Là trung tâm du lịch và giao thương quốc tế với đường biên giới, hệ thống cửa khẩu cùng cảng biển nhộn nhịp, Quảng Ninh tiềm ẩn nhiều nguy cơ bùng phát các dịch bệnh truyền nhiễm. Nhờ triển khai quyết liệt chiến lược “phát hiện sớm, xử lý nhanh” gắn với phương châm “4 tại chỗ”, tỉnh đã giữ vững địa bàn an toàn, kiểm soát tốt các ca bệnh và không để xảy ra bùng phát diện rộng.
6 tháng đầu năm 2026, tình hình dịch bệnh toàn tỉnh ghi nhận sự ổn định nhờ công tác giám sát, chủ động phòng ngừa chặt chẽ. Toàn tỉnh ghi nhận một số ca mắc rải rác của các bệnh lưu hành như: Covid-19 (72 ca), sốt phát ban nghi sởi (139 ca nghi ngờ, 82 ca dương tính), tay chân miệng (397 ca), sốt xuất huyết (31 ca), ho gà (3 ca)... Đặc biệt, Quảng Ninh không ghi nhận các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bùng phát như: Ebola, Nipah, Hanta hay ca bệnh dại trên người. Công tác phòng, chống dịch khu vực biên giới được kiểm soát chặt chẽ, toàn tỉnh đã thực hiện kiểm dịch y tế đối với trên 2,44 triệu lượt người nhập cảnh, trên 2,41 triệu lượt người xuất cảnh; hơn 112.000 lượt phương tiện vận tải đường bộ, đường thủy và hàng không; trên 35,3 triệu tấn hàng hóa xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh. Sự chủ động này giúp ngăn ngừa triệt để nguy cơ dịch bệnh ngoại nhập ngay từ cửa ngõ của tỉnh.
Nói về chiến lược chủ động phát hiện bệnh, Ths.BS Nguyễn Văn Hùng - Phó Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh nhấn mạnh: “CDC Quảng Ninh xác định phát hiện sớm dịch bệnh phải triển khai đồng thời trên ba tuyến: Y tế cơ sở, cộng đồng và cửa khẩu - cảng biển - khu du lịch. Chúng tôi chú trọng giám sát dựa vào sự kiện (EBS), không thụ động chờ báo cáo chính thức mà chủ động thu thập thông tin bất thường từ trạm y tế, bệnh viện, trường học và phản ánh của người dân. Đồng thời, mạng lưới cộng tác viên thôn bản, khu phố và việc ứng dụng công nghệ thông tin trong báo cáo trực tuyến giúp dữ liệu ca bệnh từ cơ sở được cập nhật gần như tức thời. Quan điểm xuyên suốt là: Phát hiện ca bệnh đầu tiên càng sớm, xử lý càng nhanh, khả năng khống chế dịch trong phạm vi hẹp càng cao”.
Bên cạnh việc phát hiện sớm, phản ứng nhanh khi có ca bệnh hay ổ dịch xuất hiện được coi là yếu tố sống còn quyết định thành bại của công tác chống dịch. Khi phát hiện tín hiệu cảnh báo, quy trình 4 bước gồm: Tiếp nhận - xác minh thông tin; Điều tra dịch tễ - đánh giá nguy cơ; Xử lý ổ dịch; Giám sát sau xử lý được CDC Quảng Ninh kích hoạt gần như song song trong vòng vài giờ.
Sự phối hợp nhịp nhàng giữa CDC tỉnh và lực lượng y tế cơ sở đảm bảo các biện pháp cách ly, khoanh vùng, phun khử khuẩn môi trường, lấy mẫu bệnh phẩm được triển khai tức thì mà không cần chờ đến khi có kết quả xét nghiệm khẳng định. Ths.BS Nguyễn Văn Hùng chia sẻ: “Kinh nghiệm nhiều năm cho thấy có 3 yếu tố quyết định để xử lý nhanh ổ dịch. Thứ nhất là thời gian vàng 24 giờ đầu, phản ứng càng sớm trong ngày đầu tiên thì phạm vi ổ dịch càng nhỏ, chi phí và công sức khống chế càng thấp. Thứ hai là phương châm 4 tại chỗ (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ) để trạm y tế và chính quyền xã, phường chủ động xử lý ngay từ giờ đầu. Thứ ba, cũng là yếu tố quyết định nhất, chính là sự vào cuộc của chính quyền địa phương và sự hợp tác của người dân. Người dân khai báo trung thực, chấp hành cách ly và phối hợp vệ sinh môi trường thì dịch mới được dập tắt triệt để”.
Để thích ứng và nâng cao năng lực phòng chống dịch từ xa, ngành Y tế Quảng Ninh đã đẩy mạnh đào tạo, tập huấn định kỳ hằng năm cho cán bộ trạm y tế, tăng cường cảnh báo dịch bệnh theo mùa, ứng dụng công nghệ thông tin và diễn tập các tình huống dịch bệnh giả định. Đồng thời, tỉnh cũng đang tích cực thúc đẩy Khung mô hình “Trạm Y tế thông minh”, xây dựng cơ sở dữ liệu y tế tập trung và Hồ sơ sức khỏe điện tử (đã lưu trữ cho hơn 1,41 triệu người dân, đạt 98.65% dân số) nhằm phục vụ quản lý sức khỏe và theo dõi dịch bệnh liên thông.
