Sau một thời gian chuẩn bị chu đáo, trong 4 ngày từ 20 đến 23- 12, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND huyện Vân Đồn phục dựng lại lễ hội Đại phan của người Sán Dìu tại xã Bình Dân. Trung tâm của lễ hội là nhà văn hoá xã vừa mới được khánh thành.
Đại phan trong tín ngưỡng, tâm linh của người Sán Dìu có ý nghĩa là một lễ cầu an, cầu mùa, xua đuổi tà ma, dịch bệnh. Đại phan tích hợp nhiều yếu tố văn hoá đặc trưng của người Sán Dìu về phong tục, tập quán, nghi thức thờ cúng, ca - múa - nhạc, mỹ thuật. Sơ khai, Đại phan là lễ cầu mùa, về sau nó được lồng ghép thêm nghi thức cấp sớ điệp sắc phong cho thầy cúng. Do nhiều nguyên nhân, Đại phan đã bị mai một khoảng hơn 60 năm nay.
Các hoạt động chính tại lễ hội Đại phan gồm: Lễ rước Thành hoàng từ nhà văn hoá xã (trung tâm lễ hội) đến bãi biển rồi quay lại; lễ dựng cây phan (cây nêu); hát Soọng cô; tục chém súc hiến tế (chém lợn, chém bò); leo gươm và đi trên than hồng... Lễ hội đã thu hút hàng ngàn người dân trong xã và người Sán Dìu ở các địa phương trong và ngoài tỉnh về tham gia.
Theo lãnh đạo Sở VH,TT&DL thì bên cạnh mục đích bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống các dân tộc thiểu số, việc phục dựng còn là hướng tới mục tiêu quy hoạch Bình Dân thành một trung tâm bảo tồn văn hoá dân tộc Sán Dìu, tạo thêm sản phẩm du lịch văn hoá cho huyện Vân Đồn.
Chúng tôi xin giới thiệu một số hình ảnh về lễ hội Đại phan này:
Ngay từ sáng sớm ngày chính hội 22-12, người dân khắp nơi trong xã đã kéo về nhà văn hoá để xem lễ hội.
Để có được cây nêu cao, to, đẹp như thế này,
BTC đã phải huy động nhiều người tìm kiếm.
Để chuẩn bị cho lễ hội than hồng (đi trên than hồng bằng chân trần), 5h chiều ngày 22-12, mọi người đã tập hợp khoảng 10 m3 củi.
Để chuẩn bị cho lễ leo gươm, từ sáng người ta đã
chuẩn bị buộc các con dao đi rừng sắc ngọt
vào thân 2 cây gỗ (1 cây âm, 1 cây dương).
Leo gươm là một trong các hoạt động thu hút
nhiều người quan tâm nhất. Và không phải ai cũng leo được,
đơn giản là 2 thầy cúng này phải leo bằng chân trần
trên các lưỡi dao.
Sợ con gà - lễ vật sống của nhà mình bị chết đói,
cô bé này lén bốc gạo cho gà ăn.
Có 2 con vật được chọn cho lễ hiến tế (chém súc) là lợn và trâu. Tuy nhiên do kinh phí hạn hẹp nên vào phút chót, trâu được thay bằng bò.
Sau lệnh của Phan chủ (thầy cúng điều hành việc cúng lễ)
hai người cầm dao chạy đến chém đứt cổ con bò và con lợn.
Nhìn cảnh tượng này, có ý kiến cho rằng
nên thay thế vật thật bằng hình nộm.
Cho đến 3h30' sáng ngày 23-12 nghi lễ than hồng mới bắt đầu. Mặc dù vậy có hàng trăm người dân thức trắng đêm để chờ đợi giây phút này.
