Động Mê Cung nằm trên đảo Lờm Bò, thuộc khu vực bảo vệ tuyệt đối của Vịnh Hạ Long, trên sườn núi đá vôi tương đối dốc thuộc nhóm các hang ngầm cổ, ở độ cao 20m so với mực nước biển. Động Mê Cung có chiều dài khoảng 65m, gồm 2 cửa quay về hướng đông - đông bắc. Cửa động là một mái đá rộng và thoáng, phía trước là một trũng biển rộng.
Những đặc điểm này là một trong những điều kiện cư trú lý tưởng của người tiền sử. Nơi đây có một áng ka-xtơ rất đẹp và một vườn thực vật tự nhiên, với những cây phất dụ núi cổ thụ và một số loài thực vật đặc hữu của Hạ Long. Không chỉ có giá trị khoa học về địa chất, địa mạo và cảnh quan thiên nhiên, động Mê Cung còn được các nhà khảo cổ xác định là một trong những di chỉ khảo cổ thời tiền sử, nơi con người từng cư trú thuộc giai đoạn Văn hoá Hoà Bình đến tiền Văn hoá Hạ Long, có niên đại cách ngày nay 18.000-7.000 năm. Đặc biệt, mới đây các nhà khoa học đã phát hiện 1 công cụ đá của người tiền sử, góp phần mở ra cái nhìn mới về văn hoá hậu kỳ đá mới sơ kỳ kim khí ở Vịnh Hạ Long...
Mũi lao đá tại động Mê Cung (chiếc bút bi đặt bên cạnh để so sánh độ dài).
Tháng 10-2008, trong một chuyến khảo sát, nhóm công tác gồm cán bộ chuyên môn của Phòng Nghiệp vụ - Nghiên cứu, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã phát hiện ở vách động một công cụ bằng đá được mài nhẵn, dày khoảng 1,5cm-2cm, rộng 4cm, dài chừng 30cm (chưa kể phần mũi đã bị nhũ đá che phủ), có chuôi (đốc) có thể cầm tay hoặc tra cán, đã bị nhũ đá gắn kết chặt ở vách động. Theo nhận định ban đầu của Tiến sĩ Trình Năng Chung, chuyên gia nghiên cứu về văn hoá thời đại đá (Viện Khảo cổ học Việt Nam), đây có thể là một mũi lao đá của người tiền sử, có công dụng để tự vệ hoặc săn bắt thú. Theo Tiến sĩ Chung, đến thời điểm này, đây là mũi lao đá dài nhất được phát hiện ở Việt Nam. Căn cứ vào hình dáng, kỹ thuật mài, có thể xác định sơ bộ niên đại của mũi lao đá này thuộc hậu kỳ đá mới - sơ kỳ kim khí (tức khoảng 3.500 năm cách ngày nay). Cùng với lớp trầm tích vỏ nhuyễn thể dày khoảng 1m còn lại phía trước cửa động, các nhà khoa học nhận định động Mê Cung là một trong những điểm cư trú của người tiền sử Hạ Long trong suốt một thời gian dài. Đây là một thông tin quý góp phần làm tăng thêm giá trị khoa học và lịch sử của động Mê Cung và Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long. Trước khi có sự phát hiện mũi lao đá nói trên, cũng tại động này, năm 1996, những người quản lý đã phát hiện một bộ xương thú hoá thạch ở một góc cửa động, sau đó, bộ xương này được chuyển giao cho Bảo tàng Quảng Ninh quản lý. Có thể nói, những dấu tích và di vật này sẽ là những cứ liệu khoa học quan trọng góp phần giúp công việc tìm hiểu về cuộc sống và môi trường của người tiền sử Hạ Long tiến triển nhanh hơn, hiệu quả hơn.
Hiện nay, động Mê Cung là một điểm tham quan du lịch sinh thái của Di sản Vịnh Hạ Long, do vậy, những cứ liệu khoa học về văn hoá lịch sử của động Mê Cung sẽ góp phần làm cho nơi đây hấp dẫn hơn với du khách.
