Phát triển Cụm công nghiệp - làng nghề: Phải chủ động từ nhiều phía

Trong 5 năm trở lại đây với việc ban hành các nghị quyết, đề án và cơ chế, chính sách để phát triển các cụm công nghiệp - làng nghề, Quảng Ninh đã đạt được những kết quả nhất định trên lĩnh vực này. Với khoảng 10 cụm, điểm công nghiệp tập trung được hình thành trong đó có hơn 5 cụm, điểm công nghiệp đã có đầy đủ cơ sở hạ tầng và đang thu hút nhiều doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả. Điển hình là cụm công nghiệp Kim Sen (Đông Triều) hiện đã thu hút được 28 dự án đăng ký đầu tư với tổng số vốn đăng ký hơn 1.000 tỷ đồng. Trong số đó, có 9 dự án đã đi vào sản xuất kinh doanh có hiệu quả, giải quyết việc làm mới cho gần 1.500 lao động địa phương. Ngoài ra còn nhiều cụm công nghiệp khác như: Hải Hoà, Ninh Dương (TP Móng Cái); cụm công nghiệp phụ trợ đóng tàu (Yên Hưng) cũng đã thu hút trên 20 doanh nghiệp tham gia hoạt động tại cụm với số vốn đầu tư của các doanh nghiệp này lên tới hàng trăm tỷ đồng.

Tuy nhiên, vốn đầu tư vào các cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn còn thấp so với yêu cầu. Trong 5 năm (2004-2009), tổng vốn đầu tư cơ sở hạ tầng cho các cụm công nghiệp khoảng gần 100 tỷ đồng, trong đó tỉnh hỗ trợ gần 60%, còn lại là vốn ngân sách của các huyện, thành phố. Nguồn vốn này trên thực tế chưa phát huy tốt hiệu quả và không đáp ứng so với nhu cầu vốn đầu tư cho phát triển các cụm công nghiệp - làng nghề. Trong khi đó, công tác quản lý Nhà nước về cụm công nghiệp vẫn còn nhiều lúng túng. Công tác tổ chức, quản lý vận hành  còn yếu, do thiếu cán bộ chuyên trách. Một số Ban Quản lý Cụm Công nghiệp chưa xây dựng quy chế “một cửa”, chưa tạo môi trường kinh doanh thông thoáng đã làm ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư và kêu gọi nhà đầu tư.

Một vấn đề không kém phần quan trọng khác là tình trạng song hành tồn tại cụm, điểm công nghiệp “có trước” và chưa có quyết định thành lập song vẫn hoạt động. Lý do là các cơ sở sản xuất này được đầu tư từ “xa xưa” không có quy hoạch phát triển của địa phương, của tỉnh. Thế nhưng hoạt động của các cơ sở sản xuất, dịch vụ công nghiệp ở đây lại có giá trị sản xuất tương đối cao và ổn định nhưng cơ sở hạ tầng yếu, các yếu tố đảm bảo môi trường chưa được đầu tư đồng bộ. Ví như ở phường Cẩm Sơn (TX Cẩm Phả) đã tập trung một số cơ sở sản xuất, dịch vụ công nghiệp hoạt động ổn định, hướng phát triển tốt như Nhà máy kính, Công ty Cơ khí Đông Hà; tại xã Phương Nam (TX Uông Bí) hình thành các dự án đầu tư Nhà máy Chế tạo thiết bị nâng hạ cơ khí Quang Trung, diện tích 61,4ha và các cơ sở sản xuất khác của Xí nghiệp Đá Uông Bí; Công ty cổ phần Đá Phương Nam...

Với mục tiêu phấn đấu đến năm 2020, dự kiến Quảng Ninh sẽ có 42 cụm công nghiệp với tổng diện tích 1.425,6 ha, bình quân gần 34ha đất/1 cụm. Hàng năm riêng khu vực này có thể đem lại từ 1.300 đến 1.500 tỷ đồng giá trị sản xuất công nghiệp, tạo công ăn việc làm cho 100 đến 120.000 lao động, phần lớn là lao động tại chỗ. Do đó, vấn đề đặt ra trong việc khắc phục những hạn chế và thực hiện thành công mục tiêu trên sẽ cần sự chủ động từ nhiều phía.

Trước mắt, tỉnh sẽ tập trung tiến hành rà soát quy hoạch phát triển các cụm công nghiệp, nhằm thực hiện quản lý chặt chẽ, đồng thời thực hiện chính sách phù hợp để phát triển hiệu quả hơn. Cùng với các địa phương hoàn thiện các chính sách ưu đãi đầu tư, nhất là chính sách khuyến khích các doanh nghiệp thuê đất, đầu tư xây dựng đồng bộ cơ sở hạ tầng các cụm công nghiệp, đáp ứng yêu cầu cho nhà đầu tư, nhằm giải quyết bài toán vốn đầu tư cơ sở hạ tầng, giảm áp lực vốn từ nguồn ngân sách nhà nước. Tăng cường công tác chỉ đạo, lãnh đạo về phát triển công nghiệp ở địa phương, áp dụng có hiệu quả các chính sách phát triển công nghiệp và ngành nghề ở nông thôn, nhất là chính sách đầu tư, tín dụng, thông tin thị trường, ứng dụng tiến bộ khoa học, chính sách khuyến công. Tăng cường thu hút và nâng cao hiệu quả đầu tư từ các tập đoàn, doanh nghiệp kinh doanh hạ tầng lớn, có tiềm lực đầu tư vào các cụm công nghiệp trên địa bàn. Xây dựng văn bản hướng dẫn thực hiện ưu đãi về miễn, giảm tiền thuê đất cho doanh nghiệp thuê đất trong cụm công nghiệp. Tạo nguồn nhân lực tại chỗ cho các cụm công nghiệp, xây dựng chính sách ưu đãi đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và dịch vụ công, tăng cường công tác bảo vệ môi trường và phát triển bền vững trong các cụm công nghiệp, nâng cao năng lực quản lý nhà nước ngành công nghiệp trên địa bàn trong lĩnh vực quản lý và phát triển cụm công nghiệp.