xanh lục, hơi ngả xám, sợi dài, nhỏ, vị dai giòn rất đặc trưng, không sử dụng phụ gia và hoá chất. Trước miến dong được sản xuất thủ công, nay đã được sản xuất bằng máy móc hiện đại. Sản phẩm được đóng gói, có nhãn mác với đầy đủ thông tin về thành phần dinh dưỡng, tiêu chuẩn chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm. Sản phẩm OCOP này cũng được huyện Bình Liêu sớm đăng ký nhãn hiệu độc quyền.
Không chỉ có các sản phẩm trên, ngày càng có nhiều sản vật, đặc sản địa phương được chương trình OCOP “chắp cánh”, trở thành những món quà Tết ý nghĩa như: Cam Vạn Yên, cam Sen (Vân Đồn), mực một nắng Cô Tô, khau nhục (Tiên Yên)... Trong không khí tràn ngập dịp Tết đến, Xuân về, những sản phẩm OCOP này đang đem lại nhiều hương vị cho Tết cổ truyền ấm áp hơn.
Tạ Quân
