Sản xuất vật liệu không nung - Hướng phát triển cần được quan tâm

Quảng Ninh có trữ lượng đất sét khá lớn với chất lượng cao. Từ nhiều năm nay, hàng chục doanh nghiệp đã đầu tư lớn các dây chuyền nung gạch nên việc sử dụng vật liệu để xây, lợp công trình của nhân dân và các tổ chức trên địa bàn hầu như bằng gạch, ngói nung.

Nhà VHTT - một công trình trọng điểm của TX Cẩm Phả được xây dựng bằng sản phẩm không nung cao cấp TAZEZO của Công ty CP Xây dựng và Phát triển đô thị miền Đông.

Nhà VHTT - một công trình trọng điểm của TX Cẩm Phả được xây dựng bằng sản phẩm không nung cao cấp TAZEZO của Công ty CP Xây dựng và Phát triển đô thị miền Đông.

Vật liệu không nung (VLKN) được dùng chủ yếu làm nhà cấp 4, các công trình tạm và ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Đến nay VLKN được sản xuất ở tất cả các địa phương trong tỉnh, thường làm bằng gạch vôi xỉ do dân tự tổ chức sản xuất, sử dụng và cung ứng. Những năm gần đây, rộ lên việc sản xuất VLKN do có nguồn nguyên liệu rẻ và dồi dào. Trên địa bàn thị xã Uông Bí với lượng xỉ thải của Nhà máy nhiệt điện, hàng năm ở đây sản xuất được từ 15 đến 20 triệu viên gạch không nung (GKN), tương đương khoảng 45 đến 60 triệu viên gạch quy chuẩn. Từ nhu cầu dùng GKN của dân, trong 3 năm gần đây, một số địa phương xuất hiện những cá nhân, tập thể đầu tư máy ép gạch không nung, công suất 2.000 viên/ ca, tương đương 12.000 viên gạch quy chuẩn. Nguyên liệu sử dụng để làm VLKN là mạt đá và xi măng hoặc cát và xi măng, sản phẩm thường có cường độ chịu nén từ 50 đến 70kg/cm2 đủ điều kiện xây dựng các công trình có chất lượng. Nhưng do thói quen của dân nên GKN chưa được sử dụng rộng rãi. Hiện nay nguồn sản xuất VLKN ngày càng dồi dào, ở tỉnh ta có đến 41 cơ sở khai thác đá xây dựng với công suất thiết kế trên 2,937 triệu m3/năm. Ngoài ra, sản lượng đá mạt khoảng 5%, bằng 146.850m3, đủ để sản xuất khoảng 14 triệu viên GKN, tương đương 88,1 triệu viên gạch quy chuẩn. Bên cạnh nguồn xỉ thải của Nhiệt điện Uông Bí, sắp tới nguồn nguyên liệu này sẽ dư thừa ở các nhà máy nhiệt điện đã và đang xây dựng trên địa bàn tỉnh như Hà Khánh, Cẩm Phả, Hoành Bồ, Đông Triều, Mông Dương... mở ra tiềm năng lớn cho các sản phẩm VLKN phát triển. 

Có thể thấy thời gian tới trên địa bàn Quảng Ninh một loạt các nhà máy nhiệt điện sẽ đi vào hoạt động, qua đó cần quan tâm sản xuất VLKN để tận dụng nguồn lợi xỉ thải và bảo vệ môi trường. Sở Xây dựng đã có những hướng dẫn tạo điều kiện cho một số doanh nghiệp sản xuất VLXD tiếp cận và đầu tư dây chuyền công nghệ để đẩy nhanh sản xuất VLKN, bước đầu đã có kết quả khả quan. Tại Công ty CP Xây dựng và Phát triển đô thị miền Đông đã sản xuất khá nhiều sản phẩm bằng gạch không nung là gạch bằng cát - xi măng thông dụng; gạch làm từ tro xỉ của Nhà máy Nhiệt điện Cẩm Phả; gạch lát ngoài trời cao cấp TAZEZO. GKN của Công ty có lợi thế nổi bật như cùng kích cỡ, giá bán rẻ hơn gạch nung từ 200 đến 300 đồng/ viên; sức chịu nén của loại gạch này tốt hơn gạch nung, đạt đến 101kg/cm2 so với gạch thông 2 lỗ (gạch nung) từ 50 đến 75kg/cm2. Độ chống thấm của GKN rất cao. Tại Công ty cp Khai thác đá và Sản xuất vật liệu xây dựng, cùng việc làm GKN truyền thống, còn đầu tư 10 tỷ đồng lắp đặt dây chuyền công nghệ sản xuất gạch bê tông xốp siêu nhẹ nổi được trên mặt nước (tỷ trọng của gạch từ 600 đến 1.200kg/m3), gạch siêu nhẹ có độ chịu nén cao hơn gạch nung, có chức năng chống ồn. Vì nhẹ nên tiết kiệm được chi phí, nhất là kết cấu móng cho các nhà cao tầng.  Song VLKN chưa được đưa vào xây dựng những công trình lớn. Ông Trần Hà, Phó Giám đốc Sở Xây dựng phân tích những nguyên nhân ở tầm  “vĩ mô” làm VLKN còn bị hạn chế sử dụng, đó là các nhà đầu tư những công trình xây dựng lớn trên địa bàn tỉnh chưa có kế hoạch dùng GKN; các kiến trúc sư không chi tiết hoá việc dùng GKN trong bản  thiết kế công trình của mình; thói quen dùng gạch nung còn có sức ì rất lớn trên thị trường xây dựng.

Để các sản phẩm VLKN có chỗ đứng vững vàng, cần có sự quan tâm thấu đáo của các cấp chính quyền và những ban, ngành chuyên môn. Trước mắt, cần có sự ưu đãi để hướng cho các doanh nghiệp sản xuất gốm xây dựng  đầu tư công nghệ sản xuất các sản phẩm có giá trị lớn hơn, tiến tới có chế tài hạn chế dùng nguyên liệu sét làm gạch nung. Bởi nguồn sét quý hiếm của vùng Giếng Đáy, Bãi Cháy, Hoành Bồ với lợi thế luôn sáng đỏ, đẹp với thời gian, không bị rêu mốc... đang dần cạn kiệt vì các doanh nghiệp sản xuất gạch ngói ở đây đã khai thác khối lượng rất lớn đất sét chất lượng cao, sản xuất ra loại sản phẩm giá trị thấp (gạch xây). Trong khi đó, cùng một trọng lượng đất sét, khi làm thành sản phẩm mỏng (để lợp, lát, ốp) như của Nhà máy Côttô, giá trị tăng lên từ 40 đến 50 lần so với gạch nung.  Bên cạnh đó, phải xây dựng chiến lược quy hoạch sử dụng GKN, đón đầu nguồn nguyên liệu khổng lồ làm ra loại vật liệu này tại các nhà máy nhiệt điện trên địa bàn tỉnh.

Cùng chuyên mục