Quảng Yên, lỵ sở của huyện Yên Hưng ngày nay là một trong những đô thị cổ nhất ở Quảng Ninh, nằm ngay bên tả ngạn sông Chanh, tiếp giáp với sông Bạch Đằng - con sông nổi tiếng bởi đã khắc ghi những chiến công oanh liệt trong lịch sử kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc.
Một góc thị trấn Quảng Yên, nhìn từ cầu Sông Chanh
Để củng cố bộ máy cai trị, năm Minh Mạng thứ 7 (1826) nhà Nguyễn đã cho xây dựng tại thị trấn Quảng Yên 1 toà thành. Thành được đắp trên một quả đồi thấp, ngay trung tâm thị trấn, ban đầu được xây bằng đất, đến năm Tự Đức thứ 19 (1866) thì được xây kiên cố bằng gạch. Theo sách Đại Nam nhất thống chí nhà Nguyễn (thế kỷ 19) thì thành Quảng Yên có chu vi 696m, cao 2,8m, mở ba cửa là cửa tiền, cửa tả và cửa hữu. Hiện nay, thành Quảng Yên vẫn còn dấu vết là một số đoạn tường thành xây bằng gạch, đá trải qua thời gian đã bị rêu phong. Đây là dấu vết thành cổ còn rõ nhất, trong số các di tích thành cổ đã được biết đến ở Quảng Ninh như thành Xích Thổ (Hoành Bồ), thành Ngọc Vừng (Vân Đồn)…
Một trong những nét nổi bật nhất của đô thị cổ Quảng Yên là hiện nay, nơi đây vẫn giữ được nhiều công trình kiến trúc cổ kính có tuổi thọ trên dưới 1 thế kỷ. Đó là dinh tuần phủ, bố chính, án sát Quảng Yên, đặc biệt là dinh công sứ Quảng Yên có kiến trúc như toà Bắc Bộ phủ ở Hà Nội nhưng quy mô nhỏ hơn (nay là trụ sở UBND huyện Yên Hưng). Đa phần đó là những ngôi nhà hai tầng mang phong cách gô-tíc kiểu Pháp, không gian bên trong được chia làm nhiều phòng, nhiều cầu thang, mở nhiều cửa chùng và cửa sổ, trong kính, ngoài chớp. Đáng chú ý, toạ lạc ngay gần ngã tư thị trấn là ngôi nhà cổ hai tầng có tuổi thọ khoảng 100 năm, vốn là nhà của bác sĩ Lê Văn Cơ, đại biểu Quốc hội khoá đầu tiên (1946) của Nước Việt Nam DCCH. Hiện ngôi nhà vẫn thuộc sở hữu của con trai bác sĩ Lê Văn Cơ, tuy nhiên, do không có kinh phí duy tu, bảo dưỡng nên ngôi nhà đang bị xuống cấp, hư hỏng theo thời gian. Ngoài những công trình tiêu biểu trên, Quảng Yên còn có rất nhiều những nếp nhà tư đã có tuổi thọ 40-50 năm nằm dọc bên các con phố, dưới những tán cây tạo nên nét cổ kính, yên bình mà không phải nơi nào cũng có được. Thời gian và những sự kiện lịch sử đã để lại cho thị trấn Quảng Yên ngày nay khá nhiều di tích như: Hai cây lim Giếng Rừng (đã xếp hạng cấp quốc gia), đền Hậu Quản, thành cổ, nhà máy kẽm Quảng Yên... Yên Hưng là huyện duy nhất trong tỉnh (và có lẽ cũng hiếm trong cả nước) có một nhà bảo tàng cấp huyện trưng bày, lưu giữ các giá trị lịch sử, văn hoá của địa phương. Tên của dòng sông lịch sử đã được lấy để đặt tên của bảo tàng: Bảo tàng Bạch Đằng.
Hiện nay, huyện Yên Hưng đã xây dựng xong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của huyện đến năm 2010, tầm nhìn đến 2020. Đáp ứng yêu cầu đó, thị trấn Quảng Yên đã, đang và sẽ có những bước chuyển mình, đổi mới. Hy vọng, những dấu tích cổ kính của đô thị cổ sẽ vẫn được bảo tồn, gìn giữ như một di sản quý báu làm giàu thêm truyền thống lịch sử, văn hoá của vùng đất này.
