Những năm gần đây, hoạt động kiểm tra sau thông quan (hậu kiểm) đã được Cục Hải quan Quảng Ninh xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Hoạt động này không chỉ giúp cơ quan hải quan phát hiện ra những vụ việc gian lận, truy thu được số thuế lớn cho ngân sách mà còn góp phần quan trọng trong việc nâng cao hiểu biết và ý thức tuân thủ pháp luật cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Đặc biệt, qua công tác hậu kiểm, các doanh nghiệp nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật sẽ được hưởng các cơ chế doanh nghiệp ưu tiên, được tạo thuận lợi tối đa trong việc thực hiện thủ tục thông quan.
Theo thống kê của ngành Hải quan, hiện nay có khoảng 1.200 doanh nghiệp tham gia các hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh. Trong quy trình thực hiện thủ tục hải quan, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm được đánh giá là chuyển biến quan trọng, tiến tới phương thức quản lý hải quan hiện đại. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, bên cạnh các doanh nghiệp có ý thức chấp hành nghiêm túc các quy định của Nhà nước thì cũng còn không ít doanh nghiệp cố tình lách luật để gian lận. Một số doanh nghiệp thường có hành vi gian lận như gian lận qua áp mã số thuế, số lượng, lập và khai không đúng các nội dung trong hồ sơ quyết toán thuế… Nghiêm trọng hơn, có trường hợp doanh nghiệp xuất nhập khẩu không cung cấp chứng từ, dữ liệu hàng hoá liên quan đến hàng xuất nhập khẩu, đánh tráo hàng hoá đã và chưa kiểm tra hải quan, giả mạo niêm phong hải quan… Do vậy, công tác kiểm tra sau thông quan hiện nay đang được ngành Hải quan đặc biệt chú trọng. Năm 2012, Cục Hải quan tỉnh đã tiến hành kiểm tra 135 doanh nghiệp. Qua công tác hậu kiểm, Chi cục Kiểm tra sau thông quan (Cục Hải quan tỉnh) đã ban hành các quyết định hành chính truy thu thuế xuất nhập khẩu với tổng số thu trên 199,7 tỷ đồng. Đến thời điểm này, các doanh nghiệp đã nộp ngân sách nhà nước trên 43 tỷ đồng. Kết quả kiểm tra, truy thu, xử phạt vi phạm hành chính được các doanh nghiệp đồng thuận, không có khiếu kiện.
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, đồng chí Ngô Tùng Dương, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm tra sau thông quan cho biết: Hiện nay, các hành vi vi phạm của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh chủ yếu tập trung vào vấn đề gian lận thương mại và chính sách mặt hàng để trốn thuế. Ví dụ như khai sai về trị giá, mã số hàng hóa, thuế suất hoặc các hành vi lợi dụng những ưu đãi của Nhà nước về chính sách mặt hàng, chính sách ưu đãi trong các lĩnh vực gia công, sản xuất hàng xuất khẩu... Do đó, chúng tôi đã tập trung vào các loại hình và mặt hàng kiểm tra trọng điểm như đối với hàng xuất khẩu là quặng apatit, đá vôi... Hàng nhập khẩu là các mặt hàng như máy mát xa, phụ kiện van vòi nước; hàng tiêu dùng, xăng dầu... Hàng tạm nhập tái xuất thì tập trung vào các mặt hàng xăng dầu, nông sản, vải may mặc, hàng thực phẩm đông lạnh, hàng phế liệu...
Bên cạnh việc kiểm tra sau thông quan thì hoạt động phúc tập hồ sơ xuất nhập khẩu cũng được ngành Hải quan đặc biệt chú trọng. Chi Cục Kiểm tra sau thông qua đã thực hiện phúc tập trên 15.000 bộ hồ sơ, phát hiện và xử lý các hồ sơ vi phạm. Số lượng vụ việc kiểm tra sau thông quan tăng, số thuế ấn định truy thu cũng tăng vọt, có nghĩa là những hành vi gian lận, vi phạm của các doanh nghiệp được phát hiện nhiều hơn. Điều này đã tạo được bước chuyển mạnh mẽ trong hoạt động giám sát, kiểm tra hải quan đồng thời vẫn tạo được thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu nghiêm túc thực hiện các quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, hoạt động hậu kiểm còn giúp chính ngành Hải quan kịp thời chấn chỉnh những thiếu sót trong quá trình thực hiện quy trình thủ tục hải quan tại khâu thông quan. Nhất là việc kiểm tra các chứng từ thanh toán trong việc thanh khoản hồ sơ loại hình gia công và nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu. Hoạt động hậu kiểm đã được đẩy mạnh và đem lại hiệu quả tích cực, tạo thuận lợi tối đa cho các doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh.
Năm 2013, Cục Hải quan tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh kiểm tra sau thông quan, cụ thể sẽ tiến hành kiểm tra sau thông quan 150 doanh nghiệp. Qua đó sẽ góp phần nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật hải quan của doanh nghiệp, đồng thời sẽ mở rộng và triển khai hiệu quả chế độ doanh nghiệp ưu tiên. Chi cục Kiểm tra sau thông quan cũng tăng cường thu thập, khai thác và phân tích thông tin trên các chương trình quản lý nghiệp vụ và các nguồn thông tin liên quan để nâng cao hiệu quả của công tác kiểm tra.
Thanh Phong
