Sau khi Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành (22/12/2024), với quyết tâm chính trị cao, Quảng Ninh đã nỗ lực đưa nghị quyết lan tỏa sâu rộng, nhằm gia tăng nguồn lực cho hoạt động KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận, quá trình đưa nghị quyết vào cuộc sống còn đối mặt với những "điểm nghẽn" cốt lõi. Phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh đã phỏng vấn ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở KH&CN, để làm rõ hơn về nội dung này.
 - Xin ông cho biết về những kết quả nổi bật trong phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh sau khi triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị? + Có thể nói, sau hơn 1 năm rưỡi triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, Quảng Ninh đã tạo ra những bước chuyển biến mang tính bước ngoặt. Sở KH&CN đã chủ trì, phối hợp tham mưu cho Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh ban hành 17 văn bản quy phạm pháp luật và quyết sách mang tính chiến lược (7 nghị quyết của HĐND tỉnh và 10 quyết định của UBND tỉnh). Qua đó, trực tiếp tháo gỡ các nút thắt đã tồn tại nhiều năm. Cụ thể như về cơ chế tự chủ và phân cấp, Sở KH&CN đã tham mưu ban hành Nghị quyết số 52/2025/NQ-HĐND và Nghị quyết số 55/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh, cùng các quyết định của UBND tỉnh phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền mua sắm hàng hóa, dịch vụ, tài sản KHCN và đầu tư công nghệ thông tin (Quyết định số 57/2026/QĐ-UBND), phân cấp thực hiện một số nội dung trong quản lý nhiệm vụ KHCN cấp tỉnh (Quyết định số 41/2025/QĐ-UBND). Điều này giúp các đơn vị không còn phải “chờ xin” từng việc, tăng tính chủ động lên gấp nhiều lần. Hay như về thu hút nhân tài, Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh đã quy định mức hỗ trợ thêm hằng tháng lên 3 triệu đồng (cùng với hỗ trợ theo chính sách của Trung ương là 5 triệu đồng) cho cán bộ chuyên trách chuyển đổi số, tạo động lực để đội ngũ này yên tâm gắn bó với tỉnh. Nhờ sự vào cuộc quyết tâm của cả hệ thống chính trị, Quảng Ninh đã đạt được nhiều kết quả nổi bật. Tỉnh đã hoàn thành nền tảng cốt lõi, như: Chương trình KHCN và đổi mới sáng tạo đến năm 2030; kiến trúc chính quyền số; chiến lược dữ liệu; chiến lược chuyển đổi số; kế hoạch phát triển KHCN và đổi mới sáng tạo 5 năm giai đoạn 2026-2030... Tỉnh đã tổ chức thành công hội nghị xúc tiến đầu tư công nghệ với 607 triệu USD vốn FDI, vươn lên top 3 về Chỉ số đổi mới sáng tạo (PII) năm 2025… |
- Trong quá trình triển khai Nghị quyết 57, đâu là những "điểm nghẽn" lớn? Sở KH&CN đã và đang tham mưu cho tỉnh thực hiện những giải pháp gì để tháo gỡ các khó khăn này, thưa ông?
+ Thực tế, quá trình đưa Nghị quyết 57 vào cuộc sống vẫn đang đối mặt với không ít "điểm nghẽn" cốt lõi. Đó là, cơ chế quản lý hiện còn nặng tính hành chính, chưa thích ứng với đặc thù rủi ro và độ trễ của nghiên cứu khoa học. Quy trình thủ tục rườm rà làm chậm tiến độ đề tài, trong khi vướng mắc về định giá tài sản trí tuệ gây ách tắc thương mại hóa. Hệ sinh thái KHCN, đổi mới sáng tạo của tỉnh tuy đã hình thành, nhưng chưa thực sự mạnh; số lượng doanh nghiệp KHCN, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo còn ít, quy mô nhỏ, năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ còn hạn chế.
Hạ tầng dữ liệu và hạ tầng số đang được triển khai, nhưng hiện tại chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Việc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị và với doanh nghiệp vẫn còn những rào cản, chưa phát huy hết giá trị của dữ liệu như một nguồn lực phát triển.
Cùng với đó, tỉnh đang thiếu hụt trầm trọng lực lượng nhân sự tinh hoa, chuyên sâu trong một số lĩnh vực có thế mạnh và những lĩnh vực mới như công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ bán dẫn. Việc tuyển dụng nhân sự chuyên trách về công nghệ thông tin tại các cơ quan, địa phương gặp nhiều khó khăn do nguồn cung sinh viên hạn chế. Tỉnh chưa có cơ chế đủ mạnh sức cạnh tranh (lương, thuế, nhà ở, phúc lợi) để thu hút các chuyên gia giỏi, nhà khoa học uy tín trong và ngoài nước về làm việc.
Mặc dù tỉnh rất ưu tiên nguồn vốn, nhưng nguồn lực đầu tư có lúc còn phân tán. Điểm vướng mắc lớn nhất là Luật Đầu tư công hiện hành chưa có quy định riêng cho dự án công nghệ, khiến các dự án này phải áp dụng quy trình thẩm định như một dự án xây dựng cơ bản, làm kéo dài thời gian phê duyệt.
Về hướng tháo gỡ, Sở KH&CN đang chủ trì và phối hợp tham mưu các nhóm giải pháp mang tính đột phá, như: Tham mưu các chính sách ưu đãi cho công nghệ số, bán dẫn và thu hút nhân tài, xây dựng hành lang pháp lý cho mô hình doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong khu công nghệ số. Tập trung hoàn thiện và đưa vào khai thác hệ thống dữ liệu liên thông, thống nhất, dùng chung, chính thức vận hành Trung tâm điều hành thông minh IOC nâng cao hiệu quả điều hành. Cùng với đó, đề xuất thuê hạ tầng Cloud trung gian để đảm bảo an toàn dữ liệu trong thời gian nâng cấp Trung tâm tích hợp dữ liệu.
Để KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự là “bộ não” dẫn dắt mô hình tăng trưởng của Quảng Ninh, về nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, tỉnh cần tích cực hoàn thiện đề án thí điểm Khu kinh tế số và tri thức tự do với quy mô hơn 26.000ha. Cùng với đó, tập trung chuẩn hóa và liên thông dữ liệu các ngành, tiến tới quản trị điều hành dựa trên dữ liệu thời gian thực, thay thế hoàn toàn tư duy quản lý dựa trên cảm tính. Đồng thời, ứng dụng công nghệ vào các lĩnh vực cốt lõi, như du lịch thông minh, cửa khẩu số, logistics thông minh, kinh tế biển...
Toàn tỉnh cần duy trì và nâng cao chất lượng mạng lưới tổ công nghệ số cộng đồng với phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà". Người dân sẽ được tiếp cận các công nghệ AI như kiosk thông minh hay trợ lý ảo để sử dụng dịch vụ công nhanh chóng, tiện lợi, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số.
- Ông kỳ vọng như thế nào về vai trò của các sở, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW?
+ Để Nghị quyết 57-NQ/TW trở thành "đòn bẩy" cho sự phát triển của tỉnh, tôi mong các sở, ngành và địa phương cần thay đổi triệt để tư duy quản trị. Không đợi "cầm tay chỉ việc", mà mỗi đơn vị phải chủ động xác định các "điểm nghẽn" trong lĩnh vực mình quản lý, từ đó đặt hàng công nghệ để giải quyết. Cộng đồng doanh nghiệp cần dũng cảm chấp nhận rủi ro để đổi mới công nghệ. Với người dân, hãy cứ mạnh dạn trải nghiệm công nghệ. Mỗi một hộ gia đình biết sử dụng dịch vụ công trực tuyến, mỗi một nông dân biết dùng mã QR để bán nông sản, chính là một "viên gạch" xây dựng xã hội số của Quảng Ninh.
- Xin cảm ơn ông!
