Thành phố Quảng Ninh đang bước vào giai đoạn phát triển với những yêu cầu cao hơn về chất lượng sống, an sinh và khả năng đáp ứng các dịch vụ thiết yếu cho người dân. Trong đó, y tế không chỉ dừng ở việc chữa bệnh, mà ngày càng hướng tới quản lý sức khỏe chủ động, phát hiện sớm, điều trị hiệu quả và bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ chất lượng ngay tại địa phương. Việc củng cố năng lực cho toàn hệ thống, từ cơ sở đến chuyên sâu, đang đóng vai trò là nền tảng thiết yếu giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và đáp ứng tầm vóc phát triển của thành phố.
Phát hiện sớm, mở rộng cơ hội điều trị
Ở tuổi 74, bà Trương Thị Huệ (phường Yên Tử) vẫn duy trì sinh hoạt bình thường và không nghĩ mình có vấn đề đáng lo về tim mạch. Chỉ đến khi tham gia khám sức khỏe định kỳ, kết quả kiểm tra mới cho thấy bà có rối loạn nhịp tim. Ngay lập tức, bà được bác sĩ chỉ định chuyển đến Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí để thăm khám chuyên sâu. Kết quả chụp mạch vành cho thấy, nhiều vị trí động mạch vành bị hẹp, trong đó đoạn hẹp nặng nhất trên 95%, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra biến cố tim mạch cấp. Người bệnh sau đó được can thiệp đặt 2 stent mạch vành và đã khỏe mạnh xuất viện.
“May mắn hôm đó tôi đi khám định kỳ nên phát hiện bệnh và được xử trí kịp thời. Nếu không đi khám, tôi cũng không biết tình trạng mạch vành đã nghiêm trọng như vậy”, bà Huệ chia sẻ.
Theo bác sĩ CKII Hoàng Minh Quang (Trưởng khoa Nội tim mạch, Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí), việc phát hiện và can thiệp kịp thời đã giúp bà Huệ giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và các biến cố tim mạch nguy hiểm. Bệnh mạch vành ở người cao tuổi có thể diễn biến âm thầm, triệu chứng không điển hình hoặc dễ nhầm với mệt mỏi thông thường. Qua đợt khám sàng lọc, nhiều trường hợp rối loạn nhịp tim, nhịp chậm, ngoại tâm thu, tăng huyết áp… đã được ghi nhận và tư vấn tiếp tục theo dõi, điều trị. Người dân nên duy trì khám sức khỏe định kỳ, nhất là người cao tuổi và người có yếu tố nguy cơ tim mạch. Không nên chờ đến khi xuất hiện đau ngực dữ dội, khó thở, vã mồ hôi hoặc kiệt sức mới đến cơ sở y tế, bởi khi đó nguy cơ xảy ra biến cố tim mạch cấp có thể đã tăng cao.
Ở một trường hợp khác, bà N.T.N (49 tuổi, phường Hà Tu) được phát hiện vùng bụng có dấu hiệu bất thường trong đợt khám sàng lọc sức khỏe và được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa TP Quảng Ninh kiểm tra chuyên sâu. Trước đó, bà nhận thấy bụng ngày càng to nhưng nghĩ do tăng cân nên không đi khám. Qua thăm khám, các bác sĩ Khoa Phụ sản chỉ định phẫu thuật. Trong quá trình mổ, tử cung được xác định to tương đương thai khoảng 8 tháng, tại đáy tử cung có khối u kích thước khoảng 20x15cm, tăng sinh mạch, kèm nhiều khối u tại thân và cổ tử cung. Sau hơn một giờ phẫu thuật, khối u lớn nặng gần 3kg được cắt bỏ thành công. Người bệnh mất ít máu, hồi phục tốt và đã xuất viện.
Bác sĩ CKI Cao Thị Quỳnh Anh (Phó Khoa Phụ sản, Bệnh viện Đa khoa TP Quảng Ninh), cho biết: Những trường hợp khối u lớn, đa u xơ và tăng sinh mạch như bệnh nhân N.T.N, khó khăn không chỉ ở việc lấy bỏ tổn thương mà còn ở khả năng kiểm soát chảy máu trong quá trình mổ. Vì vậy, ê-kíp phải đánh giá kỹ vị trí, kích thước, hệ thống mạch nuôi và mối liên quan với các cơ quan lân cận trước khi lựa chọn phương án can thiệp nhằm đảm bảo an toàn cho người bệnh. U xơ tử cung là bệnh lý phụ khoa thường gặp, đặc biệt ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản và giai đoạn tiền mãn kinh. Phần lớn u xơ tử cung lành tính, tuy nhiên khi khối u phát triển lớn hoặc xuất hiện nhiều khối, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như đau tức vùng bụng dưới, rối loạn kinh nguyệt, rong kinh, thiếu máu hoặc chèn ép các cơ quan lân cận. Vì vậy, phụ nữ, nhất là ở độ tuổi tiền mãn kinh, không nên chủ quan với những biểu hiện như bụng to bất thường, đau tức vùng hạ vị hoặc rối loạn kinh nguyệt, đồng thời nên duy trì khám phụ khoa định kỳ để phát hiện và xử lý sớm các bất thường.
Nếu trường hợp của bệnh nhân N.T.N. có kích thước khối u lớn nhưng bị bỏ qua trong thời gian dài thì bệnh nhân N.T.T. (44 tuổi, phường Bãi Cháy) lại gần như không có dấu hiệu cảnh báo. Người bệnh không đau bụng, không sút cân, chỉ số dấu ấn ung thư AFP ở mức bình thường. Khối u gan được các bác sĩ Bệnh viện Bãi Cháy phát hiện trong lần khám sức khỏe định kỳ vừa qua cho người bệnh. Chụp cắt lớp vi tính ghi nhận khối u kích thước 48x77mm tại hạ phân thùy 4, có tính chất u máu gan. Sau hội chẩn đa chuyên khoa và được tư vấn các phương án điều trị, người bệnh lựa chọn phẫu thuật nội soi cắt triệt để tổn thương tại Bệnh viện Bãi Cháy.
Theo bác sĩ CKII Nguyễn Văn Dũng, Trưởng Khoa Ung bướu 1, Bệnh viện Bãi Cháy, khối u nằm sát túi mật và cuống gan nên quá trình phẫu thuật đòi hỏi phải thao tác rất chính xác để cắt trọn tổn thương, đồng thời kiểm soát tốt hệ thống mạch máu trong nhu mô gan và hạn chế tổn thương đường mật. Ca phẫu thuật diễn ra an toàn, sau 3 ngày người bệnh đã có thể ăn uống, vận động nhẹ và sau đó hồi phục tốt đủ điều kiện xuất viện. Phẫu thuật nội soi cắt u gan là một trong những kỹ thuật ngoại khoa chuyên sâu, bởi gan có cấu trúc giải phẫu phức tạp, giàu mạch máu và có hệ thống đường mật. So với mổ mở với đường rạch dài khoảng 20-25cm, phương pháp nội soi chỉ cần các đường mổ nhỏ, phẫu trường được phóng đại giúp phẫu thuật viên thao tác chính xác hơn; người bệnh ít sang chấn, giảm đau sau mổ và có thể vận động sớm sau 1-2 ngày.
Những trường hợp được phát hiện qua khám định kỳ, sàng lọc cho thấy ý nghĩa của việc đưa hoạt động chăm sóc sức khỏe về gần cộng đồng và hình thành thói quen kiểm tra định kỳ. Khi các bất thường được nhận diện sớm, người dân có thêm cơ hội được tư vấn, theo dõi và can thiệp kịp thời, đồng thời giảm nguy cơ bệnh tiến triển nặng mới được phát hiện. Đây cũng là cơ sở để ngành Y tế chuyển mạnh từ tiếp nhận, điều trị khi người dân đã mắc bệnh sang chủ động quản lý nguy cơ và chăm sóc sức khỏe từ sớm.
Tính đến ngày 6/9/2026, Quảng Ninh đã triển khai khám sàng lọc sức khỏe cho 1.106.793 người, đạt 84,39%. Qua các đợt khám, đội ngũ y, bác sĩ đã thực hiện khám lâm sàng, xét nghiệm, siêu âm đồng thời phân loại những trường hợp cần tiếp tục theo dõi hoặc kiểm tra chuyên sâu. Những chỉ số bất thường về huyết áp, đường huyết, gan, thận, tuyến giáp hay các tổn thương nghi ngờ được tư vấn, chuyển đến cơ sở phù hợp để tiếp tục chẩn đoán và điều trị. Kết quả khám cũng là cơ sở để trạm y tế tiếp tục theo dõi, quản lý sức khỏe người dân sau đợt sàng lọc.
Từ thực tế trực tiếp tham gia khám cho người dân, bác sĩ Bế Thị Phương, Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái (cơ sở 2, xã Quảng Hà) đã phát hiện một số trường hợp có tổn thương cần tiếp tục kiểm tra chuyên sâu. “Nhiều người dân ở địa bàn xa trung tâm ít có điều kiện đi khám định kỳ, trong khi một số bệnh có thể tiến triển âm thầm mà không biểu hiện rõ. Qua siêu âm, chúng tôi đã phát hiện bệnh, kể cả tổn thương nghi ngờ ác tính. Với những trường hợp này, bác sĩ giải thích cụ thể, tư vấn đến cơ sở chuyên khoa để chẩn đoán xác định và điều trị kịp thời. Việc đưa bác sĩ cùng thiết bị về tận địa bàn giúp người dân giảm thời gian, chi phí đi lại và tăng cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm”.
Với nhiều người dân, việc dịch vụ y tế được đưa về ngay địa bàn sinh sống cũng giúp giảm một trong những rào cản phổ biến của khám sức khỏe định kỳ là tâm lý ngại đi xa hoặc trì hoãn khi chưa thấy cơ thể có biểu hiện bất thường.
Chị Hoàng Thị Thu Huyền (khu phố Chu Văn An, xã Đầm Hà), chia sẻ: Khá lâu rồi tôi chưa đi khám sức khỏe. Chương trình được tổ chức ngay tại địa phương, có máy siêu âm, xét nghiệm và bác sĩ hướng dẫn tận tình nên tôi rất yên tâm. Qua lần khám này, tôi biết rõ hơn tình trạng sức khỏe để chăm sóc bản thân và gia đình.
Khi quy mô khám sức khỏe ngày càng mở rộng, vai trò của y tế cơ sở càng trở nên quan trọng. Sau sắp xếp, Quảng Ninh có 55 trạm y tế và 92 điểm trạm được chuyển giao về UBND các xã, phường, đặc khu quản lý, với 246 bác sĩ, bình quân 4,47 bác sĩ/trạm. Các trạm tiếp tục đảm nhiệm khám, chữa bệnh ban đầu, quản lý bệnh mạn tính, tiêm chủng, chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em, phòng chống dịch và triển khai các chương trình y tế tại cộng đồng. Để tăng năng lực cho tuyến y tế gần dân nhất, năm 2026 ngành Y tế đã phân công 111 lượt bác sĩ từ các bệnh viện, đơn vị tuyến trên tăng cường cho các trạm, ưu tiên những địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Cùng với đó là đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa và hỗ trợ chuyên môn qua Telehealth.
Từ một bất thường được phát hiện trong lần khám định kỳ, người dân có thể được chuyển tiếp để chẩn đoán, điều trị và sau đó tiếp tục được theo dõi ngay tại cơ sở. Khi chuỗi chăm sóc này vận hành liên tục, khám sức khỏe định kỳ không còn là một hoạt động đơn lẻ, mà trở thành điểm khởi đầu để quản lý nguy cơ và bệnh tật sớm hơn.
Phát triển y tế tương xứng tầm vóc thành phố
Quảng Ninh lên thành phố mở ra một giai đoạn phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các lĩnh vực an sinh xã hội, trong đó có y tế. Trong không gian phát triển mới, ngành Y tế Quảng Ninh tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ, phát triển kỹ thuật chuyên sâu, hiện đại hóa cơ sở vật chất và nguồn nhân lực. Mục tiêu là để người dân được tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ y tế chất lượng cao, nhiều bệnh lý phức tạp được điều trị ngay tại Quảng Ninh, qua đó giảm chuyển tuyến và những chi phí phát sinh trong quá trình điều trị.
Bé N.T.P., 2 tuổi, con trai út của chị Nhữ Thị Thơ (phường Bình Khê) được phát hiện mắc dị tật thông liên thất ngay sau sinh. Từ đó, gia đình đều đặn đưa trẻ đến Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh khám, theo dõi định kỳ. Đến giữa tháng 6/2026, khi đủ điều kiện, các bác sĩ chỉ định phẫu thuật. Ca mổ diễn ra thuận lợi, sức khỏe của trẻ dần ổn định và được xuất viện. Tổng chi phí điều trị hơn 70 triệu đồng, trong đó bảo hiểm y tế thanh toán hơn 50 triệu đồng, gia đình chi trả gần 20 triệu đồng. Với một gia đình có 3 con nhỏ, việc con được phẫu thuật ngay tại Quảng Ninh đã giảm đáng kể chi phí đi lại, ăn ở và thời gian chăm sóc nếu phải chuyển lên bệnh viện tuyến Trung ương.
Chị Nhữ Thị Thơ chia sẻ: “Từ khi con mới sinh, gia đình đã đưa cháu đi khám và theo dõi thường xuyên tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh. Khi bác sĩ chỉ định phẫu thuật, cả nhà rất lo nhưng luôn tin tưởng vì cháu đã được các bác sĩ theo dõi từ trước. Sau mổ, thấy con ăn ngủ tốt, chơi bình thường, gia đình rất mừng. Điều chúng tôi yên tâm hơn là con được điều trị ngay gần nhà, vừa thuận tiện chăm sóc, vừa giảm được nhiều chi phí”.
Năng lực điều trị chuyên sâu của các bệnh viện tại Quảng Ninh được nâng lên rõ rệt, giúp nhiều bệnh lý phức tạp được xử trí ngay tại địa phương, giảm chuyển tuyến và tạo thuận lợi hơn cho người bệnh trong quá trình điều trị. Hiện Quảng Ninh có 4 bệnh viện được xếp cấp chuyên sâu, gồm: Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí, Đa khoa TP Quảng Ninh, Bãi Cháy và Sản Nhi. Sở Y tế đã hoàn thành việc xây dựng, thẩm định chủ trương thành lập 12 trung tâm chuyên sâu tại 4 bệnh viện này. Các bệnh viện hiện tự triển khai được gần 70% danh mục kỹ thuật khó, kỹ thuật loại đặc biệt theo quy định của Bộ Y tế. Nhiều kỹ thuật như phẫu thuật tim hở, can thiệp tim mạch, mạch não, điều trị rối loạn nhịp tim bằng sóng tần số radio, phẫu thuật nội soi cột sống, phẫu thuật thần kinh, phẫu thuật gan, thực quản… đã được thực hiện thường quy.
Một số lĩnh vực chuyên sâu đã đạt những bước tiến rõ rệt. Từ năm 2025 đến nay, Bệnh viện Đa khoa TP Quảng Ninh và Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí đã thực hiện thành công 12 ca ghép thận và 4 ca ghép giác mạc. Đây là những kỹ thuật đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ về chuyên môn, nhân lực, xét nghiệm, hồi sức và chăm sóc hậu phẫu, qua đó mở rộng thêm khả năng điều trị những bệnh lý trước đây người bệnh thường phải chuyển đến các trung tâm lớn.
Đáng chú ý là Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí được xác định đảm nhận chức năng vùng trong Quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Bệnh viện là một trong 17 bệnh viện đa khoa cấp tỉnh, thành phố trên cả nước đảm nhận chức năng này, cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh chuyên sâu cho khu vực Đồng bằng sông Hồng, đồng thời thực hiện chỉ đạo tuyến, hỗ trợ chuyên môn kỹ thuật và tham gia ứng phó các tình huống y tế khẩn cấp.
Tiến sĩ Trần Anh Cường, Giám đốc Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí, cho biết: Việc đảm nhận chức năng vùng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực chuyên môn, nhân lực và cơ sở vật chất của bệnh viện. Những năm gần đây, bệnh viện đã từng bước mở rộng các kỹ thuật chuyên sâu, trong đó có ghép thận, ghép giác mạc, can thiệp tim mạch và nhiều kỹ thuật ngoại khoa phức tạp. Cùng với phát triển chuyên môn, Quảng Ninh đang triển khai Dự án mở rộng, nâng cấp bệnh viện với tổng mức đầu tư gần 1.300 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2025-2029. Mục tiêu lâu dài là xây dựng bệnh viện trở thành cơ sở y tế tuyến cuối có năng lực tiếp nhận, làm chủ và triển khai các kỹ thuật y học hiện đại, đồng thời tăng khả năng hỗ trợ chuyên môn cho các cơ sở y tế trong khu vực.
Những bước tiến ở từng đơn vị y tế đang góp phần nâng năng lực chung của toàn hệ thống. Hiện các cơ sở y tế Quảng Ninh đã làm chủ gần 80% kỹ thuật thuộc tuyến Trung ương. Qua đó, góp phần đưa Quảng Ninh vào nhóm địa phương có tỷ lệ người bệnh phải chuyển tuyến thấp nhất cả nước, đứng thứ ba toàn quốc. Để duy trì và nâng tiếp năng lực này, Quảng Ninh đang đầu tư đồng bộ hơn cho hạ tầng và trang thiết bị. Năm 2026, thành phố phê duyệt hơn 350 tỷ đồng để mua sắm trên 150 danh mục trang thiết bị cho 18 đơn vị y tế. Nhiều thiết bị công nghệ cao được bổ sung, đồng thời triển khai các dự án như mở rộng Bệnh viện Bãi Cháy, đầu tư hệ thống Cyclotron và PET/CT, mở rộng Bệnh viện Sản Nhi giai đoạn II, xây dựng Nhà khám bệnh Bệnh viện Đa khoa TP Quảng Ninh, xây dựng mới và mở rộng Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí…
Bác sĩ CKII Nguyễn Bá Việt, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa TP Quảng Ninh, chia sẻ: “Với vai trò là bệnh viện tuyến cuối của thành phố, mục tiêu trong giai đoạn tới là phát triển bệnh viện theo hướng hiện đại, chuyên sâu, từng bước trở thành cơ sở y tế có năng lực chuyên môn cao của khu vực Đông Bắc và tiến tới bệnh viện hạng đặc biệt. Giai đoạn 2026-2030, bệnh viện được định hướng hình thành 6 trung tâm chuyên sâu về tim mạch; hồi sức tích cực - chống độc, đột quỵ; chẩn đoán hình ảnh và điện quang can thiệp; mắt; phẫu thuật thần kinh; xét nghiệm. Bệnh viện đã và đang tập trung chuẩn bị nguồn nhân lực, tăng cường đào tạo và mở rộng hợp tác với các bệnh viện đầu ngành như Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Da liễu Trung ương, Bệnh viện Mắt Trung ương để tiếp nhận thêm kỹ thuật mới. Qua đó, ngày càng nhiều kỹ thuật khó, kỹ thuật chuyên sâu, kỹ thuật loại đặc biệt có thể được thực hiện ngay tại bệnh viện, giúp người bệnh được chẩn đoán, điều trị các bệnh lý phức tạp ngay tại Quảng Ninh.
Đề án phát triển y tế đến năm 2030 xác định, hệ thống y tế Quảng Ninh phải phát triển đồng bộ, hài hòa giữa y tế phổ cập, y tế cộng đồng và y tế chuyên sâu; trong đó y tế cơ sở là nền tảng, đồng thời phát triển các dịch vụ kỹ thuật cao để đáp ứng tốt hơn nhu cầu khám, chữa bệnh tại chỗ. Định hướng này cũng đặt yêu cầu phát triển nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao, tăng cường đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hợp tác trong nước và quốc tế để tiếp cận những phương pháp điều trị tiên tiến.
Theo Giám đốc Sở Y tế Quảng Ninh Bùi Mạnh Hùng, trong giai đoạn phát triển mới, ngành Y tế tiếp tục nâng cao năng lực hơn nữa để thích ứng với những thay đổi về quy mô dân số, cơ cấu bệnh tật, già hóa dân số, tốc độ đô thị hóa và lượng người đến Quảng Ninh ngày càng lớn. Một thành phố có hoạt động kinh tế, du lịch, cửa khẩu, biên giới và giao lưu quốc tế phát triển mạnh đòi hỏi hệ thống y tế phải có khả năng ứng phó nhanh với dịch bệnh, thiên tai, thảm họa và các tình huống cấp cứu quy mô lớn. Vì vậy, ngành hướng tới nâng cao sức chống chịu của toàn hệ thống, tăng khả năng điều phối nguồn lực và bảo đảm hoạt động y tế thông suốt trong mọi tình huống. Đây là điều kiện quan trọng để giữ vững an ninh y tế, bảo đảm an sinh và tạo nền tảng cho một môi trường sống an toàn, bền vững trong quá trình phát triển thành phố.
