Sàng lọc và phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật thông qua hệ thống xét nghiệm hiện đại không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị, giảm chi phí y tế mà còn là nền tảng cốt lõi để ngành Y tế Quảng Ninh chủ động bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cộng đồng toàn diện.
Thay vì thụ động đợi có triệu chứng mới đến cơ sở y tế khám chữa bệnh, xu hướng y tế hiện đại trên địa bàn thành phố Quảng Ninh đang chuyển dịch mạnh mẽ sang chủ động tầm soát, phát hiện nguy cơ ngay từ giai đoạn tiền lâm sàng. Đằng sau những con số điều trị thành công hay các ổ dịch được khống chế kịp thời là sự đóng góp thầm lặng nhưng đặc biệt quan trọng của công tác xét nghiệm y tế.
Thực tế tại Quảng Ninh cho thấy, các chương trình sàng lọc diện rộng kết hợp xét nghiệm chuyên sâu đã và đang mang lại hiệu quả thiết thực trong việc kiểm soát các bệnh truyền nhiễm và bệnh lý không lây nhiễm. Tính đến tháng 7/2026, thông qua hoạt động khám sàng lọc và xét nghiệm định kỳ tại các tuyến y tế, thành phố đã chủ động phát hiện và đưa vào quản lý điều trị hơn 90.000 bệnh nhân tăng huyết áp và trên 32.500 bệnh nhân đái tháo đường.
Đối với các bệnh lý nguy hiểm như ung thư cổ tử cung hay các bệnh lây truyền qua đường tình dục, xét nghiệm cũng đóng vai trò “chìa khóa”. Tính đến tháng 7/2026, toàn ngành Y tế Quảng Ninh đã thực hiện hơn 90.200 mẫu xét nghiệm tầm soát bệnh lây truyền qua đường tình dục (đạt 244% kế hoạch) và hàng chục nghìn lượt sàng lọc ung thư cổ tử cung bằng các phương pháp tiên tiến như tế bào học, xét nghiệm HPV. Thông qua đó, hàng trăm trường hợp có yếu tố nguy cơ hoặc tổn thương tiền ung thư đã được phát hiện kịp thời để tư vấn, can thiệp chuyên sâu, tránh tiến triển nặng.
Bên cạnh đó, công tác xét nghiệm y tế dự phòng tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Quảng Ninh còn giữ vai trò quan trọng trong theo dõi dịch tễ và đảm bảo sức khỏe môi trường. Hàng nghìn mẫu xét nghiệm vi sinh, huyết học, hóa lý nước, thực phẩm và môi trường được thực hiện liên tục mỗi tháng đã kịp thời hỗ trợ cảnh báo sớm các yếu tố nguy cơ gây bệnh ngoài cộng đồng. Thạc sĩ Nguyễn Thị Hiền, Trưởng khoa Xét nghiệm vi sinh - huyết học, CDC Quảng Ninh, chia sẻ: “Trong công tác phòng chống dịch, xét nghiệm là một trong những căn cứ quan trọng để chuyển từ “nghi ngờ” sang “xác định”. Khi phát hiện sớm tác nhân gây bệnh, cơ quan y tế có cơ sở để nhanh chóng triển khai điều tra dịch tễ, giám sát người tiếp xúc, khoanh vùng nguy cơ, xử lý ổ dịch và lựa chọn biện pháp can thiệp phù hợp. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các bệnh có khả năng lây lan nhanh hoặc những trường hợp biểu hiện ban đầu chưa điển hình”.
Hiện nay, Khoa Xét nghiệm vi sinh - huyết học của CDC Quảng Ninh đang từng bước mở rộng nhiều kỹ thuật xét nghiệm hiện đại phục vụ giám sát, phát hiện sớm bệnh truyền nhiễm. Nổi bật là các kỹ thuật sinh học phân tử Real-time PCR/RT-PCR để phát hiện vật liệu di truyền của tác nhân gây bệnh; xét nghiệm định lượng tải lượng vi rút; xét nghiệm khẳng định HIV; các kỹ thuật miễn dịch như ELISA; nuôi cấy và định danh vi khuẩn. Thạc sĩ Nguyễn Thị Hiền cho biết:“Đến nay, Khoa chúng tôi đã được đầu tư rất nhiều hệ thống máy móc tự động hiện đại, từ xét nghiệm máu, nước tiểu cho đến định danh vi khuẩn, giải trình tự gen. Chúng tôi vận hành mọi khâu theo chuẩn ISO quốc tế và ứng dụng phần mềm quản lý số. Điều này giúp chuẩn hóa quy trình, tăng khả năng truy xuất, giảm thao tác thủ công và hỗ trợ trả kết quả kịp thời hơn”.
Sự chủ động của hệ thống y tế dự phòng phối hợp cùng năng lực xét nghiệm ngày càng được nâng cao đang tạo dựng một lá chắn vững chắc cho sức khỏe nhân dân Quảng Ninh. Để phát huy tối đa hiệu quả của xét nghiệm sàng lọc, bên cạnh sự nỗ lực của ngành Y tế, mỗi cá nhân và gia đình cần chủ động nâng cao nhận thức bảo vệ sức khỏe. Việc duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ, thực hiện các xét nghiệm tầm soát theo khuyến cáo của bác sĩ và tham gia đầy đủ các chương trình tiêm chủng, sàng lọc tại địa phương chính là giải pháp kinh tế và thông minh nhất để bảo vệ bản thân cùng gia đình.
